Kırgızistan'da dindarlık algısı
Perpection of religiosity in Kyrgyzstan
- Tez No: 1013216
- Danışmanlar: PROF. DR. RECAİ DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Kırgızistan, Dindarlık, Dindarlık Algısı, Ölçek, Psychology of Religion, Kyrgyzstan, Religiosity, Perception of Religiosity, Scale
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KIRGIZİSTAN'DA DİNDARLIK ALGISI Din ve dindarlığın tanımlanması kadar anlamlandırılması ve yorumlanması da pek çok farklı etken ve faktörlere bağlı bir olgudur. Bu etken ve faktörle ile birlikte dinin anlaşılması, yorumlanması ve uygulanmasında çeşitlilikler oluşmaktadır. Dindarlık, bireyin hayatında birçok evreden geçerek görünür hale gelmektedir. Bu evrelerde şüphesiz bilişsel bir süreç yaşanmaktadır. Birey pasif bir canlı olarak değil, algılayan, uyarıcıları işleyen ve anlamlandıran aktif bir varlıktır. Buna göre gelişim aşamasından itibaren etrafında olup biten sosyal, siyasi, dini vb. birçok etken onun tutum ve davranışını etkilediği gibi temelde öznel bir algı oluşturmaktadır. Nitekim sosyal bir varlık olarak insan, çevresindeki insan davranışlarına şahitlik ederek zihninde belirli şemalar çizmektedir. Dindarlık yaşantısı da her birey için farklı şemalarla şekillenmekte ve buna göre çeşitli dindarlık algıları ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda bireylerin dindarlık algıları bilişsel, sosyal ve kültürel faktörlere göre oluşabilir, gelişebilir ve değişebilir özellikler taşımaktadır. Orta Asya coğrafyası uzun yıllar boyunca Çarlık ve SSCB hâkimiyeti altında kalmıştır. Bu sürede en çok etkilenen hususların başında din ve dini yaşantı gelmiştir. Bu dönemlerde dini yaşama yönelik baskıcı bir poltika uygulanarak dinsizlik propagandaları ve milli değerlere karşı kimliksizleştirme çabaları ile dini faaliyetlere kısıtlamaların getirilmiştir. SSCB'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan, dini yaşama yönelik uygulanan politikalara karşı liberal yönetimi benimseyerek dini hayatta değişim ve gelişime uğramıştır. Yaşadığı tarihsel süreç ve dönüşümlerle Kırgızistan'daki dini yaşam dikkat çekmiş ve bireyler üzerinde oluşturuduğu etki merak uyandırmıştır. Bu sebeple bireylerin dindarlık algıları bu tez çalışmasının ana temasını oluşturmuştur. Bu bağlamda çalışmada, Kırgız toplumunda çeşitli görüşlerle tanımlanan dindarlık olgusunun hangi boyutlarda algılandığı ve sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşmaların olup olmadığı ele alınmıştır. Araştırmanın ana problemi olan“Kırgızistan'da bireylerin dindarlık algısı hangi boyutlarda ve hangi sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşmaktadır?”sorusuna yanıt aramak için Kırgızca Dindarlık Algısı Ölçeği geliştirmek amaçlanmış, elde edilen nicel veriler ile demografik değişkenlerdeki farklılaşmlar saptanmış ve yorumlanmıştır. 2 Tez çalışmasında geliştirilen Dindarlık Algısı Ölçeği için normallik testleri, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılarak 5'li Likert tipinde, 23 maddeden oluşan, 4 boyutlu ve ölçülmek istenen yapıyı ölçebilen geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı elde edilmiştir. Elde edilen bulgular cinsiyet, yaş, eğitim, yaşadığı bölge, medeni durum, meslek ve aylık gelir değişkenlerine göre incelenmiş ve araştırma hipotezleri test edilmiştir. Bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, giriş ile birlikte araştırmanın kuramsal çerçevesi (araştırmanın problemi, amacı, hipotezleri, önemi, kapsam ve sınırlılıkları) ele alınmakta daha sonra kavramsal çerçeve ile din, dindarlık, dindarlık algısı, Kırgızistan'da din ve dindarlık konularına değinilmektedir. Devamında Batı'da ve Türkiye'de yapılan dindarlık ölçekleri, Kırgızistan'da din ve dindarlık araştırmalarına ayrıca ölçek çalışmalarına yer verilmektedir. İkinci bölümde, yöntem tanıtılarak veri toplama aracına geliştirilme sürecine dair elde edilen çıktılar paylaşılmaktadır. Üçüncü bölümde ise veri toplama aracı ile elde edilen bulguların alt boyutlar ve değişkenlere göre ANOVA ve T-testi analizlerine yer verilmektedir. Elde edilen bulgular tartışma bölümünde literatür ile karşılaştırılmakta ve Kırgızistan bağlamında yorumlanmaktadır. Son olarak sonuç ve öneriler başlığı ile sonlanmaktadır. Bu tez çalışmasının sonucunda Kırgızistan'a özgü Kırgızca Dindarlık Algısı Ölçeği geliştirilmiş, verilerin istatiksel analizleri yapılarak araştırma örneklemindeki katılımcıların dindarlık algılarına dair bulgular elde edilmiştir. Buna göre Kırgız katılımcıların genel olarak alt boyutlarda nesnel dindarlık algılarının yüksek olduğu ancak öznel dindarlık algılarının orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
