Dizilerde ürün yerleştirme kullanımı ve hukuki boyutu üzerine bir inceleme
An examination of product placement in tv series and its legal aspects
- Tez No: 1013874
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLDANE ZENGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Reklamcılık, Advertising
- Anahtar Kelimeler: RTÜK, Reklamcılık, Televizyon, Televizyon dizileri, Ürün yerleştirme, İdari yaptırımlar, Radio Television Broadcasting Commission, Advertising, Television, Television serials, Product placement, Administrative sanctions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Reklamcılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Reklamcılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Televizyon yayıncılığında izleyiciler tarafından geleneksel reklamlara karşı artan direnç dolayısıyla markalar, alternatif iletişim yöntemlerine yöneltmektedir. Ürün yerleştirme uygulamaları bunlardan birisi olarak, bir ürünün veya markanın belirli bir medya içeriğinde doğal bir şekilde görünmesine olanak tanıyan bir yöntemdir. Bu çalışma, Türkiye'de yayınlanan televizyon dizilerindeki ürün yerleştirme uygulamalarını, RTÜK Yayın Hizmeti Ulus ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğinde belirtilen hukuki çerçeve (aşırı vurgu, övücü ifadeler, doğrudan teşvik, tercih bildirimi) altında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, belirlenen yayın dönemine ait dizilerden seçilen 146 ürün yerleştirme vakası içerik analizi tekniğiyle kodlanmıştır. Elde edilen verilerin (ürün yerleştirme türü, mekân, sektör, kategori, kamera odağı, senaryo uyumu) arasındaki ilişkiler, istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ürün yerleştirmelerin büyük bir kısmının izleyiciyle kolayca ilişkilendirilebilen“Ev Ortamı”(%64,4) ve“Teknoloji/Bilişim/Beyaz Eşya”(%49,3) sektörü içerisinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Tanımlayıcı veriler, genel olarak yasal bir uyum sağladığını göstermesine rağmen; özellikle“Temizlik ve Gıda”kategorilerinde senaryoya doğrudan müdahalede bulunarak ihlaller yapıldığı istatistiksel düzeyde kanıtlanmıştır. Yapılan analizler, hukuki ihlalleri tetikleyen durumların ürünün ekranda“41 Saniye ve Üzeri”kalması ve ürünün senaryoda doğrudan markaya“Yakın Çekim”yapılması gibi faktörler olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak incelenen dizilerdeki ürün yerleştirme türleri, ürün isminin kullanım biçimi, senaryo uyum biçimi, ekranda gösterimi, detaylı bilgi verme gibi tanımlayıcı verilerin sonuçları RTÜK kurallarına uygun yapıldığını gösterse de yapılan çapraz tablo analizlerinde bazı sektörlerde aşırı vurgu ve övücü ifadelerin ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Due to increasing viewer resistance to traditional television advertising, brands are turning to alternative communication methods. Product placement is one of these methods, allowing products or brands to appear naturally within media content. This study examines product placement practices in Turkish television series within the legal framework specified in the RTUK Broadcasting Service Principles and Regulations (excessive emphasis, laudatory expressions, direct encouragement, and preference statements). A total of 146 product placement cases selected from television series were coded using content analysis techniques. Relationships between variables such as product placement type, location, sector, category, camera focus, and script compatibility were analyzed using statistical software. Findings revealed that most product placements were concentrated in the“Home Environment”(64.4%) and“Technology/Information/Home Appliances”(49.3%) sectors. Although descriptive findings generally indicated legal compliance, statistical analyses showed violations, particularly in the“Cleaning”and“Food”categories, through direct interference with the script. Factors associated with legal violations included products remaining on screen for 41 seconds or more and close-up shots directly focusing on brands. In conclusion, while descriptive findings regarding product placement type, product name usage, script compatibility, on-screen presentation, and information provided indicated compliance with RTUK regulations, cross-tabulation analyses revealed that excessive emphasis and laudatory language in certain sectors constituted violations.
Benzer Tezler
- 2011-2012 Türk televizyon dizilerinde ürün yerleştirme kullanımı ve gençlerin Türk televizyon dizilerindeki ürün yerleştirmeye yönelik bakış açısı
The application of product placement technique at Turkish television series of 2011-2012 and point of wiew of young people for product placement at Turkish television series
İNCİ SENA GERÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
ReklamcılıkFırat Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURAL İMİK TANYILDIZI
- Tüketim olgusunun dizilerde kullanımı: Ürün yerleştirme incelemesi
Use of consumption on tv shows: Product placement analysis
BURCU ÇULCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Radyo-TelevizyonKocaeli Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT GÜRER
- Destinaston pazarlamada film etkili turizm: Yerli ve yabancı diziler üzerine bir inceleme
Film-effective tourism in destinaston marketing: An investigation on local and foreign series
SELİN RABİA ÜLGÜDÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halkla İlişkilerKocaeli ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİM KOÇER
- Televizyon dizilerinde ürün yerleştirmenin farkındalık yaratma üzerine etkisi: TV dizilerine yönelik bir araştırma
Product placement on tv seri̇es upon the effect of create awareness: A research ori̇ented TV seri̇es
DİLEK HAMİDE EYÜBOĞLU
Doktora
Türkçe
2015
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ BALTA PELTEKOĞLU
- Türk dizi ihracatının Türk ürünlerine yönelik satın alma niyeti açısından incelenmesi
Examination of Turkish TV series exports in terms of purchasing intention for Turkish products
MUHAMMED NASIM ZAHEROGHLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeSakarya ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YAĞMUR ERSOY