Endüstri 4.0 perspektifinde Türkiye'de tersine beyin göçü: İnsan kaynakları strateji önerileri
Reverse brain drain in Türkiye from an industry 4.0 perspective: Human resources strategy recommendations
- Tez No: 1013834
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE DİNÇ CAVLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ile işgücü piyasalarının esnekleşmesi, beşerî sermayenin uluslararası hareketliliğini artırmış; bu süreçte nitelikli işgücü hareketliliği stratejik bir rekabet unsuru haline gelmiştir. Bilgi ekonomisinin yükselişi ve Endüstri 4.0 ile iş yapış biçimlerinin dönüşmesi, demografik yaşlanma ve yükseköğretimin uluslararasılaşması gibi dinamikler ülkeleri tersine beyin göçüne yönelik politika geliştirmeye yöneltmektedir. Bu araştırmanın amacı, Endüstri 4.0 alanlarında çalışan nitelikli çalışanların tersine beyin göçünü etkileyen çekici faktörleri belirleyerek insan kaynakları profesyonellerine ve politika yapıcılara yönelik öneriler sunmaktır. Çalışma hem yurt dışında kalanların hem de geri dönenlerin deneyim ve motivasyonlarını birlikte ele alarak, literatürdeki faktörlerin Türkiye bağlamındaki karşılığını karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektedir. Araştırma, tersine beyin göçünü yalnızca fiziksel dönüşle sınırlamayıp uzaktan mentörlük/danışmanlık, ortak proje iş birlikleri ve nihayetinde uygun koşullar oluştuğunda kalıcı dönüşü içeren aşamalı bir model önermektedir. Araştırma nitel desende yürütülmüş; çevrim içi yazılı yanıtlar tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, çekiciliğin tek bir boyuta indirgenemediğini; özellikle (i) aidiyet ve“anlamlı katkı”motivasyonu, (ii) rol netliği ve öngörülebilir kariyer hattı ile (iii) hibrit/uzaktan çalışma gibi esnek çalışma düzeninin çekiciliği güçlendirdiğini göstermektedir. Ayrıca katılımcılar, katkıyı yalnız fiziksel dönüşle sınırlamayıp mentörlük/danışmanlık, uzaktan ortak proje ve kısa süreli ziyaretler gibi beyin dolaşımı kanallarını uygulanabilir katkı biçimleri olarak ifade etmektedir. Bu doğrultuda çalışma, kurum/işveren düzeyinde İK tasarımı ve ulusal düzeyde program/çağrıların etkinlik ve bilinirlik bileşenlerine yönelik önerileri katılımcı ifadeleri üzerinden tartışmaktadır.
Özet (Çeviri)
Advances in transportation and communication technologies, together with increasingly flexible labor markets, have intensified the international mobility of human capital, turning skilled workforce mobility into a strategic factor of competition. The rise of the knowledge economy and the transformation of work practices under Industry 4.0—along with demographic ageing and the internationalization of higher education—have pushed countries to develop policies to attract and (re)engage qualified talent. The purpose of this study is to identify the pull factors shaping the return migration of qualified workers employed in Industry 4.0 domains and to derive recommendations for human resources professionals and policy makers. The study considers, in a comparative perspective, both participants who continue to live abroad and those who have returned, examining how commonly discussed factors in the literature are manifested in the Turkish context. The research conceptualizes reverse brain drain not only as physical return, but also as a staged pathway that can include remote mentoring/consulting, collaborative project partnerships, and—when suitable conditions are in place—permanent return. The study adopts a qualitative design and analyzes written online responses using thematic analysis. Findings indicate that attractiveness cannot be reduced to a single dimension; in particular, (i) belonging and“meaningful contribution”motivation, (ii) role clarity and a predictable career pathway, and (iii) flexible work arrangements such as hybrid/remote work strengthen return intentions and sustained engagement with Türkiye. Participants also describe brain circulation channels—mentoring/consulting, remote joint projects, and short-term visits—as practical forms of contribution beyond physical return. Accordingly, the study discusses recommendations derived from participants' statements for employer-level HR design and for national program/call designs, with an emphasis on effectiveness and visibility.
Benzer Tezler
- Sosyal bilimler perspektifinde İnşaat 4.0 kavramı üzerine farkındalık ve bir model çalışması
Awareness and a model study on Construction 4.0 concept in social sciences perspective
AYŞE NUR AKPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeFırat Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ESRA PEKER
- Endüstri 4.0 perspektifinde Türkiye'de tarım sektöründe dijital dönüşüm: Mevcut durum tespitine yönelik nitel bir araştırma
Digital transformation in the agricultural sector in Turkey in the perspective of industry 4.0: A qualitative research to determine the current situation
İBRAHİM GÖNEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜZİDE KARAKUŞ
- Elektrik üreticileri perspektifinden uzun dönem elektrik üretimi yatırımlarının planlanmasına yönelik bir karar destek modeli
A decision support model for long-term investment planning of electricity generation from the perspective of generation companies
BERNA TEKTAŞ SİVRİKAYA
Doktora
Türkçe
2016
Enerjiİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAN ÇEBİ
- Future changes in hourly extreme precipitation, return levels, and non-stationary impacts in Türkiye
Türkı̇ye'de saatlı̇k aşırı yağışlarda gelecektekı̇ değı̇şı̇mler, tekerrür miktarı ve durağan olmayan etkı̇ler
KUTAY DÖNMEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YURDANUR ÜNAL
- İnsan merkezli tasarım yaklaşımıyla mobilya ergonomisinde bilgisayar destekli analiz uygulamaları: seçilmiş oturma mobilyaları örneği
Computer aided analysis applications in furniture ergonomics with human centered design approach: study for selected seats
HALİL KILIÇ
Doktora
Türkçe
2020
Ağaç İşleriMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiAğaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KASAL