PERPECTION OF RELIGIOSITY IN KYRGYZSTAN The interpretation and conceptualization of religion and religiosity, as much as their definition, constitute a phenomenon shaped by numerous factors and influences. Along with these factors, variations emerge in how religion is understood, interpreted, and practiced. Religiosity becomes visible in an individual's life through various developmental stages, within which a cognitive process undoubtedly takes place. The individual is not a passive being; rather, they are an active agent who perceives, processes stimuli, and constructs meaning. Accordingly, from early developmental stages, many social, political, and religious factors in one's environment influence attitudes and behaviors, while fundamentally forming a subjective perception. As a social being, the individual observes the behaviors of others and constructs certain cognitive schemas. The experience of religiosity is likewise shaped by different schemas for each individual, resulting in diverse perceptions of religiosity. In this context, individuals' perceptions of religiosity possess characteristics that allow them to be formed, developed, and transformed according to cognitive, social, and cultural factors. The Central Asian region remained under the rule of the Tsarist regime and the USSR for many years. During this period, religion and religious life were among the most affected domains. Repressive policies toward religious life were implemented, including atheist propaganda, attempts at de-nationalization against national values, and restrictions on religious activities. Following the dissolution of the USSR, Kyrgyzstan declared its independence and adopted a more liberal approach toward religion, leading to significant changes and developments in religious life. Due to its historical experiences and transformations, religious life in Kyrgyzstan has attracted attention and raised curiosity regarding its impact on individuals. For this reason, individuals' perceptions of religiosity constitute the main focus of this thesis. In this context, the study examines how the phenomenon of religiosity—defined through various perspectives within Kyrgyz society—is perceived across different dimensions and whether it varies according to socio-demographic variables. In order to answer the main research question,“Across which dimensions and according to which socio-demographic variables do individuals' perceptions of religiosity differ in Kyrgyzstan?”, it was aimed to develop a Kyrgyz-language Perception of Religiosity 4 Scale. Quantitative data obtained through this scale were used to identify and interpret differences across demographic variables. For the Perception of Religiosity Scale developed in this thesis, normality tests, Exploratory Factor Analysis (EFA), and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were conducted. As a result, a valid and reliable measurement instrument was obtained, consisting of 23 items, structured on a five-point Likert scale, and comprising four dimensions capable of measuring the intended construct. The findings were analyzed according to variables such as gender, age, education level, region of residence, marital status, occupation, and monthly income, and the research hypotheses were tested. This thesis consists of three main chapters. In the first chapter, following the introduction, the theoretical framework of the study (research problem, purpose, hypotheses, significance, scope, and limitations) is presented. This is followed by the conceptual framework, addressing religion, religiosity, perception of religiosity, and religion and religiosity in Kyrgyzstan. Subsequently, religiosity scales developed in the West and in Turkey, as well as studies on religion and religiosity in Kyrgyzstan and related scale development research, are reviewed. The second chapter presents the methodology and reports the outcomes of the scale development process as the data collection instrument. In the third chapter, findings obtained from the data collection instrument are analyzed through ANOVA and t-tests based on sub-dimensions and variables. The findings are discussed in comparison with the existing literature and interpreted within the context of Kyrgyzstan. Finally, the thesis concludes with a section on conclusions and recommendations. As a result of this study, a Kyrgyz-language Perception of Religiosity Scale specific to Kyrgyzstan was developed. Statistical analyses of the data provided findings regarding the religiosity perceptions of participants in the research sample. Accordingly, it was concluded that Kyrgyz participants generally exhibit high levels of objective religiosity across sub-dimensions, whereas their subjective religiosity levels are at a moderate level.
Benzer Tezler
- Din ve gençlik: Üniversite öğrencilerinin dine bakışı (Bişkek örneği)
Дин жана жаштар: студенттердин динге болгон көз караштары (Бишкек шаарынын мисалында)
AY-PERİ ERKİNBEKOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2019
DinKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN EYÜPOĞLU
- Kur'an kurslarına devam eden öğrencilerin psiko- sosyal durumlarının değerlendirilmesi: Bişkek örneği
Куран курстарында окуп жаткан окуучулардын психо- социалдык абалдарын анализдөө: Бишкек мисалында
AYMÖLMÖL COLDOŞBAY KIZI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KÖYLÜ
- Moskova'daki Kırgız işçi göçmenlerin sosyo-kültürel ve dini hayatları
Socio-cultural and religious lives of Kyrgyz labor migrants in Moscow
ARSLANBEK KENZHESHOV
Doktora
Türkçe
2025
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN EYÜPOĞLU
- Kırgızistan'da dini hayat (Oş örneği)
A Study of religious life in Kyrgyztan (the case of Osh)
MAMETBEK MİRZABAEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNİR KOŞTAŞ
- Kırgızların İslamiyeti kabulü
The acceptance of Islam by Kyrgyzs
ALİ JUSUBALİEV
Doktora
Türkçe
2007
TarihAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYFETTİN ERŞAHİN