Üreme çağındaki kadınların aile planlaması yöntemleri hakkında bilgi düzeylerinin araştırılması
Investigation of the knowledge levels of women of reproductive age regarding family planning methods
- Tez No: 1014128
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN BALCIOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Planlaması, Family Planning
- Anahtar Kelimeler: Aile planlaması, üreme sağlığı, bilgi düzeyi, yöntem kullanımı, Family planning, reproductive health, knowledge level, method use
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aile planlaması, istenmeyen gebeliklerin önlenmesi ve anne–çocuk sağlığının korunmasında birinci basamakta temel bir halk sağlığı hizmetidir. Bu çalışmada, bir aile sağlığı merkezine başvuran üreme çağındaki kadınların aile planlaması yöntemlerine ilişkin bilgi düzeyleri, bilgi kaynakları ve yöntem kullanım durumları değerlendirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 31,27±7,29 yıl olup son bir ayda herhangi bir aile planlaması yöntemi kullanma oranı %73,0'dır; en sık kullanılan yöntem erkek kondomu (%34,0), geri çekilme (%20,5) ve rahim içi araçtır (%13,9). Yöntem kullananların yaş ortalaması kullanmayanlardan daha yüksek bulunmuş (32,29±6,86 vs. 28,52±7,75; p<0,001), evli olma (p<0,001), çekirdek ailede yaşama (p<0,001), eşin eğitim düzeyi (p=0,006) ve daha uzun evlilik süresi (medyan 9 yıl vs. 4 yıl; p<0,001) yöntem kullanımıyla anlamlı ilişkili saptanmıştır. Üç ve üzeri gebelik öyküsü (p<0,001) ile iki ve üzeri yaşayan çocuğa sahip olma (p<0,001) yöntem kullanımını artıran üreme öyküsü göstergeleri olarak öne çıkmıştır. Yöntem kullananlarda tıbbi korunma yöntemlerini bilme, aile planlamasını gerekli görme ve genel bilgi düzeyi anlamlı düzeyde daha yüksektir (tümü p<0,001); ayrıca eşle konuşmayı önemli görme (p=0,038) ve bilgi kaynağı olarak sağlık çalışanlarını kullanma (p<0,001) daha yaygındır. Çok değişkenli lojistik regresyon analizlerinde gelir düzeyinin artması erkek kondomu kullanım olasılığını artırmış (OR=2,07; p=0,002); yaş (OR=1,07; p=0,016) ve eğitim düzeyi (OR=1,98; p=0,016) RİA kullanımını artırmıştır. Evlilik süresi geri çekilme kullanımını artırırken (OR=1,075; p=0,001), eğitim düzeyi (OR=0,52; p=0,018) ve eşle akrabalık (OR=0,19; p=0,001) geri çekilme kullanımını azaltmıştır. Eğitim (OR=2,38; p=0,011) ve gelir (OR=2,47; p=0,045) modern yöntem kullanımını artırırken, geleneksel yöntem kullanımını azaltmıştır (eğitim OR=0,42; p=0,011; gelir OR=0,41; p=0,045). Sonuç olarak, aile planlaması yöntemi kullanımının yalnızca bireysel tercihle değil; yaş, evlilik/üreme öyküsü, hane yapısı, eşin eğitimi ve özellikle bilgi düzeyi ile sağlık çalışanına dayalı danışmanlık kaynaklarıyla yakından ilişkili olduğu görülmüştür. Birinci basamakta danışmanlık kalitesinin artırılması, doğru bilgiye erişimin güçlendirilmesi ve sosyodemografik kırılganlığı olan gruplara hedefli eğitim stratejileri geliştirilmesi, modern yöntemlerin benimsenmesini destekleyerek üreme sağlığı çıktılarında önemli kazanımlar sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Family planning is a fundamental public health service in primary care for the prevention of unintended pregnancies and the protection of maternal and child health. This study evaluated the level of knowledge about family planning methods, sources of information, and patterns of method use among women of reproductive age attending a family health center. The mean age of the participants was 31.27±7.29 years, and 73.0% reported using a family planning method in the last month; the most commonly used methods were the male condom (34.0%), withdrawal (20.5%), and intrauterine device (IUD) (13.9%). The mean age of users was significantly higher than that of non-users (32.29±6.86 vs. 28.52±7.75; p<0.001), and being married (p<0.001), living in a nuclear family (p<0.001), higher spouse's education level (p=0.006), and longer duration of marriage (median 9 vs. 4 years; p<0.001) were significantly associated with method use. A history of three or more pregnancies (p<0.001) and having two or more living children (p<0.001) were also prominent reproductive factors associated with higher use. Women who used a method had significantly higher awareness of contraceptive methods, perceived family planning as necessary, and had higher overall knowledge levels (all p<0.001); they also more frequently considered spousal communication important (p=0.038) and reported health professionals as their main source of information (p<0.001). In multivariable logistic regression analyses, higher income increased the likelihood of male condom use (OR=2.07; p=0.002), while older age (OR=1.07; p=0.016) and higher education (OR=1.98; p=0.016) increased the likelihood of IUD use. Longer duration of marriage increased the use of withdrawal (OR=1.075; p=0.001), whereas higher education (OR=0.52; p=0.018) and consanguinity with the spouse (OR=0.19; p=0.001) decreased its use. Higher education (OR=2.38; p=0.011) and income (OR=2.47; p=0.045) increased the use of modern methods and reduced the use of traditional methods (education OR=0.42; p=0.011; income OR=0.41; p=0.045). In conclusion, family planning method use was closely associated not only with individual preference but also with age, marital and reproductive history, household structure, spouse's education, and particularly with knowledge level and counseling by health professionals. Strengthening the quality of counseling in primary care, improving access to accurate information, and developing targeted educational strategies for socioeconomically vulnerable groups may promote the adoption of modern methods and lead to substantial improvements in reproductive health outcomes.
Benzer Tezler
- Antalya il merkezinde yaşayan üreme çağındaki kadınların kombine oral kontraseptifler konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of women of reproductive age living in Antalya city center on combined oral contraceptives
HALİME ÇİM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK
- COVID-19 pandemisinin üreme çağındaki kadınların cinsel ve üreme sağlığı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of the COVID-19 pandemic on the sexual and reproductive health of women of reproductive age
HASAN BEDRİ AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEYZA NUR İNCESU ÇİNTESUN
- Diyarbakır çadır kentte yaşayan 15-49 yaş arası kadınların doğurganlık algısı hepatit B ve tetanoz antikor düzeylerinin araştırılması
Investigation of fertility perception and antibody levels of tetanus and hepatitis b in women aged between 15-49 years old WHO live in tent camp in Diyarbakir
ZEHRA KILINÇ BULUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıDicle ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ CEYLAN
- Yetişkin üreme çağındaki kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemlerinden memnuniyeti ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the satisfaction of the adult reproductive age women from the family planning methods and the affecting factors
EZGİ PINAR ERCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- Üreme çağındaki kadınların kullandıkları aile planlaması yöntemi ile cinsel yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between the family planning method used by women of reproductive age and the quality of sexual life
ŞEHADET TAŞKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kadın Hastalıkları ve DoğumSivas Cumhuriyet ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER TUĞUT