Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüdünde alacaklının aynen ifadan vazgeçerek olumlu zararın tazminini talep etmesi
The request for positive damages by giving up the specific performance as a result of default of the debtor in synallagmatic contracts
- Tez No: 1013499
- Danışmanlar: PROF. DR. ATİLLA ALTOP
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Borçlar hukuku, Law of obligations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlunun temerrüde düşmesi, ticari hayatı doğrudan etkileyen temel borca aykırılık hallerinden biridir. Bu çalışmanın temel amacı, borçlu temerrüdü halinde alacaklının ifa menfaatini koruyan olumlu zararın tazmini talebini ve bu sürece giden yoldaki seçimlik hakların kullanımını bütüncül bir yaklaşımla incelemek, uygulamada karşılaşılan uyuşmazlıklara menfaatler dengesini gözeten hukuki çözümler sunmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde, borçlu temerrüdünün ortaya çıkması için aranan şartlar ve temerrüdün genel sonuçları incelenmiştir. İkinci bölümde alacaklının seçimlik haklara başvuru süreci yeniden ele alınmış, doktrindeki klasik yaklaşımlardan farklı olarak“aynen ifadan vazgeçme”beyanı, seçimlik hakkın bildiriminden ayrılarak incelenmiştir Bu doğrultuda, kanunda aranan“hemen”bildirim şartının yalnızca vazgeçme beyanına yönelik olduğu savunulmuştur. Çalışmanın literatüre sunduğu en önemli katkılardan biri olarak, olumlu zararın tazminini talebi, Alman hukukundaki“seçimlik yarışma”kurumu kapsamında incelenerek, yenilik doğuran bir hak değil, içerik değiştiren bir tazminat talebi olduğu tespitiyle, alacaklıya dürüstlük kuralı sınırları içinde tercihini değiştirerek sözleşmeden dönme hakkı tanınmıştır. Ayrıca yapma ve yapmama borçlarına özgü düzenlenen TBK m. 113 hükmü, doktrindeki dar yorumlardan arındırılarak kusur şartına bağlı“üçüncü bir seçimlik hak”olarak kurgulanmıştır. Çalışmanın son bölümünde, olumlu zararın hesaplanmasına odaklanılmıştır. Bu bölümde, olumlu zarar kalemleri incelenmiş ve edim türleri bakımından farklılıklara değinilmiştir. Fark ve değişim teorileri incelenmiş; alacaklının bu iki teori arasında bir seçim hakkı bulunduğu tespit edilmiştir. Borçlu temerrüdünün söz konusu olduğu bazı özellikli sözleşmelerde, ifa yerine olumlu zararın tazminin talep edilmesi de bu bölümde incelenerek, tazminatın belirlenmesine yönelik görüşler sunulmuştur. Son olarak, hakimin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirebileceği indirim sebeplerine ve tazminat talebine ilişkin zamanaşımına yer verilmiştir
Özet (Çeviri)
The default of the debtor in synallagmatic contracts is one of the fundamental impediments to performance that directly impact commercial life. The primary objective of this thesis is to examine, through a holistic approach, the claim for damages for non-performance (positive interest)—which protects the creditor's expectation interest in the event of the debtor's default—and the exercise of elective rights. In doing so, it aims to offer legal solutions for disputes arising in practice by taking into account the balance of interests. The first part examines the prerequisites for the occurrence and the general legal consequences of the debtor's default. In the second part, the procedure for the exercise of the creditor's elective rights is re-evaluated. Departing from classical legal doctrines, the declaration of the“waiver of subsequent performance”is examined separately from the notification of the right of election. In this context, it is argued that the statutory requirement to issue the declaration“without undue delay”applies exclusively to the waiver of performance. As one of the principal contributions of this study to the literature, the claim for damages for non-performance is analyzed within the framework of the doctrine of“elective concurrence”(elektive Konkurrenz). By establishing that this is not a formative right but rather a claim for damages that alters the content of the obligation, the creditor is granted the right—within the limits of the principle of good faith—to alter their choice and rescind the contract. Furthermore, the provision of Article 113 of the Turkish Code of Obligations, which regulates obligations to act and to refrain from acting, is emancipated from narrow doctrinal interpretations and conceptualized as a“third elective right”conditional upon the prerequisite of fault. In the final part, the focus is on the calculation of the positive interest. This chapter examines the heads of damage and addresses the distinctions concerning the types of performance. The difference theory and the exchange theory are analyzed, concluding that the creditor is entitled to a right of election between these two theories. Additionally, the assertion of claims for damages for non-performance in certain specific contractual relationships involving the debtor's default is investigated in this section, and perspectives on the calculation of damages are presented. Finally, the study addresses the grounds for reduction, which the judge may evaluate in equity within their discretionary power, as well as the statute of limitations for the claim for damages.
Benzer Tezler
- Türk Borçlar Hukukunda borçlunun temerrüdü
Default of debtor in terms of Turkish Obligation Law
GİZEM KILIÇ ÖZTÜRK
- Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüdünde ek süre tayini
The additional time for the debtor's default in synallagmatic contracts
GİZEM GÖRMEZ
- Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlunun temerrüdü ve sonuçları
The results of the default of the debtor in contracts that load mutual debt
MUZAFFER CAN GÖK
- Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlunun temerrüdü dolayısıyla alacaklıya tanınan menfi ve müspet zararın tazminini isteme hakkı
Başlık çevirisi yok
TÜLAY KAÇMAZ ŞAHİN
