Yapay zekâ okuryazarlığı: Dijital çağın yeni becerisi üniversite öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlıkları üzerine bir inceleme
Artificial intelligence literacy: The new skill of the digital age a study on artificial intelligence literacy among university students
- Tez No: 1013835
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP DEMİRCİOĞLU BİRİCİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin yapay zekâ kullanım alışkanlıklarını, üretken yapay zekâ kullanım ve yeterlik düzeylerini ve yapay zekâ okuryazarlıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma, Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi öğrencilerinden oluşan örneklem üzerinden yürütülmüştür. Araştırmada ayrıca öğrencilerin yapay zekâ kullanım ve okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet, yaş, bölüm ve yapay zekâ kullanım sıklığı gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ile üretken yapay zekâ kullanım ve yeterlik düzeyleri ile yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişki ele alınmıştır. Çalışma, üretken yapay zekâ araçlarının yükseköğretimde yaygınlaşması ve üniversite öğrencilerinin bu teknolojilerle kurdukları ilişkinin kullanım, yeterlik ve okuryazarlık boyutlarıyla değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmanın evrenini 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi bünyesinde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evren içerisinden basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen, araştırmaya gönüllü olarak katılan ve geçerli veri sağlayan 395 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, kişisel bilgi formu, Üretken Yapay Zekâ Kullanım ve Yeterlik Ölçeği ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler betimleyici istatistikler, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın temel bulgusu, öğrencilerin üretken yapay zekâ kullanım ve yeterlik düzeyleri ile yapay zekâ okuryazarlıkları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmasıdır. Sonuç olarak araştırmada, üniversite öğrencilerinin yapay zekâ ile kurdukları ilişkinin yalnızca araç kullanımı üzerinden değil, yeterlik ve okuryazarlık boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği ortaya koyulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine university students' artificial intelligence usage habits, their levels of generative artificial intelligence use and competence, and their artificial intelligence literacy. In line with this purpose, the study was carried out with a sample consisting of students from the Faculty of Communication at Atatürk University. The study also examined whether students' artificial intelligence use and literacy levels differed according to variables such as gender, age, department, and frequency of artificial intelligence use, as well as the relationship between their levels of generative artificial intelligence use and competence and their artificial intelligence literacy. The study is significant in terms of evaluating university students' relationship with these technologies through the dimensions of use, competence, and literacy in the context of the increasing prevalence of generative artificial intelligence tools in higher education. The population of the study, in which a quantitative research method was adopted, consisted of undergraduate students enrolled in the Faculty of Communication at Atatürk University during the 2025–2026 academic year. The sample of the study consisted of 395 students who were selected from the population through simple random sampling, voluntarily participated in the study, and provided valid data. Data were collected through a personal information form, the Generative Artificial Intelligence Use and Competence Scale, and the Artificial Intelligence Literacy Scale. The data obtained were analyzed using descriptive statistics, the Mann-Whitney U test, the Kruskal-Wallis H test, and Spearman correlation analysis. The main finding of the study was that there was a positive and significant relationship between students' levels of generative artificial intelligence use and competence and their artificial intelligence literacy. As a result, the study reveals that university students' relationship with artificial intelligence should be evaluated not only in terms of tool use but also together with the dimensions of competence and literacy.
Benzer Tezler
- Sözcüğün dijitalleşmesi: Yeni medyanın getirdiği etkileşimli e-yayıncılık üzerine bir inceleme
Digitalization of the word: A study on interactive e-publishing brought by new media
EMRAH DUMAN
Doktora
Türkçe
2025
İletişim BilimleriErciyes Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SENA KÖSEDAĞ
- Yapay zekâ okuryazarlığının reklam üretim süreçlerinde teknoloji kabulüne etkisi
The impact of artificial intelligence literacy on technology adoption in advertising production processes
FATMA ECEHAN ERSÖZ
- Mimarlıkta malzeme eğitimine yapay zekâ entegrasyonu üzerine bir araştırma
A study on integration of artificial intelligence into material education in architecture
PEYAM BAŞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDEN ACUN ÖZGÜNLER
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE TOPÇUBAŞI
- Kurumlar vergisi mükelleflerinin dijital vergileme hizmetleri kullanma düzeyi ve vergi uyumuna etkisi üzerine bir durum çalışması
A case study on the level of use of digital taxation services by corporate taxpayers and their impact on tax compliance
SEBİHA YILDIZ
- 21. yüzyıl teknolojik gelişmeleri çerçevesinde transhümanizm ve din eğitimi
Transhumanism and religious education in the context of 21st century technological developments
ÖMER FARUK DUTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve TeknolojiŞırnak ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CABİR ALTINTAŞ