Geri Dön

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocukların kronotip ve klinik özelliklerinin deri iletkenliği ile ilişkisinin incelenmesi

Başlık çevirisi mevcut değil.

PDF İndir

  1. Tez No: 1013673
  2. Yazar: HANİFE NUR YAĞMUR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SADETTİN BURAK AÇIKEL
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Elektrodermal Aktivite, Kronotip, sirkadiyen ritim, Otonom Sinir Sistemi, Attention-Deficit Hyperactivity Disorder, electrodermal activity, chronotype, circadian rhythm, autonomic nervous system
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, 8-12 yaş arası Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı çocuklarda sirkadiyen tercihlerin ve klinik özelliklerin, otonom sinir sistemi aktivitesinin bir göstergesi olan deri iletkenliği (elektrodermal aktivite, EDA) ile ilişkisini araştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 38 DEHB tanılı ve 29 sağlıklı çocuk (kontrol) olmak üzere toplam 67 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların klinik profilleri ve kronotipleri; Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), Ebeveyn ve Öğretmen 6-18 Yaş Davranış Değerlendirme Ölçekleri (CBCL ve TRF), Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) ve Çocuk ve Ergenlerde Duygu Düzenleme Ölçeği (ÇEDDÖ) ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların otonomik uyarılmışlık ve stres yanıtlarını nesnel olarak ölçmek amacıyla, Kısa Dikkat Ağları Testi (ANT) ve Sıkıntıya Dayanıklılık Görevi (BIRD) uygulanmış; bu bilişsel görevler eşzamanlı deri iletkenliği kaydı altında, sabah 8:30-10:30 saatleri arası gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Ölçek verilerine göre DEHB grubu, sağlıklı kontrollere kıyasla dikkat sorunları, dışa yönelim, hiperaktivite ve yavaş bilişsel tempo (SCT) alanlarında anlamlı düzeyde yüksek puanlar almıştır. Ayrıca DEHB grubunun duygu düzenlemede“bilişsel yeniden değerlendirme”stratejisini daha az kullandığı bulunmuştur. Kronotipler kendi içinde incelendiğinde klinik olarak farklı profiller ortaya çıkmıştır; akşamcıl (AK) DEHB grubunda dışa yönelim problemleri ön plandayken, sabahçıl (SK) DEHB grubunda içe yönelim problemleri ve SCT puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Davranışsal görevlerde DEHB grubu ANT'de dikkat ağlarında doğru yanıt açısından farksız olmasına rağmen genel olarak daha yavaş tepki süreleri sergilemiştir. DEHB grubunun, uyaran beklentisi olmayan koşulda otonomik uyarılmışlığı koruyamayarak anlamlı bir tonik düşüş yaşadığı; merkezi uyaran geldiğinde ise sistemi optimum seviyeye getirebilmek için kontrollere kıyasla daha yüksek bir sempatik efor sarf ettiği kaydedilmiştir. Analizler kronotiplere göre incelendiğinde, otonomik hiper-reaktivitenin sabahçıl DEHB grubunda yoğun olduğu görülmüştür. Bu grup, özellikle uzamsal ipucu koşulunda dikkati yöneltmek için sağlıklı akranlarına kıyasla oldukça yüksek bir sempatik sıçrama ve aşırı uyarılmışlık sergilemiştir. Sabahçıl grubun aksine, akşamcıl DEHB grubunun otonomik yanıtları sönük kalmıştır. Bu grubun tüm ipucu koşullarındaki EDA parametreleri sağlıklı akşamcıl çocuklarla benzerlik göstermiş olup, otonomik olarak hipo-reaktif bir profil çizdikleri saptanmıştır. BIRD stres görevinde ise %83,3 gibi yüksek bir oranda görevi yarıda bırakıp sonlandırarak düşük frustrasyon toleransı göstermiştir. EDA ölçümlerinde en çarpıcı bulgular sabahçıl DEHB grubunda izlenmiştir. Sabahçıl DEHB grubunda, BIRD görevinin artan stresli aşamalarında otonomik disregülasyon ve sempatik aşırı uyarılmışlık sonucu daha yoğun fizyolojik yük altında oldukları görülmüştür. Buna karşılık, akşamcıl DEHB grubunun stres karşısında otonomik olarak hipo-reaktif bir profil çizdiği ve otonomik sistemlerinde büyük bir yük biriktirmediği görülmüştür. Sonuç: DEHB yalnızca bir dikkat sorunu değil, duygu düzenleme güçlükleri gibi diğer yürütücü işlevleri de içeren geniş bir otonomik disregülasyon tablosudur. Elde edilen bulgular, çocuğun sirkadiyen tercihinin (kronotipinin) DEHB'nin klinik görünümünü ve stresle başa çıkma stratejisini şekillendiriyor olabileceğini göstermektedir. Sabahçıl DEHB fenotipi bilişsel stres karşısında yüksek allostatik bedel ödeyerek içsel tükenmişlik ve zihinsel sis (SCT) yaşarken, akşamcıl DEHB fenotipi otonomik düzeyde hipo-aktif kalarak regülasyonu dışa vurumcu davranışlar üzerinden sağlamaktadır

