Karaçay Malkar mitolojisi
Karachay Malkar mythology
- Tez No: 991961
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞRUL BALABAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mitoloji, insan bilincinin özel bir şeklidir. Gelenekleri değişen gerçeklikte korumanın bir yolu olarak toplumsal ve atalara ait düşüncenin ana yöntemidir. Çevredeki gerçekliği ve insan özünü anlamanın eski bir yoludur. Mitoloji, karşılaştırmalı mitoloji gibi bilimsel disiplinler çerçevesinde incelenir. Atalardan gelen mitler, destanlar, efsaneler gibi halk hikayeleri binlerce yıl içinde değişirken günümüzde farklı halklar ve milletlerin mitolojilerini oluşturmuştur. İnsanlığın doğuşu kadar eski olan inanç sistemi hemen hemen her kültürde vardır. Dünyanın en zengin ve eski mitolojik geleneklere sahip olan milletlerden birisi Türklerdir. Türk mitolojisi, tarihi Türk halklarının inanmış oldukları mitolojik varlıkların bütüne verilen addır. Türk ve dünya mitolojileri içinde önemli bir yere sahip olan Karaçay-Balkar mitolojisi ise incelendiğinde hem Türk mitolojisinin seyrek ve tamamlayıcı bir örneği hem de dünya mitlerinin çözülmemiş bulmacalarına yanıt olduğu görülmektedir. Türkiye Türkçesinde adı Karaçay-Balkar Türkleri olarak geçen Alan Türkleri, çoğunlukla günümüzdeki Rusya Federasyonu'nun Kafkasya bölgesinde yer alan Karaçay-Çerkes ve Kabardin-Balkar adlarındaki iki özerk cumhuriyetlerinin sınırları içinde ve kuzeyinde bulunan Stavropol Krayının güney ilçeleri ve genel olarak Beştaw bölgesinde yaşamaktadırlar. Alan veya coğrafya olarak Karaçay-Balkar Türkleri, uzun zamandır geleneksel eski Türk kültürünü, inanç sistemini ve destan geleneklerini korumuş bir Türk halkıdır. Karaçay-Balkar mitolojisi ve mitleri tezin konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı Karaçay-Balkar mitolojisindeki mitler, mitolojik olaylar ve günümüze kadar insan yaşantısı üzerindeki etkisini ele almak ve Türk mitolojisine katkı sağlamaktır. Çalışmamızın birinci bölümünde genel olarak mitolojinin tanımı, doğuşu ve tarihsel gelişimi, ikinci bölümünde ise Karaçay-Balkar Türklerinin adı ve kökeni, tarihi, coğrafyası ve nufüs hakkında bilgiler verilecektir. Üçüncü bölümünde ise tezin ana konusu olan Karaçay-Balkar mitolojisinin teogoni, etioloji, eskatoloji, totem ve kahramanlık gibi mitler tahlil edilip incelenecektir. Çalışmada bahsi geçen konulara özel olarak değinilerek Türk kültürü çerçevesinde incelenecektir.
Özet (Çeviri)
Mythology is a special form of human consciousness. It is the main method of social and ancestral thinking as a way of preserving traditions in a changing reality. It is an ancient way of understanding the surrounding reality and the human essence. Mythology is studied within the framework of such scientific disciplines as comparative mythology. Folk stories like myths, epics, legends inherited from ancestors have been changing for thousands of years and have formed the mythology of various modern peoples and nationalities. The belief system, which is as old as the birth of mankind, exists in almost every culture. The Turks are one of the nations with the richest and oldest mythological traditions in the world. Turkish mythology is the name given to the mythological whole that the historical Turkish peoples believed in. When Karachay-Balkar mythology, which has an important place in Turkish and world mythologies, is carefully examined, it is seen that it is both a rare and complementary example of Turkish mythology and a response to the unsolved puzzles of world myths. The Alani Turks, called in the Anatolian Turkic language as the Karachay-Balkar Turks, live mainly in the Karachay-Cherkess and Kabardino-Balkar Autonomous Republics of the Russian Federation, as well as in the southern regions of the Stavropol Territory, usually in the Bashtava region. The Alan Turks, or Karachay-Balkar Turks geographically, are a Turkic people who have long preserved the traditional ancient Turkic culture, belief system and epic traditions. Karachay-Balkar mythology and myths are the subject of the thesis. The purpose of this study is to examine the myths, mythological events in Karachay-Balkar mythology and their impact on human life up to the present day and to contribute to Turkish mythology. In the first part of our study, the definition, birth and historical development of mythology in general will be given in the first part, and in the second part, information about the name and origin, history, geography and population of the Karachay-Balkar Turks will be given. In the third part, myths such as theogony, etiology, eschatology, totem and heroism of the Karachay-Balkar mythology, which is the main topic of the thesis, will be analyzed and examined. The issues mentioned in the study will be discussed specifically and examined within the framework of Turkish culture.
Benzer Tezler
- Karaçay-Malkar Nart destanlarında mitolojik kahramanların ve varlıkların incelenmesi
Examination of mythological heroes and beings in Karaçay-Malkar Nart epics
SÜMEYYE KÜBRA GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR KOÇAK
- Karaçay-Malkar halk anlatılarında olumsuz tipler
Negative types in Karachay-Balkar folk narratives
HİLAL GÜREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABONOZ KÜÇÜK
- Türk halk masallarında peri
Fairy in Turkish folk tales
EREN ODAMAN
Doktora
Türkçe
2026
Halk Bilimi (Folklor)Akdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKERİYA KARADAVUT
- Türk dünyası masallarında ejderha
Dragon in tales of the Turkic world
DUYGU UYSAL ALTUN
Doktora
Türkçe
2026
Halk Bilimi (Folklor)Ankara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYFULLAH YILDIRIM
- Karaçay-Malkar sosyo-kültürel yapısının etnik kökenleri ve kültürleşme
The Ethnic origins of Karachay-Balkar socio-cultural structure and acculturation
UFUK TAVKUL