Ay denizanasında peyzaj genetiği çalışmalarında kullanılabilecek olası bir biyobelirteç: MtDNAcn
A potential biomarker for seascape genetics studies in moon jellyfish: MtDNAcn
- Tez No: 1014047
- Danışmanlar: PROF. DR. MELEK İŞİNİBİLİR OKYAR, DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE NUR AYDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deniz Bilimleri, Genetik, Marine Science, Genetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Deniz Biyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, kozmopolit bir tür olan Aurelia aurita'nın çevresel stres faktörlerine verdiği hücresel yanıtlar, mitokondriyal DNA kopya sayısı (mtDNAcn) üzerinden incelenmiştir. Yüksek fenotipik plastisiteye sahip olan A. aurita, ötrofikasyon, aşırı avcılık ve iklim değişikliği gibi antropojenik baskıların yoğun olduğu ortamlarda dahi başarılı şekilde varlığını sürdürebilen ve bu nedenle çevresel değişimlere karşı dayanıklılığı ile öne çıkan bir türdür. Bu özellikleri, türü çevresel stres yanıtlarının moleküler düzeyde incelenmesi için uygun bir model organizma haline getirmektedir. Çalışma alanı olan İzmit Körfezi, yoğun endüstriyel deşarjlar, evsel atıklar ve sınırlı su sirkülasyonu nedeniyle Türkiye'nin en yüksek kirlilik yüküne sahip denizel sistemlerinden biri olup, belirgin bir çevresel gradiyent sunmaktadır. Bu kapsamda, kirlilik yükünün iç körfezden Marmara Denizi bağlantısına doğru azaldığı varsayımıyla dört farklı istasyonda (Z-1–Z-4) 2024 ve 2025 yıllarının Ağustos aylarında örnekleme gerçekleştirilmiştir. Toplam 152 bireyin gonad dokularından elde edilen DNA örneklerinde mtDNAcn, Damlacık Dijital PZR (ddPZR) yöntemi kullanılarak nd1 ve cytB genleri üzerinden mutlak olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, mtDNAcn değerlerinin istasyonlar arasında anlamlı farklılık gösterdiğini ve çevresel koşullarla ilişkili bir örüntü sergilediğini ortaya koymuştur. Referans alan niteliğindeki Z-4 istasyonunda mtDNAcn değerleri daha yüksek bulunurken, kirlilik yükünün AY DENİZANASINDA PEYZAJ GENETİĞİ ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLECEK OLASI BİR BİYOBELİRTEÇ: mtDNAcn xvi daha fazla olduğu iç körfez istasyonlarında (Z-1–Z-3) daha düşük değerler gözlenmiştir. Bu durum, kirleticilere bağlı artan reaktif oksijen türleri (ROS) üretimi ve buna bağlı gelişen oksidatif stres mekanizmaları ile ilişkili olabilir. Ayrıca nd1 geninin, mtDNAcn varyasyonunu ve çevresel gradiyenti yansıtmada cytB genine kıyasla daha tutarlı bir gösterge olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, mtDNAcn'nin A. aurita bireylerinde çevresel baskıya duyarlı bir parametre olduğu ve denizel ekosistemlerde çevresel değişimlerin izlenmesinde potansiyel bir biyobelirteç olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte, bu göstergenin güvenilirliğinin farklı türler, doku tipleri ve daha geniş çevresel parametrelerle desteklenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the cellular responses of the cosmopolitan scyphozoan Aurelia aurita to environmental stressors were scrutinized through the quantification of mitochondrial DNA copy number (mtDNAcn). Characterized by remarkable phenotypic plasticity, A. aurita demonstrates an extraordinary capacity to flourish in marine environments besieged by intense anthropogenic pressures, including eutrophication, overexploitation of fisheries, and climatic shifts, thereby establishing itself as a robust model organism for elucidating molecular level mechanisms underlying environmental resilience. The study area, Izmit Bay, constitutes one of the most perturbed marine ecosystems in Türkiye due to chronic industrial effluents, domestic waste influxes, and restricted hydrodynamic circulation, which collectively manifest as a pronounced environmental gradient. Sampling was executed at four distinct stations (Z-1–Z-4) during August 2024 and 2025, predicated on the hypothesis that anthropogenic impact attenuates from the inner bay toward its confluence with the Sea of Marmara. Utilizing Droplet Digital PCR (ddPCR) for absolute quantification, mtDNAcn was determined from the gonad tissues of 152 individuals, specifically targeting the nd1 and cytB loci. A POTENTIAL BIOMARKER FOR SEASCAPE GENETICS STUDIES IN MOON JELLYFISH: mtDNAcn xviii The empirical results demonstrated that mtDNAcn values diverged significantly across sampling sites, exhibiting a spatial distribution intrinsically linked to local environmental quality. Notably higher mtDNAcn levels were observed at the station Z-4, whereas a marked diminution was recorded at the heavily impacted inner bay stations (Z-1–Z-3). This observed attenuation may be ascribed to the accelerated generation of reactive oxygen species (ROS) and the concomitant oxidative stress induced by pollutants, which can compromise mitochondrial genomic integrity. Furthermore, the nd1 gene emerged as a more consistent diagnostic marker than cytB in reflecting both mtDNAcn fluctuations and the underlying environmental gradients. In conclusion, mtDNAcn serves as a sensitive parameter responsive to exogenous environmental pressures in A. aurita and holds substantial promise as a molecular biomarker for monitoring anthropogenic perturbations in marine ecosystems. Nevertheless, the diagnostic reliability of this indicator warrants further validation through integrative studies encompassing diverse taxa, multiple tissue types, and a more comprehensive suite of physicochemical environmental parameters.
Benzer Tezler
- “Ay'ı Yere İndirmek”ya da“Diana ile Rapsodi”[Film (VHS video kaset)]
Başlık çevirisi yok
EDGÜ GÖKTUNA (KARAADAM)
- Ay ve gezegenlerden radyo ışınımı
Başlık çevirisi yok
BANU DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Astronomi ve Uzay BilimleriAnkara ÜniversitesiAstronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN DEMİRCAN
- Hibrit bir donanımla yapay sinir ağı gerçeklenme AY tümdevresi
Artificial neural network realization with a mixed hardware AY integrated circuit
MUTLU AVCI
Doktora
Türkçe
2005
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. TÜLAY YILDIRIM
- Ay Dede Mizah Dergisi'nin İncelenmesi
Examination of the Ay Dede Humour Magazine
ÖZLEM COŞKUNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. RAHİM TARIM
- Ay Dede (1-45. sayılar)-tahlilî fihrist-inceleme-metin
Ay Dede(from 1 to 45. volumes)-analytical index-analysis-text
MUTLU YAŞKEÇELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. ALİM GÜR