Afet yönetimi ve geleneksel ekolojik bilginin bütünleşmesi: Sındırgı incelemesi
Integration of disaster management and traditional ecological knowledge: A case study of Sindirgi
- Tez No: 1013312
- Danışmanlar: PROF. DR. ALPER UZUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Afet bilinci, Afet riski, Afet yönetimi, Afetler, Ekoloji, Disaster awareness, Disaster risk, Disaster management, Disasters, Ecology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Balıkesir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler, insan yaşamının ayrılmaz bir parçası olup bireyler bu durumlarla başa çıkmak zorundadır. Toplumlar, afetlerle mücadele için çeşitli yöntemler geliştirmektedir. Kırsal alanlarda yaşayan izole topluluklar, doğayla sürekli ilişkileri sonucunda kuşaklar boyunca aktardıkları pratik, bilgi ve inançlarla hayatta kalmaktadır. Literatürde geleneksel ekolojik bilgi (GEB) olarak adlandırılan bu birikimler, afet yönetiminde de kullanılabilmektedir ancak kullanım süreci diğer alanlara göre daha geç ve yavaştır. Bu çalışmanın amacı, GEB'in afetlerdeki varlığını ortaya koymak, bütünleşik afet yönetimindeki yerini açıklamak ve modern teknolojilerle entegre edilerek alternatif bir yaklaşım olarak değerlendirilebileceğini göstermektir. Bu doğrultuda, afet geçmişine sahip Balıkesir'in Sındırgı ilçesindeki 11 kırsal mahallede yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 2024 programında analiz edilerek kod, alt tema ve temalar elde edilmiştir. Çalışma bulguları, katılımcıların ifadeleri doğrultusunda GEB'in kırsal yaşamda çok yönlü bir işleve sahip olduğunu ve afetlerle mücadele süreçlerinde etkin bir araç olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Depremlerde dayanıklılığı artırmak için sağlam zeminler tercih etmeleri ve evler inşa etmeleri, sığınak olarak ambarları kullanmaları, hayvan davranışlarını erken uyarı göstergesi olarak değerlendirmeleri GEB'in afetlerle kullanımına ilişkin bazı örneklerdir. Bunun yanı sıra, tarımsal üretim süreçlerinde, ayın hareketleri, karınca faaliyetleri veya mevsimler ipuçlarını gözlemlemeleri gibi pek çok GEB'in varlığından söz etmek mümkündür. Sonuç olarak, bulgular ve literatür arasında benzerlikler bulunduğu; bahsi geçen GEB'lerin afet yönetimi döngüsündeki aşamaları desteklediğini göstermektedir. Bu GEB'lerin sürdürülebilirliğinin sağlanması adına yazılı ve resmi kaynaklarla korunması ve afet yönetimine entegre edilmesi önem taşımaktadır. Ayrıca çalışma her ne kadar kırsal alanlara odaklansa da afet maruziyeti yüksek olan kentsel alanlarda da GEB'in nasıl kullanıldığı ve afet süreçlerine hangi katkıları sunduğunun sistematik bir biçimde araştırılması değerlidir.
Özet (Çeviri)
Disasters are an inseparable part of human life, and individuals must cope with them. Societies develop various strategies to respond to such events. Isolated rural communities survive by relying on practices, knowledge, and beliefs transmitted across generations through continuous interaction with nature. This accumulated knowledge, known in the literature as traditional ecological knowledge (TEK), can also be applied in disaster management, although its adoption in this field is slower compared to other areas. This study aims to reveal the presence of TEK in disasters, clarify its role in integrated disaster management, and examine its potential as an alternative approach when combined with modern technologies. To this end, semi-structured interviews were conducted in 11 rural neighborhoods of Sındırgı, Balıkesir, a region with a history of disasters. The collected data were analyzed using MAXQDA 2024, resulting in the identification of codes, sub-themes, and themes. Findings indicate that TEK serves multiple functions in rural life and acts as an effective tool in disaster response. Examples include selecting solid ground and constructing resilient houses to enhance earthquake resistance, using barns as shelters, and interpreting animal behavior as an early warning indicator. TEK also informs agricultural practices, such as monitoring lunar cycles, ant activity, or seasonal cues. Overall, the results align with the literature, showing that TEK supports various stages of the disaster management cycle. Preserving this knowledge through written and official sources and integrating it into disaster management is essential for its sustainability. While this study focuses on rural areas, it is also important to systematically investigate how TEK is applied in urban areas with high disaster exposure and what contributions it may provide to disaster response processes.
Benzer Tezler
- Güney Ege ve Batı Akdeniz bölgelerinde meydana gelen orman yangınlarının hava kalitesiyle olan ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between forest fires and air quality in the Southern Aegean and Western Mediterranean regions
CANSU AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH TUNCAY ÖZDEMİR
- Kuraklık ve su kıtlığı koşullarında itfaiye müdahale stratejileri
Fire fighting intervention strategies under drought and water scarcity conditions
HAKAN HÜSEYİN MENEKŞE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Kamu YönetimiSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TİMUR TEZEL
- Büyükşehirlerde kentsel dönüşüme yönelik bütünleşik mekânsal stratejik planlama yaklaşımı: Bursa ve İstanbul örnekleri
Integrated spatial strategic planning approach for urban transformation in metropolitan cities: The cases of Bursa and Istanbul
AHMET ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEM BEYGO
- Sürdürülebilir mimarlık ve Covid dönemindeki mimari tasarım yaklaşımlarının irdelenmesi
Examination of sustainable architecture and architectural design approaches in the Covid period
KUTAY ARTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkMaltepe ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA COŞKUN
- Next generation wireless networks for social good
Sosyal fayda için yeni nesil telsiz ağlar
SULTAN ÇOĞAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN SEÇİNTİ