İşitme kayıplı ve işiten çocukların yürütücü işlev ve sosyal becerilerinin incelenmesi
Examination of executive function and social skills in children with hearing loss and hearing children
- Tez No: 1013549
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sosyal beceri, İşitme engelli çocuklar, Social skill, Hearing impaired children
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 7-12 yaş aralığındaki işitme kayıplı ve işiten çocukların yürütücü işlevleri ile sosyal becerileri arasındaki ilişkiyi incelemek ve yürütücü işlev düzeylerine göre sosyal becerilerin farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden nedensel karşılaştırmalı ve ilişkisel tarama modellerinin birlikte kullanıldığı bir tasarımda yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 7-12 yaş aralığında Tokat ilinde öğrenim gören 55 işitme kayıplı ve 55 işiten olmak üzere toplam 110 çocuğun öğretmenleri oluşturmaktadır. Katılımcılar, araştırmanın amacına uygun olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden benzeşik (homojen) örnekleme tekniği ile belirlenmiş, gruplar yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiştir. Veriler Katılımcı Bilgi Formu, Yürütücü İşlevler Ölçeği Öğretmen Formu (YİÖ Öğretmen) ve Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği (7-12 Yaş) aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmış, normallik varsayımının test edilmesinin ardından bağımsız örneklem t-testi ile Pearson ve Spearman korelasyon analizleri uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, işitme kayıplı çocukların yürütücü işlev toplam puanları ile çalışma belleği ve ketleyici kontrol alt boyut puanlarının işiten akranlarına kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Bilişsel esneklik alt boyutunda ise iki grup arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sosyal beceriler açısından da işitme kayıplı çocukların puanlarının işiten akranlarına göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Yürütücü işlevler ile sosyal beceriler arasındaki ilişki incelendiğinde her iki grupta da pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Her iki grupta da çalışma belleğinin sosyal becerilerle en güçlü ilişkiyi gösteren yürütücü işlev alt boyutu olduğu dikkat çekmektedir. Bilişsel esneklik ile sosyal beceriler arasındaki ilişki yalnızca işitme kayıplı çocuklarda anlamlı bulunmuştur. Araştırma sonuçları, yürütücü işlev ve sosyal becerilerin birbirini karşılıklı olarak güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Buna göre, yürütücü işlev becerilerinin desteklenmesi sosyal gelişimi olumlu etkilerken; sosyal becerilerin güçlendirilmesi de bilişsel süreçlere katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, işitme kayıplı çocuklara yönelik eğitim ve rehabilitasyon programlarının her iki alanı bütüncül bir yaklaşımla ele alması büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between executive functions and social skills in children with hearing loss and hearing children aged 7-12, and to determine whether social skills differ according to executive function levels. The study was conducted using a design that combined causal-comparative and relational survey models, which are quantitative research methods. The study group consisted of teachers of 110 children in total, 55 with hearing loss and 55 hearing aged 7-12 and enrolled in schools in Tokat province. Participants were selected using the homogeneous sampling technique, one of the purposive sampling methods appropriate to the aim of the study, and the groups were matched in terms of age and gender. Data were collected via the Participant Information Form, the Executive Functions Scale Teacher Form (EFS-Teacher), and the Social Skills Assessment Scale (Ages 7-12). SPSS 22.0 was used for data analysis, after testing the assumption of normality, an independent samples t-test and Pearson and Spearman correlation analyses were performed. According to the research findings, it was determined that children with hearing loss had significantly lower total scores of executive function, as well as lower subscale scores for working memory and inhibitory control, compared to their hearing peers. No significant difference was found between the two groups on the cognitive flexibility subscale. In terms of social skills, it was also found that the scores of children with hearing loss were lower than their peers hearing children.When the relationship between executive functions and social skills was examined, positive and significant relationships were found in both groups. It is noteworthy that working memory was the executive function subscale showing the strongest relationship with social skills in both groups. The relationship between cognitive flexibility and social skills was found to be significant only in children with hearing loss. The results of the study indicate that executive functions and social skills mutually reinforce each other. Accordingly, while supporting executive function skills positively affects social development, strengthening social skills also contributes to cognitive processes. For this reason, it is of great importance that education and rehabilitation programs for children with hearing loss address both areas with a holistic approach.
Benzer Tezler
- İşitme kayıplı çocukların yürütücü işlev ve dil becerilerinin geliştirilen yürütücü işlevler ölçeği ve uyarlanan pragmatik profil ile incelenmesi
Examination of executive function and language skills of children with hearing loss by developed executive functions scale and adapted pragmatic profile
TAMER GENÇ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
- İşitme kayıplı ve normal işiten çocukların gelişimlerinin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
FULYA YALÇINKAYA
- İşitme kayıplı çocukların ve normal işiten çocukların çalışma belleği ve kısa süreli bellek yönünden incelenmesi
Woking memory and short term memory processes in children with normal hearing
MURAT DOĞAN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UMRAN TÜFEKÇİOĞLU
- Formel olmayan iletişim becerileri envanterinin geliştirilmesi ve işitme kayıplı ve normal işiten çocukların iletişim becerilerinin incelenmesi
Development of informal communication skills inventory and examination of communication skills of children with hearing loss and normal hearing
ESRA GENÇ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ UZUNER
- Okulöncesi dönemdeki işitme kayıplı çocukların erken okuryazarlık becerilerinin işiten akranları ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative examination of the early literacy skills of children with hearing loss in preschool period with their hearing peer
GÜLTAÇ ERFİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVHİDE KARGIN