Psikolojik destek sürecinde yapay zeka insan etkileşimi: Bireylerin tutumları üzerine bir inceleme
Human–artificial intelligence interaction for psychological support: An examination of individuals' attitudes
- Tez No: 1013877
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU KÖMÜRCÜ AKİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, damgalanma (öz ve toplumsal), yalnızlık, belirsizliğe tahammülsüzlük, psikolojik belirtiler ve demografik değişkenlerin bireylerin psikolojik destek sürecinde yapay zeka kullanım tutumlarındaki rolü incelenmiştir. Ayrıca araştırma kapsamında ele alınan psikolojik değişkenlerin bireylerin destek alma davranışlarına göre (geleneksel, yapay zeka, her ikisi, hiçbiri) farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma, yaşları 18 ile 63 arasında değişen (Ort. = 29.74, SS = 12.19), %62,2'si kadın (n = 658) ve %37,8'i erkek (n = 400) olan toplam 1058 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler Psikoterapide Yapay Zeka Tutum Ölçeği, Psikolojik Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği, Psikolojik Yardım Alma Nedeniyle Sosyal Damgalanma Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği Kısa Formu kullanılarak toplanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçları cinsiyet, eğitim düzeyi, öz damgalama, toplumsal damgalanma ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik destek sürecinde yapay zeka kullanım tutumunun istatistiksel olarak anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermiştir. Bu kapsamda erkek olmak, daha düşük eğitim düzeyine sahip olmak, daha yüksek öz damgalama, toplumsal damgalanma ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyine sahip olmak psikolojik destek sürecinde yapay zeka kullanmaya daha olumlu bir tutuma işaret etmektedir. Çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) sonuçları ise katılımcıların psikolojik destek alma davranışlarına göre damgalanma, yalnızlık, psikolojik belirtiler, belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik destek sürecinde yapay zeka kullanım tutumu puanları açısından anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Buna göre, yapay zekadan psikolojik destek alan katılımcıların öz damgalama, toplumsal damgalanma, yalnızlık düzeylerinin daha yüksek olduğu; öte yandan herhangi bir psikolojik destek almayan katılımcıların ise psikolojik belirtiler ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeylerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, oldukça yeni ve sınırlı bir araştırma konusu olan psikolojik destek sürecinde yapay zeka kullanımına ilişkin alanyazına katkı sağlamakta, araştırmaya ve uygulamaya yönelik yenilikçi bir bakış açısı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigated the role of stigma (self and social), loneliness, intolerance to uncertainty, psychological symptoms, and demographic variables in individuals' attitudes towards the use of artificial intelligence in the process of psychological support. Furthermore, the study examined whether these variables differed according to individuals' behaviors in seeking psychological help (traditional, AI, both, none). The study was conducted with a total of 1058 participants aged between 18 and 63 (M = 29.74, SD = 12.19), 62.2% of whom were female (n = 658) and 37.8% male (n = 400). Data were collected using the Artificial Intelligence in Psychotherapy Scale, Self-Stigma of Seeking Psychological Help Scale, Social Stigma Scale for Receiving Psychological Help, Intolerance of Uncertainty Scale, UCLA Loneliness Scale, and the Short Form of the Depression Anxiety Stress Scale. The results of the hierarchical regression analysis showed that gender, education level, self-stigma, social stigma, and intolerance to uncertainty were statistically significant predictors of attitudes towards the use of artificial intelligence for psychological support. In this context, being male, having a lower level of education, and increasing scores on self-stigma, social stigma, and intolerance to uncertainty indicate a more favorable attitude toward using artificial intelligence for psychological support. The results of the multivariate analysis of variance (MANOVA) revealed significant differences in stigma, loneliness, psychological symptoms, intolerance to uncertainty, and attitudes towards the use of artificial intelligence for psychological support, with respect to participants' psychological support seeking behavior. Accordingly, it was found that individuals who received psychological support from artificial intelligence had higher levels of self-stigma, social stigma, and loneliness; on the other hand, participants who did not receive any psychological support had lower levels of psychological symptoms and intolerance to uncertainty. This study makes a significant contribution to the literature on the use of artificial intelligence for psychological support, which is a relatively new and limited research topic, and offers a unique perspective for research and clinical implementation.
Benzer Tezler
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- İnsan-robo danışman etkileşiminde güven
Trust in Human-Robo-Advisor Interaction
HÜSNA SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ELVAN BAYRAKTAROĞLU
- Tıp doktorluğu uygulamalarında yapay zekâ kullanım niyetini etkileyen faktörler: Ankara ili örneği
Factors affecting intention to use artificial intelligence in medical practice: The case of Ankara province
GÖKHAN ÖCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeAtılım Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLAVER TENGİLİMOĞLU
- Bodily experience and spatial thinking in architectural design process
Mimari tasarım sürecinde bedensel deneyim ve uzamsal düşünme
SEMA ALAÇAM
Doktora
İngilizce
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ
- Metamfetamin kullanan hastalarda klinik ve sosyodemografik özellikler
Clinical and sociodemographic characteristics in patients using methamphetamine
ILGAR FATALIYEV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriAkdeniz ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK KULAKSIZOĞLU