Elit ve sub-elit kadın halter sporcularının beslenme bilgi düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of nutritional knowledge levels of elite and sub-elite female weightlifters
- Tez No: 1013424
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KENAN ERDAĞI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Spor, Nutrition and Dietetics, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 2025–2026 Sezonunda Türkiye'de aktif olarak halter yapan elit ve sub-elit kadın sporcuların sporcu beslenmesi bilgi düzeylerini belirlemek, bu düzeyin sosyodemografik değişkenlerle ilişkisini incelemek ve beslenme bilgisinin sportif başarıyla olası bağlantılarını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama (survey) modeliyle tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de şampiyonalara katılan kayıtlı elit ve sub-elit kadın halter sporcuları oluşturmuş, örneklemini ise gönüllülük esasına göre seçilen toplam 100 sporcu (50 elit, 50 sub-elit) meydana getirmiştir. Veriler; tanımlayıcı özellikler, sosyodemografik bilgiler ve sağlık sorularının yanı sıra geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış 25 maddelik Sporcu Beslenme Bilgisi Ölçeği aracılığıyla yüz yüze anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Elit sporcu; milli takım ve/veya uluslararası organizasyonlarda yer almış ve/veya derece elde etmiş sporcu olarak, sub-elit sporcu ise düzenli antrenman yapan ve ulusal düzeyde yarışmalara katılan ancak uluslararası düzeyde derecesi olmayan sporcu olarak tanımlanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 ile yapılmış; normallik testleri, bağımsız örneklemler t-testi/Mann–Whitney U, Ki-kare, Kruskal–Wallis ve Pearson korelasyon analizlerinden yararlanılmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgulara göre elit sporcuların yaş ortalaması (17.94±3.47) sub-elit sporculardan (16.72±2.60) anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=.049). Spor yılı da elit grupta daha yüksektir (5.69±2.71; sub-elit 3.73±2.19; p=.001); boy ve kilo açısından gruplar arasında fark saptanmamıştır. Eğitim düzeyi dağılımı elit ve sub-elit gruplar arasında anlamlı farklılaşmamış (p>.05), ancak beslenme bilgi düzeyi eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık göstermiştir (p=.014); üniversite mezunlarının puanları ortaokul mezunlarından daha yüksektir. Madalya sahipliği elit grupta %100, sub-elit grupta %88 olup gruplar arasında fark anlamlıdır (p=.013). Elit sporcuların kendi gelirine sahip olma oranı daha yüksek (p=.003) ve sub-elit sporcuların dışarıda yemek için bütçe ayırmada daha fazla zorlandığı belirlenmiştir (p<.001). Dışarıda yemek yeme, etiket okuma, kronik hastalık ve ilaç kullanımı değişkenlerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Beslenme bilgi toplam puanı elit grupta (17.80±4.89) sub-elit gruba (14.48±4.83) göre anlamlı biçimde daha yüksektir (p=.001). Alt boyutlarda yalnızca makro besin bilgisi elit sporcular lehine anlamlı farklılık göstermiştir (p=.041); ağırlık kontrolü ve vücut kompozisyonu, mikro besinler, hidrasyon ile takviye–gıda güvenliği alt boyutlarında anlamlı fark saptanmamıştır. Korelasyon analizlerinde yaş ile spor yılı arasında güçlü pozitif ilişki (r=.68), yaş ile toplam bilgi puanı arasında pozitif ilişki (r=.34) bulunmuştur. Toplam bilgi puanı en güçlü biçimde makro besin bilgisi ile ilişkilidir (r=.81); mikro besin bilgisi (r=.62) ve hidrasyon bilgisi (r=.26) de toplam puanla pozitif ilişki göstermiştir. Sonuç olarak, elit kadın halter sporcularının genel beslenme bilgi düzeyi sub-elit sporculara göre daha yüksektir; ayrıca yaş, eğitim ve spor deneyimi arttıkça beslenme bilgisi artma eğilimindedir. Bununla birlikte, özellikle hidrasyon, mikro besinler ve takviye–gıda güvenliği alanlarında her iki grupta da bilgi eksiklikleri dikkat çekmektedir. Bu nedenle federasyon ve kulüplerin diyetisyen destekli, branşa özgü ve uygulamaya dönük beslenme eğitimlerini yaygınlaştırması; özellikle sub-elit sporcuların eğitimle desteklenmesi ve güvenli kilo yönetimi ile hidrasyon stratejilerinin standartlaştırılması önerilmektedir. Çalışmanın sınırlılıkları, verilerin öz-bildirime dayalı anketle toplanması ve yalnızca 2025–2026 dönemindeki kadın sporcuları kapsaması nedeniyle sonuçların davranışa ve erkek sporculara genellenememesidir. Buna rağmen bulgular, halter gibi sıklet sporlarında beslenme bilgisinin performans hedefleriyle birlikte ele alınması gerektiğini ve eğitim müdahalelerinin öncelikli olarak makro besin zamanlaması, sıvı–elektrolit yönetimi ve güvenli takviye seçimine odaklanmasını desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted during the 2025–2026 season to determine the sports nutrition knowledge levels of elite and sub-elite female weightlifters actively competing in Türkiye, to examine the relationship between nutrition knowledge and selected sociodemographic variables, and to evaluate the potential association between nutrition knowledge and athletic success. The study was designed using a quantitative descriptive survey model. The population consisted of registered elite and sub-elite female weightlifters competing in national championships in Türkiye. The sample comprised 100 volunteer athletes (50 elite and 50 sub-elite). Data were collected through face-to-face questionnaires including descriptive characteristics, sociodemographic information, health-related questions, and a validated 25-item Sports Nutrition Knowledge Scale. Elite athletes were defined as those who had participated in national