10-14 yaş aralığındaki çocukların dijital oyun bağımlılığının Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) üzerine etkileri: Bir ilişkisel inceleme
The relationship between digital game addiction and Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in children aged 10–14: A correlational study
- Tez No: 1013895
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜL ERYILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Bağımlılık Kuramı, Bağımlılık analizi, Bağımlılık ölçüleri, Dependency, Dependency Theory, Dependence analysis, Dependence measures
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, 10–14 yaş aralığındaki çocuklarda dijital oyun bağımlılığı ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) belirtileri arasındaki ilişki nicel yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Günümüzde dijital oyunların çocukların günlük yaşamlarında önemli bir yer edinmesi, bu oyunların bilişsel, davranışsal ve duygusal gelişim üzerindeki etkilerinin araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Özellikle dijital oyun kullanımının kontrolsüz hale gelmesi durumunda ortaya çıkan bağımlılık düzeyindeki davranışların, dikkat süreçleri ve davranış düzenleme becerileri üzerindeki etkileri önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu 10–14 yaş aralığında toplam 195 çocuk ve 202 ebeveyn oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde çocuklar için Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendini Değerlendirme Ölçeği; ebeveynler için ise DSM-IV'e dayalı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (anne-baba formu) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlerde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulguları, dijital oyun bağımlılığı ile dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik/dürtüsellik ve toplam DEHB puanları arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca dijital oyun bağımlılığı düzeyinin, DEHB toplam puanının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre dijital oyun bağımlılığı, DEHB toplam puanındaki varyansın önemli bir bölümünü (%64.3) açıklamaktadır. Cinsiyet değişkenine göre çocuk özbildirimlerinde anlamlı bir farklılık saptanmazken, ebeveyn değerlendirmelerinde erkek çocukların DEHB belirtilerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Yaş değişkenine göre ise yalnızca ebeveyn bildirimlerinde aşırı hareketlilik/dürtüsellik boyutunda anlamlı farklılık belirlenmiştir. Sonuç olarak, dijital oyun bağımlılığı ile DEHB belirtileri arasında güçlü ve anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konulmuştur. Bununla birlikte, araştırmanın kesitsel yapısı nedeniyle elde edilen bulgular nedensel bir ilişki olarak değil, değişkenler arasındaki istatistiksel ilişki ve yordayıcılık çerçevesinde değerlendirilmelidir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, çocukların dijital oyun kullanım alışkanlıklarının dikkatle izlenmesi ve bu süreçte aile, okul ve uzman desteğinin artırılması önerilmektedir. Bu çalışma, dijital oyun bağımlılığı ile DEHB arasındaki ilişkiyi hem çocuk özbildirimleri hem de ebeveyn değerlendirmeleri üzerinden ele alarak alanyazına çok yönlü ve bütüncül bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between digital game addiction and symptoms of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) among children aged 10–14 using quantitative research methods. In recent years, digital games have become an integral part of children's daily lives, making it essential to investigate their effects on cognitive, behavioral, and emotional development. In particular, problematic levels of digital game use and addiction-related behaviors have emerged as significant factors influencing attention processes and behavioral regulation skills. The study was conducted using a correlational survey model. The sample consisted of 195 children aged between 10 and 14 and 202 parents. Data were collected using the Digital Game Addiction Scale and the ADHD Self-Report Scale for children, and the DSM-IV-based ADHD Rating Scale (parent form) for parents. The data were analyzed using the SPSS statistical software. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, simple linear regression analysis, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA) were employed. The findings revealed positive and statistically significant relationships between digital game addiction and attention deficit, hyperactivity/impulsivity, and total ADHD scores. Furthermore, digital game addiction was found to be a significant predictor of total ADHD scores. According to the regression analysis, digital game addiction explains a substantial proportion (64.3%) of the variance in total ADHD scores. While no significant differences were found in children's self-reports based on gender, parent reports indicated higher ADHD symptoms among boys. Regarding age, a significant difference was observed only in the hyperactivity/impulsivity dimension based on parent reports. In conclusion, the results indicate a strong and significant relationship between digital game addiction and ADHD symptoms. However, due to the cross-sectional nature of the study, these findings should be interpreted in terms of statistical association and predictive relationships rather than causality. Based on the findings, it is recommended that children's digital game usage habits be carefully monitored and that support from families, schools, and professionals be strengthened. This study contributes to the literature by providing a comprehensive and multidimensional examination of the relationship between digital game addiction and ADHD through both child self-reports and parent evaluations.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığının akademik başarı ve akran ilişkileri bağlamında incelenmesi; bir karma desen araştırması
Investigation of digital game addiction in middle school students in the context of academic achievement and peer relationships; a mixed pattern research
TUĞÇE ATEŞCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZMİ TÜRKAN
- 10-14 yaş arasındaki çocukların dijital oyun bağımlılığı ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between digital game addiction and social skills levels of children between 10-14 years
FATMA ATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BELGİN GÖKYÜREK
- Dijital oyun bağımlılığının 10 -14 yaş arasındaki çocukların fiziksel aktivite tutumları üzerindeki etkisi: Kütahya ili örneği
The effect of digital game addiction on physical activity attitudes of children between 10 and 14: The case of Kütahya province
AHMET TAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporKütahya Dumlupınar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN YÜKSEL
- Dijital çağda çocukların YouTube kullanım alışkanlıkları bağlamında davranış değişikliklerinin incelenmesi
Examination of behavioral changes in the context of children's YouTube usage habits in the digital age
FERHAN KILINÇ
Doktora
Türkçe
2024
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MURAT KIRIK
- Çocuk oyuncuların gözünden advergame uygulamalarda marka antropomorfizması: 10-14 yaş grubu çocuklar üzerinde bir araştırma
Brand anthropomorphism in advergame applications from children's players: A research on children of 10-14 years
TUĞÇE TUNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ReklamcılıkSelçuk ÜniversitesiReklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN KARAÇOR