Klasik Hanefî eserlerde fıkhî meselelerin temellendirilmesi
Evidential foundations of fiqh issues in classical Hanafī works
- Tez No: 1013164
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYİP NACAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Hanefî fıkıh literatürünün önemli eserlerinden Cessâs'ın Şerḥu Muḫtaṣari'ṭ-Ṭaḥâvî, Kudûrî'nin et-Tecrîd ve Debûsî'nin el-Esrâr adlı eserleri esas alınarak ihtilaflı fıkhî meselelerin temellendirilme yöntemleri incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu eserlerde müelliflerin mezhep içi ve mezhepler arası ihtilafları ele alırken hangi delillere başvurduklarını, bu delilleri nasıl kullandıklarını ve hüküm istinbatında hangi yöntemleri öne çıkardıklarını tespit etmektir. Bu yönüyle çalışma, klasik Hanefî fıkıh eserlerinin delil, istidlâl ve mezhep içi etkileşim bakımından daha sağlıklı anlaşılmasına katkı sunmayı hedeflemektedir. Giriş ve sonuç bölümleri dışında üç ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde araştırmaya konu olan eserler ve müellifleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde seçilen örnek meseleler üzerinden bu eserlerdeki temellendirme yöntemleri analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise müelliflerin delil kullanımı, istidlâl tarzı ve hüküm istinbatında öne çıkan yönleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi esas alınmış ve elde edilen veriler mukayeseli analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Mukayese, özellikle müelliflerin meseleleri ele alış tarzı, delil tercihleri, mezhep içi ihtilaflara yaklaşımları ve karşı görüşleri temellendirme şekilleri üzerinden yapılmıştır. Araştırma sonucunda Cessâs'ın mezhep içi ihtilaflarda çoğunlukla Ebû Hanîfe'nin görüşünü tercih ettiği ve bu tercihi naklî ve aklî delillerle temellendirdiği görülmüştür. Ayrıca Cessâs'ın, özellikle İmam Şâfiî'nin görüş, itiraz ve eleştirilerine geniş şekilde yer vererek bunlara cevap üretmeye çalıştığı tespit edilmiştir. Naklî delillerin kullanımı ve aklî istidlâl bakımından Şerhu Muhtasari't-Tahâvî'nin et Tecrîd üzerinde belirgin bir etkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu etkinin oluşmasında müelliflerin Irak Hanefî ekolüne mensubiyeti ve aynı ilmî muhitte bulunmaları etkili görünmektedir. Buna karşılık aynı etki düzeyi el-Esrâr'da daha sınırlı şekilde gözlemlenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the methods of legal justification employed in disputed juristic issues by focusing on three significant works of the Ḥanafī legal tradition: al Jaṣṣāṣ's Sharḥ Mukhtaṣar al-Ṭaḥāwī, al-Qudūrī's al-Tajrīd, and al-Dabūsī's al-Asrār. Its main purpose is to identify the types of evidence used by these authors in dealing with intra-madhhab and inter-madhhab disagreements, the ways in which such evidence is employed, and the methods that come to the fore in legal reasoning and derivation. Apart from the introduction and conclusion, the study consists of three main chapters. The first chapter provides general information about the selected works and their authors. The second analyzes the forms of justification found in these works through selected sample issues. The third comparatively evaluates the authors' use of evidence, styles of reasoning, and methods of legal derivation. The study adopts document analysis as its main qualitative research method and evaluates the findings through a comparative approach. The study concludes that al-Jaṣṣāṣ generally prefers Abū Ḥanīfa's view in intra-madhhab disputes and supports this preference with both transmitted and rational evidence. It also shows that he frequently responds to the views, objections, and criticisms of al-Shāfiʿī. Moreover, al-Qudūrī and al-Dabūsī appear to have benefited substantially from al-Jaṣṣāṣ's Sharḥ Mukhtaṣar al-Ṭaḥāwī. Despite notable similarities among the works, they differ in style, language, use of evidence, and methods of legal justification.
Benzer Tezler
- Hanefî mezhebinde istihsan ve kerâhiyye konularının değişim ve gelişimi
The evolution and development of istihsan and karâhiyye in the Hanafî school
AYHAN KURT
- Ebu'l Leys es-Semerkandi ve Muhtelifu'r-Rivaye adlı eserinin analizi
A study on Abu al-Lays al-Samarqandi and his Mukhtelifu'r-Rivaye
AYŞE YILMAZGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ABDULLAH ÖZCAN
- Hanefî mezhebine göre ibadetler özelindeki furûk-ı fıkhiyye
Furūq al-fiqhiyya in the context of 'ibādāt according to Hanafī sect
ALİ ONUR ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZUHAL DAĞ
- Hanefî literatüründe muhtasar geleneği ve Ibnü's-Sââtî'nin Mecmau'l-Bahreyn ve Mülteka'n-Neyyireyn adlı eserinin değerlendirilmesi
The tradition of Mukhtasar works in Hanafi literature and an evaluation of Ibn al-Saati's works Majmaʿ al-Bahrayn and Multaqa al-Nayyirayan
KÜBRA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜKSEL SALMAN
- İbadet ve aile hukuku özelinde İmâmeyn'in Ebû Hanîfe'ye muhalefeti (Muhtasar, Hidâye, Muhtâr ve Mülteka örneği)
Imameyn's opposition to Abu Hanifa in the matter of worship and family law (the example of Muhtasar, Hidâye, Muhtâr and Mülteka)
EMEL KAHRİMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET RAŞİT AKPINAR