Malik Aksel'in resim ve yazılarında Türk halk kültürü
Turkish folk culture in the paintings and writtings of MalikAksel
- Tez No: 1013138
- Danışmanlar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Malik Vicdani Aksel (1901-1987), ressam, eğitimci, yazar ve koleksiyoncu kimliklerini bir arada taşıyan, Türk kültür ve sanat hayatının çok yönlü isimlerinden biridir. Osmanlı Devleti'nin son dönemine ve Cumhuriyet'in ilk yıllarına tanıklık eden Aksel, halk kültürüne ilişkin pek çok unsuru yazıları, resimleri ve koleksiyon faaliyetleri aracılığıyla kayıt altına almıştır. Türkiye'de halk kültürünün görsel boyutuna yönelik çalışmalarıyla öncü isimlerden biri olarak kabul edilen Aksel, halk resmi, dinî resimler, yazı-resim örnekleri ve İstanbul üzerine yazdığı yazıları ve folkloru tema olarak seçtiği resimleriyle dikkat çekmektedir. Buna karşın Malik Aksel üzerine gerçekleştirilen çalışmaların büyük ölçüde sanat tarihi ve güzel sanatlar alanlarında yoğunlaştığı, folklor disiplini çerçevesinde ise müstakil ve kapsamlı bir incelemeye konu edilmediği görülmektedir. Bu çalışma, Malik Aksel'in folklor içerisindeki yerini ortaya koymayı ve Türk halk kültürüne yaptığı katkıları folklorik bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel malzemesini Malik Aksel'in kitapları, çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanan yazıları, resimleri ve koleksiyon faaliyetleri oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Aksel'in halk resmi hakkındaki görüşleri incelenmiş, halk resminin tanımı, kaynakları, yaratıcıları, estetik özellikleri ve işlevlerine ilişkin değerlendirmeleri ele alınmıştır. Bunun yanında halk resimlerinin derlenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik faaliyetleri değerlendirilmiş, bu çalışmaların halk kültürü açısından taşıdığı önem tartışılmıştır. Çalışmanın bir diğer eksenini oluşturan İstanbul folkloru bağlamında ise Aksel'in eserlerinde yer alan halk mimarisi, geleneksel meslekler, eğlence hayatı, merasimler, halk tiyatrosu ve gündelik yaşama ilişkin veriler incelenmiştir. Böylece Malik Aksel'in yalnızca bir ressam ve yazar değil, halk kültürünü sözlü, yazılı ve görsel boyutlarıyla kayıt altına alan, yorumlayan ve millî kültürün korunmasına katkı sağlayan önemli bir folklor araştırmacısı olduğu ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Malik Vicdani Aksel (1901-1987) was a multifaceted figure in Turkish cultural and artistic life, encompassing painters, educators, writers, and collectors. Having witnessed the final years of the Ottoman Empire and the early decades of the Republic of Türkiye, Aksel documented numerous elements of folk culture through his writings, paintings, and collecting activities. Regarded as one of the pioneering figures in studies focusing on the visual dimension of folk culture in Türkiye, Aksel drew attention with his works on folk painting, religious imagery, calligraphic pictures, as well as his writings on Istanbul and his paintings that took folklore as their central theme. However, studies on Malik Aksel have largely focused on art history and fine arts, and he has not been the subject of a comprehensive and independent examination within the discipline of folklore. This study aims to reveal Malik Aksel's place within folklore and to evaluate his contributions to Turkish folk culture from a folkloric perspective. The primary material for this research consists of Malik Aksel's books, articles published in various newspapers and magazines, his paintings, and his collecting activities. This study utilized document analysis, a qualitative research method, and the data obtained were evaluated using content analysis. The research examined Aksel's views on folk art; his definition, sources, creators, aesthetic characteristics, and functions of folk art were discussed. Furthermore, activities aimed at collecting, preserving, and transmitting folk art to future generations were evaluated, and the importance of these efforts for folk culture was highlighted. Another axis of the study, within the context of Istanbul folklore, examined data related to folk architecture, traditional professions, entertainment life, ceremonies, folk theater, and daily life found in Aksel's works. Thus, it was demonstrated that Malik Aksel was not only a painter and writer, but also an important folklore researcher who recorded, interpreted, and contributed to the preservation of national culture through oral, written, and visual dimensions of folk culture.
Benzer Tezler
- 20. yüzyıl batı resim sanatında toplumsal gerçekçilik ve bu alanda çalışan Türk sanatçıları (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
FUNDA BERKSOY
Doktora
Türkçe
1993
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA GERMANER
- Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Akademi Kütüphanesi Nadir Eserler Koleksiyonu'nda yer alan Kenan Özbel kataloglarındaki Türk kumaşlarının tasarım ve teknik açıdan incelenmesi
Design and technical analysis of Turkish fabrics in the Kenan Özbel Catalogs in the Rare Works Collection of Mimar Sinan Fine Arts University Academy Library
REYHAN POLAT
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2024
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ÖMER FARUK TAŞKALE
- Batı ve Türk resim sanatında geleneksel Türk kilim ve halı örnekleri
Traditional Turkish rug and carpet samples in Western and Turkish picture art
MERVE DAVŞANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarKaradeniz Teknik ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ÇAĞATAY İNAM KARAHAN
- Orta Asya Türk kültüründeki imgeler ve motiflerin, çağdaş Türk resim sanatına etkileri
The effects of images and motifs in Central Asian Turkish culture on contemporary Turkish painting art
HASAN OĞUZ KILIKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUBA GÜLTEKİN