İnsani yönetim yaklaşımı ve örgütsel adanmışlık ilişkisi: sivil toplum kuruluşları üzerine bir araştırma
The relationship between humanistic management approach and organizational commitment: A study on non-governmental organizations
- Tez No: 1013210
- Danışmanlar: PROF. DR. NİHAT ALAYOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Sosyal Hizmet, Business Administration, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Manevi iyi oluş, Sivil toplum, Sivil toplum örgütleri, Örgütsel adanma, Örgütsel bağlılık, İnsan faktörü, İnsan onuru, İnsana yakışır iş, İnsani gelişme, İnsani yönetim, Spritual well-being, Civil society, Nongovernmental organizations, Organizational commitment, Human factor, Human dignity, Decent work, Human development, Humanitarian governance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yönetim ve Strateji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Strateji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sivil toplum kuruluşları (STK), toplumsal fayda üretme ve insanî değerleri koruma misyonları gereği, yönetim modellerinde de bu değerleri merkeze almak durumundadır. Bu araştırmanın temel amacı, STK'larda uygulanan insanî yönetim yaklaşımlarının, çalışanların ve gönüllülerin örgütsel adanmışlık düzeyleri üzerindeki etkisini ampirik olarak incelemektir. İnsanî yönetim; haysiyeti koruma, refahı artırma, özgürleştirme ve manevî iyi oluş (ruhu besleme) unsurlarıyla ele alınırken; örgütsel adanmışlık duygusal, normatif ve devam adanmışlığı boyutlarıyla analiz edilmiştir. Çalışma; haysiyeti koruma (protecting dignity), refahı artırma (increasing welfare), özgürleştirme (liberation) ve manevî iyi oluş – ruhu besleme (spiritual well-being – nourish the soul) biçiminde tanımlanan insanî yönetim unsurlarını ele almaktadır. Bu unsurların örgütsel adanmışlık üzerindeki etkileri, nicel araştırma yöntemleri kullanılarak ve çevrimiçi bağlantı aracılığıyla dağıtılan anketlerden toplanan verilerle analiz edilmiştir. İnsanî Yönetim Algısı'nı“Perception of Humanistic Management”(PHM) ölçmek için Tula (2023) tarafından geliştirilmiş. İnsanî Yönetim Endeksi“Humanistic Management Index”(HMI), temel alınmış; örgütsel adanmışlık için de Meyer vd. (1993) tarafından geliştirilen, Gürkan (2006) tarafından Türkçe adaptasyonu gerçekleştirilen, Turgut ve Erden (2013) tarafından da güncellenen Örgütsel Adanmışlık Ölçeği (OCS-Organizational Commitment Scale) kullanılmıştır. Araştırmanın yöntemi, değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modeline dayanmaktadır. Veriler, İstanbul'da faaliyet gösteren çeşitli STK'lardaki profesyonel çalışan ve gönüllülerden oluşan 264 katılımcıdan anket tekniği ile toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde güvenilirlik analizi, korelasyon testi, bağımsız örneklem t-testi ve çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen regresyon analizi bulguları, insanî yönetim uygulamalarının örgütsel adanmışlıktaki toplam değişimin %47,5'ini (R2=0,475) açıkladığını ortaya koymuştur. Çalışmanın en özgün bulgusu, 'Manevî İyi Oluş' (Ruhu Besleme) unsurunun, adanmışlığın alt boyutları üzerinde baskın bir etkiye sahip olmasıdır. Yapılan analizler, manevî iyi oluşun duygusal adanmışlığı (β=0,802; p<0,001) ve devam adanmışlığını (β=0,441; p<0,001) en güçlü şekilde yordayan temel unsur olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, STK çalışanlarının kuruma olan bağlılıklarının maddî unsurlardan ziyade, yaptıkları işin anlamı, ruhsal tatmin (spiritual satisfaction) ve toplumsal iz bırakma (impress) duygusu üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Yapılan regresyon analizleri sonucunda,'Özgürleştirme' (inisiyatif ve özerklik) unsurunun adanmışlık boyutları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Bu bulgu, STK çalışanları için özerklik ve esneklik gibi unsurların, manevî tatminle desteklenmediği sürece tek başına bağlılık oluşturmada yeterli olmadığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, sivil toplum alanında insanî yönetimin sadece etik bir tercih değil, örgütsel sürdürülebilirlik için fonksiyonel bir gereklilik olduğunu göstermektedir. Çalışma, STK yöneticileri için anlam odaklı yönetim stratejileri geliştirmeleri ve profesyonelleşme süreçlerinde kurumsal ruhu korumaları gerektiği yönünde önemli öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Non-governmental organizations (NGOs), by virtue of their missions to generate social benefit and protect human dignity, are inherently required to place human values at the core of their management models. The primary objective of this study is to empirically investigate the relationship between humanistic management (HM) approaches implemented in NGOs and the organizational commitment (OC) levels of employees and volunteers. While HM is analyzed through the dimensions of protecting dignity, increasing welfare, liberation, and spiritual well-being (nourish the soul), OC is evaluated across its affective, normative, and continuance components. The regression analysis findings revealed that HM practices explained 47.5% (R 2=0.475) of the total variation in OC. The most unique finding of the study is that the dimension of spiritual well-being (nourish the soul) has a predominant predictive role over the sub-dimensions of commitment. The analyses conducted revealed that spiritual well-being is the primary element that most strongly predicts affective commitment (β=0.802) and continuance commitment (β=0.441). This situation demonstrates that the commitment of NGO workers to their institutions is shaped through the meaning of their work, spiritual satisfaction, and a sense of leaving a social impact, rather than material elements. Furthermore, the regression analyses indicated that the dimension of liberation (initiative and autonomy) does not possess a statistically significant predictive role on the dimensions of commitment. This finding suggests that for NGO workers, elements such as autonomy and flexibility are insufficient on their own to foster commitment unless supported by spiritual satisfaction. The results obtained demonstrate that HM in the civil society sector is not merely an ethical preference, but a functional necessity for organizational sustainability. This study offers critical recommendations for NGO executives to develop meaningoriented management strategies and to preserve the organizational soul during professionalization processes.
Benzer Tezler
- İşveren marka algısının çalışmaya tutkunluk üzerine etkisi ve pozitif psikolojik sermayenin düzenleyici rolü
The effect of employer brand perception on work engagement and the moderator role of positive psychological capital
ERDEM ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeBilecik Şeyh Edebali Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRKAN HAŞİT
- Endüstri meslek liselerinde görev yapan okul yöneticilerinin çatışma yönetim stilleri: Ankara örneği
The conflict management styles of the administrators who are employed in industrial vocational high schools: Example of Ankara province
SEVGİ GÜRSES KÜRÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimBaşkent ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DENİZ ÖRÜCÜ
- Hizmetkar liderliğin işe adanmışlığa etkisinde örgüt ikliminin aracı rolü
The mediating role of organizational climate in the effect of servant leadership on work engagement
ELNAZ NOURI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH GÜNEY
- Personel yönetiminden stratejik insan kaynakları yönetimine geçiş: Emeğin örgütsüzleştirilmesi stratejisi üzerine bir inceleme
Transition from personnel management to strategic human resources management: A study on the disorganization strategy of labor
TEYMUR SARKHANOV
- Yüksek öğrenimde disiplin uygulamalarının örgüt iklimine etkilerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
HALİL ERGİŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimYakın Doğu ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKMEN DAĞLI