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study was to investigate the relationship between chronotype, clinical characteristics and autonomic nervous system activity in children diagnosed with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) between the ages of 8 and 12. To this end, electrodermal activity (EDA) was recorded in both the ADHD group and control subjects while performing two separate cognitive tasks. Methods: The study included 71 age- and gender-matched participants, however only 67 were included in the analysis upon diagnosing several participants with primary sleep disorder. Of the 67 participants, 38 were ADHD and 29 were healthy controls. The chronotype of the participants was determined using the Children's ChronoType Questionnaire (CCTQ), whilst the clinical characteristics were assessed with the Child Behavior Checklist (CBCL) and Teacher's Report Form (TRF). Additionally, the participants were given the Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents (ERQ-CA). The subjects were required to complete two tasks, namely the short Attentional Netkwork Test (ANT) and the Behavioral Indicator of Resiliency to Distress (BIRD) task with concurrent continuous EDA recording. The recordings were carried out between 8:30 and 10:30 A.M. Results: Clinical scales revealed that the ADHD group exhibited significantly higher scores in attention problems, externalizing behaviors, hyperactivity, and sluggish cognitive tempo (SCT), alongside a poorer ability to utilize the cognitive reappraisal strategy for emotion regulation. Subgroup analysis based on chronotype revealed contrasting clinical profiles within the ADHD group; the evening-type group was predominantly associated with rule-breaking and conduct problems, whereas the morning-type group presented with higher internalizing symptoms, somatic complaints, and SCT. Although the ADHD group did not differ from controls in response accuracy across attention networks on the ANT, they exhibited slower overall reaction times. EDA measures revealed that during the no-cue condition, the ADHD group failed to maintain physiological arousal, exhibiting a significant tonic decline. Conversely, upon the presentation of a central cue, they exerted a significantly higher sympathetic effort compared to controls. Subsequent chronotype-based analyses demonstrated that this autonomic hyper-reactivity was predominantly driven by the morning-type ADHD subgroup. Most notably, during the spatial cue condition, morning-type ADHD group exhibited profound sympathetic surges and hyper-arousal while orienting attention, far exceeding the responses of their healthy peers. As for the evening-types, both ADHD and control groups had limited autonomic reactivity. During the BIRD task, the ADHD group had a remarkably high quit rate (83.3%), indicating low frustration tolerance. The most striking EDA findings emerged in the morning-type ADHD group, when the subjects exhibited a loss of autonomic tolerance during the high-stress phases of the BIRD task, characterized by sympathetic hyper-arousal. Conversely, the evening-type ADHD group displayed a blunted (hypo-reactive) autonomic profile, with no significant difference when compared to healthy evening-type controls. Conclusion: ADHD encompasses a broad spectrum of autonomic dysregulation, extending beyond core attention deficits to include profound impairments in state and emotion regulation. These findings provide some evidence that a child's chronotype may shape the clinical presentation and physiological stress-coping strategies in ADHD. Earlier during the day, the morning-type ADHD endures a high allostatic cost under cognitive stress, resulting in internal burnout and consequently, symptoms associated with SCT, whereas the evening-type ADHD remains autonomically blunted. The evening-type ADHA appears to be seeking physiological regulation through externalizing behaviors (hyperactivity and impulsivity), a possible compensatory mechanism for the low arousal profile recorded during the EDA measurement.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    629464

    Çocuğunda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ebeveynlerin kronotip ve uyku özelliklerinin araştırılması

    Investigation of chronotype and sleep characteristics of parents who have chi̇ld diagonsed wi̇th attention deficiency hiperactivity di̇sorder

    İSMAİL GÖK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ADEM AYDIN

  2. Tez No

    990445

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna eşlik eden yavaş bilişsel tempo kliniği olan olguların kronotip ve mizaç özellikleri açısından değerlendirilmesi

    Evaluation of chronotype and temperament characteristics in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder and attention-deficit/hyperactivity disorder comorbid with sluggish cognitive tempo

    NURAN SİNEM ÜSTÜN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriMersin Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FEVZİYE TOROS

  3. Tez No

    429119

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ilköğretim çocuklarında sabahçılık-akşamcılık ve günlük işlevsellik üzerine olan etkisi

    Morningness-eveningness and its impact on daily functioning in primary school children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder

    FATMA BENK DURMUŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    PsikiyatriMarmara Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE RODOPMAN ARMAN

  4. Tez No

    925842

    Yavaş bilişsel tempo ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğununkronotip ve uyku bozuklukları açısından karşılaştırılması

    Sluggish cognitive tempo and attention deficit hyperactivity disordercomparison in terms of chronotype and sleep disorders

    YADİGAR DÜĞÜNCÜ TERLEMEZ

    Tıpta Uzmanlık

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. NAGİHAN CEVHER BİNİCİ

  5. Tez No

    869354

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan çocuklarda uyku alışkanlıklarının çok yönlü incelenmesi

    Multi-meterial investigation of sleep habits in children with attention deficit hyperactivity disorder and oppositional defiant disorder

    ŞULE AYDIN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikiyatriErciyes Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVGİ ÖZMEN

Geri Dön