teams and/or international competitions and had achieved rankings or medals, whereas sub-elite athletes were defined as licensed athletes who regularly competed at the national level but had not achieved international rankings or been selected for national teams. Statistical analyses were performed using SPSS 25.0. Normality tests, independent samples t-tests, Mann–Whitney U tests, Chi-square tests, Kruskal–Wallis tests, and Pearson correlation analyses were conducted. Statistical significance was set at p < 0.05. The findings indicated that elite athletes had a significantly higher mean age (17.94±3.47) than sub-elite athletes (16.72±2.60) (p = .049). Years of sports experience were also higher in the elite group (5.69±2.71) compared to the sub-elite group (3.73±2.19) (p = .001). No significant differences were found between groups in terms of height or body weight. Although educational level distribution did not significantly differ between elite and sub-elite groups (p > .05), nutrition knowledge scores varied significantly according to educational level (p = .014), with university graduates scoring higher than middle school graduates. Medal ownership was 100% in the elite group and 88% in the sub-elite group, with a statistically significant difference between groups (p = .013). Elite athletes were more likely to have personal income (p = .003), while sub-elite athletes reported greater difficulty allocating a budget for eating out (p < .001). No significant differences were observed between groups in eating out frequency, label-reading habits, chronic disease status, or medication use. The total nutrition knowledge score was significantly higher in the elite group (17.80±4.89) compared to the sub-elite group (14.48±4.83) (p = .001). Among the sub-dimensions, only macronutrient knowledge showed a significant difference in favor of elite athletes (p = .041), whereas no significant differences were found in weight control and body composition, micronutrients, hydration, or supplement and food safety knowledge. Correlation analyses revealed a strong positive relationship between age and years of sports experience (r = .68), and a positive relationship between age and total nutrition knowledge score (r = .34). The total knowledge score was most strongly associated with macronutrient knowledge (r = .81), followed by micronutrient knowledge (r = .62) and hydration knowledge (r = .26). In conclusion, elite female weightlifters demonstrated higher overall sports nutrition knowledge compared to sub-elite athletes. Additionally, nutrition knowledge tended to increase with age, education level, and sports experience. However, knowledge deficiencies were observed in hydration, micronutrients, and supplement and food safety domains in both groups. Therefore, it is recommended that federations and clubs implement dietitian-supported, sport-specific, and practice-oriented nutrition education programs, particularly to support sub-elite athletes and to standardize safe weight management and hydration strategies. The limitations of the study include the use of self-reported questionnaire data and the inclusion of only female athletes during the 2025–2026 season, limiting generalizability to behavioral outcomes and male athletes. Nevertheless, the findings emphasize the importance of integrating nutrition knowledge with performance goals in weight-class sports such as weightlifting, highlighting the need for educational interventions focusing on macronutrient timing, fluid-electrolyte management, and safe supplement use.
Benzer Tezler
- Genç halter sporcularının bazı antropometrik değerleri ile halter performansları arasındaki ilişkilerin araştırılması
Investigation of the relationships between some anthropometric values of young weightlifting athletes and their weightlifting performance
BURAK ERTUĞRUL EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporNecmettin Erbakan ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR BÜYÜKİPEKCİ
- Elit ve sub-elit taekwondo sporcularında farklı duruş ve tekme pozisyonlarındaki denge değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of balance values in different stance and kick positions between elite and sub-elite taekwondo athletes
SİNEM KÖSEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporErciyes ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE ŞİMŞEK
- Elit ve sub-elit Türk sporcularının antrenman ve müsabakalardaki toparlanma - stres düzeylerinin belirlenmesine yönelik RESTQ-sport-36 ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanma ve geçerlik, güvenirlik çalışması
A study of adaptation and validity, reliability of the RESTQ-sport-36 scale to Turkish for determining the recovery-stress levels of elite and sub-elite Turkish athletes in training and competitions
BEYZA ECEM NEVRUZ
Doktora
Türkçe
2024
SporÇukurova ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK SEVİMLİ
- Sub-elit bedensel engelli sporcuların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları ile mental iyi oluşları arasındaki ilişki
The relationship between the attitudes of the sub-elite physically disabled athletes towards healthy nutrition and their mental well-being
MURAT KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sporİstanbul Gelişim ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TANER ATASOY
- Elit voleybolcularda iki farklı ısınmanın sıçrama performansına etkisi
The effect of two different warm ups on jumping performance in elite volleyball players
POLEN ÜNVER