Konvansiyonel ve alternatif tiyatro mekanlarının mekan oluşum ilkeleri
Principles of spatial formation in conventional and alternative theatre spaces
- Tez No: 1014157
- Danışmanlar: PROF. DR. PELİN YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Sahne ve Görüntü Sanatları, Interior Design and Decoration, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tiyatro mekânı, Antik Yunan'dan günümüze kadar toplumsal, teknolojik ve kültürel değişimlerden etkilenerek sürekli bir dönüşüm geçirmiştir. Özellikle 20. yüzyıldan itibaren geleneksel tiyatro yapılarının sınırlarını sorgulayan alternatif tiyatro hareketleri, performansın tiyatro amacıyla inşa edilmemiş mekânlarda da gerçekleştirilebileceğini ortaya koymuş; sahne, seyirci ve mekân arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayan deneysel yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu süreçte endüstriyel yapılar, ulaşım yapıları, kamusal alanlar ve gündelik yaşamın farklı bileşenleri performans alanına dönüşerek tiyatro mekânının fiziksel ve algısal sınırlarını genişletmiştir. Bu çalışma, alternatif tiyatroda mekânın oluşum ilkelerini inceleyerek tiyatro amacıyla inşa edilmemiş yapıların performans mekânına dönüşüm süreçlerini analiz etmeyi ve esnek bir tiyatro mekânı modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışma, alternatif tiyatro mekânlarının oluşumunda etkili olan mekânsal, teknik ve performatif parametreleri belirleyerek bunlar arasındaki ilişkileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma kapsamında literatür incelemesi, ulusal ve uluslararası örneklerin mekânsal analizi, yerinde gözlem, mekânsal haritalama, kullanıcı anketleri ve uzman görüşmeleri birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmanın uygulama alanı olarak seçilen Ankara Atatürk Orman Çiftliği Hangarları üzerinden alternatif kullanım senaryoları geliştirilmiş; akustik, aydınlatma, iklimlendirme, erişilebilirlik ve seyirci görüşü gibi performans konforunu etkileyen teknik parametreler incelenmiştir. Araştırma sonucunda, farklı yapı türlerine uyarlanabilecek esnek ve çok işlevli bir performans mekânı modeli ile bu dönüşüm sürecinde izlenebilecek tasarım ve değerlendirme ölçütleri ortaya konmuştur. Ayrıca çalışma, mevcut yapıların kültür ve sanat işlevleri doğrultusunda yeniden değerlendirilmesine yönelik uygulanabilir bir tasarım ve karar verme rehberi sunarak mimarlık, iç mimarlık ve sahne sanatları alanlarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Theatre space has continuously evolved from Ancient Greece to the present day under the influence of social, technological, and cultural transformations. Since the twentieth century, alternative theatre movements have challenged the boundaries of conventional theatre buildings and demonstrated that performances can take place in spaces not originally designed for theatrical purposes. As a result, industrial buildings, transportation facilities, public spaces, and various components of everyday life have been transformed into performance venues, expanding the physical and perceptual boundaries of theatre space. This study investigates the principles that govern the creation of space in alternative theatre. It also analyzes how non-theatrical buildings can be transformed into performance venues to enhance a flexible model for theatre spaces. In this context, the research identifies the spatial, technical, and performative factors that influence alternative theatre environments and examines the relationships among these factors. The methodology combines literature review, spatial analysis of national and international case studies, field observations, spatial mapping, user surveys, and expert interviews. As the practical component of the study, alternative use scenarios were developed for the Atatürk Forest Farm Hangars in Ankara, and technical parameters affecting performance comfort, including acoustics, lighting, climate control, accessibility, and audience sightlines, were evaluated. The results led to the creation of a flexible, multifunctional performance-space model that can adapt to various building types, along with a set of design and evaluation criteria for transformation processes. Furthermore, the study proposes a practical design and decision-making framework for the adaptive reuse of existing buildings for cultural and artistic purposes, contributing to the fields of architecture, interior architecture, and performing arts.
Benzer Tezler
- Cultural labor market in Istanbul: An analysis on the lightingdesign subfield
İstanbul kültürel emek piyasası: Işık tasarımcılığı alanı üzerine bir analiz
SAMET ACAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
AntropolojiSabancı ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENK ÖZBAY
- 2010 sonrası Türkiye tiyatrosunda eril şiddeti ters yüz eden tek kişilik oyunlar
Solo performances reversing masculine violence in Turkish theatre since 2010
AYLİN ERKAN ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıYıldız Teknik ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYRİN ERSÖZ
- Çağdaş tiyatroda oyunculuk ve reji açısından anlatı
Narrative in term of acting and directing in contemporary theater
MELİKE DURAK ARAS
Doktora
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. SİBEL ERDENK
- Konvansiyonel ve alternatif sistemlerde yetiştirilen Japon bıldırcınlarında büyüme, kesim-karkas ve bazı davranış özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of growth, slaughter-carcass and some behavior characteristics of Japanese quails grown in conventional and alternative
KÜBRA MELİS SABUNCUOĞLU
- Konvansiyonel ve alternatif üretim yöntemleriyle elde edilen erbiyum ve iterbiyum nano-kompozit malzemelerin optik, yapısal elektrokimyasal özelliklerinin araştırılması ve akıllı tekstil uygulamaları
Investigation of optical, structural and electrochemical properties of erbium and ytterbium nanocomposite materials obtained by conventional and alternative production methods and their smart textile applications
KADRİYE KAÇMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Fizik ve Fizik MühendisliğiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖRKEM OYLUMLUOĞLU