Karaçay-Balkar Türkçesinde öbekler
Phrases in Karachay-Balkar
- Tez No: 1013137
- Danışmanlar: DOÇ. DUYGU ÖZGE GÜRKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada Karaçay-Balkar Türkçesindeki öbek yapılar Üretici Dilbilgisi ve İşlevsel Dilbilgisi kuramlarından yararlanılarak biçim-sözdizimsel açıdan incelenmiştir. Dilbilimsel kuramlarla hazırlanan bu çalışmada öbekler, sırasıyla ad, sıfat, belirteç, ilgeç ve eylem öbekleri olmak üzere beş başlıkta ele alınmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında öbeklerin yapısal özellikleri değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda bir öbeğin yapısını oluşturan baş, tümleç ve eklenti terimleri açıklanmıştır. Bu unsurların sözlüksel kategorileri, biçimsel özellikleri ve öbek yapı içindeki dizilişleri Türkiye Türkçesiyle karşılaştırılarak örneklerle açıklanmıştır. Bu bağlamda, Karaçay-Balkar Türkçesinde ad öbeklerinin biçim-sözdizimsel özellikler bakımından Türkiye Türkçesinden ayrıldığı görülmüştür. Örneğin çokluk bildiren belirleyicilerden sonra gelen adlar, Türkiye Türkçesinde çokluk eki almazken Karaçay-Balkar Türkçesinde almaktadır. Buna ek olarak eylem öbeklerinde eylemlerin her iki dil özelinde farklı istemlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise tümce içinde yüklendikleri işlevler ele alınmıştır. Bu çerçevede öbeklerin yüklendikleri sözdizimsel işlevler, tematik roller ve pragmatik konumları tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, phrase structures in Karachay-Balkar are examined from a morphosyntactic perspective using Generative Grammar and Functional Grammar theories. In this study, which was prepared using linguistic theories, phrases are addressed under five headings: noun, adjective, adverb, prepositional, and verb phrases. In the first phase of the study, the structural characteristics of phrases were evaluated. In this context, the terms head, complement, and adjunct, which constitute the structure of a phrase, were explained. The lexical categories, formal features, and order of these elements within the phrase structure were explained with examples, comparing them to Turkish. In this context, it was observed that noun phrases in Karachay-Balkar differ from those in Turkish in terms of morpho-syntactic features. For example, while nouns following plural determiners do not take a plural suffix in Turkish, they do so in Karachay-Balkar. Additionally, it has been determined that verbs in verb phrases have different requirements in each language. The second section of the study examines the functions these phrases perform within sentences. Within this framework, the syntactic functions, thematic roles, and pragmatic positions of the phrases were identified. For example, a noun phrase may function syntactically as a subject, thematically as an agent, and pragmatically as a topic.
Benzer Tezler
- Karaçay-Malkar Türkçesinde isim yapım ekleri
Noun construction suffixes in Karachay-Malkar Turkish
BAŞAK İNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADİLHAN ADİLOĞLU
- Kazan-Tatar Türkçesinde birleşik fiiller
The compound verbs in Kazan-Tatar language
MURAT UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
DilbilimKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. A. MEVHİBE COŞAR
- Karaçay Malkar mitolojisi
Karachay Malkar mythology
SULEIMEN KOCHKAROV
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Bilimi (Folklor)Nevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞRUL BALABAN
- Nazım Keriçli'nin 'Üç İstek' adlı eseri esasında Kırım Tatar Türkçesinde fiil
Verb in Crimean Tatar Turkish based of Nazım Keriçli's work 'Three Wishes'
MUHAMMED FATİH ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEVLÜT GÜLTEKİN
- Çağdaş Kıpçak Türkçesinde dil bilgilik ses olayları
Grammatical phonology in Contemporary Kipchak Turkish
FERHAT BEKTAŞ
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL ŞAHİN