Karaçay-Malkar Türkçesinde isim yapım ekleri
Noun construction suffixes in Karachay-Malkar Turkish
- Tez No: 996255
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADİLHAN ADİLOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde Karaçay-Malkar Türkleri, Rusya Federasyonu'na bağlı Kafkasya bölgesinde yer alan Karaçay-Çerkes ve Kabardey-Balkar adlı iki özerk cumhuriyetin sınırları içerisinde yaşamaktadır. Her ne kadar“Karaçay”ve“Malkar”adlarıyla ayrı ayrı anılsalar da bu topluluklar, ortak bir dili, tarihi ve kültürel mirası paylaşan; Kafkasya coğrafyasında varlığını sürdüren tek bir Türk halkını oluşturmaktadır. Karaçay-Malkarların yaşadıkları coğrafya, Kuzey Kafkasya'daki diğer halklarla sürekli etkileşim hâlinde olmalarına imkân tanımış; bu durum, dillerinin gelişmesine ve kültürel açıdan zenginleşmesine katkı sağlamıştır. Kuzey-Batı (Kıpçak) grubuna dâhil olan Karaçay-Malkar Türkçesinin söz varlığı ise büyük ölçüde Eski Türkçenin yazılı olarak izlenebildiği dönemlere kadar uzanmaktadır. Türk dili, dünya dilleriyle yapısal açıdan karşılaştırıldığında eklemeli (sondan eklemeli) diller grubunda yer alır. Geniş bir coğrafyaya yayılmış ve köklü bir tarihî geçmişe sahip olan Türkçenin kelime hazinesi, büyük ölçüde türemiş sözcüklerden oluşmaktadır. Bu söz varlığı, isim ve fiil kök ya da gövdelerine getirilen yapım ekleri aracılığıyla meydana gelir. Yapım ekleri, bağlandıkları kelimelerin anlamını ya da türünü değiştirmekle kalmaz; aynı zamanda dile çok sayıda yeni kavram kazandırarak sözlü ve yazılı anlatım imkânlarını genişletir. Bu tez çalışmasında, Karaçay-Malkar Türkçesinin kelime yapısı ve özellikle isim türetme yolları ele alınmıştır. Bu kapsamda, Karaçay-Malkar Türkçesinde kullanılan isim yapım ekleri tespit edilmiş ve söz konusu eklerin tarihsel gelişimleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Türkiye Türkçesindeki alfabetik sıralama esas alınarak sınıflandırılan bu ekler, Karaçay-Malkar Türkçesine ait edebî metinlerden seçilen örneklerle desteklenerek değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Today, the Karachay-Balkar Turks live within the borders of two autonomous republics; Karachay-Cherkessia and Kabardino-Balkaria; located in the Caucasus region of the Russian Federation. Although they are referred to separately as“Karachay”and“Balkar,”these communities constitute a single Turkic people who share a common language, history and cultural heritage and who have continued their existence in the Caucasian geography. The region inhabited by the Karachay-Balkars has enabled continuous interaction with other peoples of the North Caucasus; this situation has contributed to the development of their language and to their cultural enrichment. The vocabulary of Karachay-Balkar Turkish, which belongs to the Northwestern (Kipchak) group, largely dates back to the periods in which Old Turkic can be traced through written sources. The Turkish language, when compared structurally with world languages, belongs to the group of agglutinative (suffixing) languages. Having spread over a wide geographical area and possessing a deep-rooted historical background, the lexicon of Turkish consists largely of derived words. This vocabulary is formed through derivational suffixes added to nominal and verbal roots or stems. Derivational suffixes not only change the meaning or grammatical category of the words to which they are attached, but also enrich the language by introducing numerous new concepts, thereby expanding both spoken and written modes of expression. In this thesis, the word structure of Karachay-Balkar Turkish and, in particular, the methods of noun formation are examined. Within this scope, noun-forming suffixes used in Karachay-Balkar Turkish have been identified, and the historical development of these suffixes has been analyzed in detail. Classified according to the alphabetical order used in Turkey Turkish, these suffixes have been evaluated with examples selected from literary texts belonging to Karachay-Balkar Turkish.
Benzer Tezler
- Karaçay-Malkar Türkçesi grameri
A grammar of Karachay-Malkar Turkish
AYŞE GÜNAY
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKAR
- Karaçay-Malkar Türkçesinde fiil
Başlık çevirisi yok
REYHAN TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET CEMİLOĞLU
- ?Azretni ?uvanç Künü? adlı eser üzerinde Karaçay-Balkar Türkçesi dil incelemesi (yazı çevirimi-aktarma-çekim şekil bilgisi-dizin)
A linguistic study of Karachay-Balkhar Turkish based upon a literary text ?Azretni ?uvanç Künü?
YASİN BERBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
DilbilimTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OĞUZHAN DURMUŞ
- Tarihî Kıpçak Türkçesinden Çağdaş Kıpçak lehçelerine isimler
Names from historical Kipchak Turkic to contemporary Kipchak dialects
YAZGI TUĞÇE KURT ÖTELEŞ
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GALİP GÜNER
- Karaçay-Malkar Türkçesinde sıfat-fiil ve zarf-fiil
Adjective-verb and adverb-verb in Karaçay-Malkar Turkish
BURCU TÜMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET CEMİLOĞLU