Kalp yetersizliği hastalarında sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesine etkisi
The effect of health literacy on quality of life in patients with heart failure
- Tez No: 1014184
- Danışmanlar: PROF. DR. NURAY ENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, İç Hastalıkları, Nursing, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı kalp yetersizliği hastalığına sahip bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da yer alan bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi kardiyoloji polikliniğine başvuran kalp yetersizliği tanılı ve araştırmaya dahil olmayı kabul eden 153 hasta oluşturdu. Araştırmanın verileri gerekli olan izinler alınarak Ocak-Mart 2026 tarihlerinde hastalar ile yüz yüze görüşülerek toplandı. Verilerin toplanması aşamasında Tanıtıcı Özellikler Formu, Kalp Yetersizliğine Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (KY-SOÖ) ve SF-36 (Kısa Form-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanıldı. Toplanan verilerin analizinde IBM SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) Statistics 22.00 programı kullanıldı. Araştırmaya katılan hastaların tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesinde frekans ve yüzde analizlerinden, ölçeğin incelenmesinde ortalama ve standart sapma istatistiklerinden faydalanıldı. Araştırma değişkenlerinin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek üzere Kurtosis (Basıklık) ve Skewness (Çarpıklık) değerleri incelendi. Ölçek düzeylerini belirleyen boyutlar arasındaki ilişkiler pearson korelasyon ve lineer regresyon analizleri aracılığıyla incelendi. Hastaların tanımlayıcı özelliklerine göre ölçek düzeylerindeki farklılaşmaların incelenmesinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) analizlerinden faydalanıldı. Araştırma bulguları, kalp yetersizliği hastalarında sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesinin fiziksel, sosyal ve psikolojik boyutları üzerinde anlamlı bir belirleyici olduğunu gösterdi. Sağlık okuryazarlığının özellikle fiziksel fonksiyonellik (%32,4) ve bedensel ağrı (%30,1) varyanslarını açıklama oranı yüksek bulundu. Alt boyutlar incelendiğinde iletişimsel sağlık okuryazarlığı ortalamasının (11,34±2,67) en yüksek değeri aldığı, bunu eleştirel sağlık okuryazarlığının (10,04±2,40) ve işlevsel sağlık okuryazarlığının (9,76±3,24) izlediği görüldü. İletişimsel sağlık okuryazarlığı yaşam kalitesiyle en güçlü ilişkiyi sergilerken; yaş, eğitim ve gelir düzeyi gibi değişkenlerin sağlık okuryazarlığını önemli ölçüde etkilediği saptandı. Bu sonuçlar ışığında, klinik bakım protokollerine sağlık okuryazarlığı taramalarının entegre edilmesi ve riskli gruplara yönelik eğitimlerin görsel-işitsel materyallerle desteklenmesi önerilmektedir. Özellikle tanı sonrası erken dönemde yapılacak hemşire-hekim iş birliği odaklı eğitimlerin ve anlatılanı tekrar etme (teach-back) gibi etkileşimli yöntemlerin, hastaların yaşam kalitesini iyileştirmede stratejik bir müdahale alanı olarak değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This descriptive study was conducted to examine the effect of health literacy levels on the quality of life in individuals with heart failure. The study sample consisted of 153 patients diagnosed with heart failure who visited the cardiology outpatient clinic of a Training and Research Hospital in Istanbul and agreed to participate in the research. Data were collected through face-to-face interviews between January and March 2026, following the obtainment of necessary permissions. The Descriptive Characteristics Form, the Heart Failure-Specific Health Literacy Scale (HF-HLS), and the SF-36 (Short Form-36) Quality of Life Scale were utilized for data collection. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 22.0 software. Frequency and percentage analyses were used for descriptive characteristics, while mean and standard deviation statistics were employed for scale evaluation. Normality of the variables was assessed through Kurtosis and Skewness values. Relationships between scale dimensions were examined using Pearson correlation and linear regression analyses. Differences in scale levels according to descriptive characteristics were analyzed using independent groups t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and post-hoc (Tukey, LSD) tests. Research findings demonstrated that health literacy is a significant predictor of the physical, social, and psychological dimensions of quality of life in heart failure patients. Health literacy was found to explain a high proportion of the variance, particularly in physical functioning (32.4%) and bodily pain (30.1%). Analysis of sub-dimensions revealed that communicative health literacy achieved the highest mean score (11,34±2,67), followed by critical health literacy (10,04±2,40) and functional health literacy (9,76±3,24). While communicative health literacy exhibited the strongest correlation with quality of life, variables such as age, education, and income level were found to significantly influence health literacy. In light of these results, it is recommended to integrate health literacy screenings into clinical care protocols and support education for at-risk groups with audio-visual materials. Interactive methods such as“teach-back”and nursing-physician collaborative education, particularly in the early post-diagnosis period, should be considered strategic intervention areas to improve patients' quality of life.
Benzer Tezler
- Kalp yetersizliği hastalarında sağlık okuryazarlığının öz bakıma etkisi
Effect of health literacy on self care in heart failure patients
MERVE ERÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikDokuz Eylül Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE MERT
- Kalp yetmezliği hastalarında akılcı ilaç kullanımı, sağlık okuryazarlığı ve öz bakım davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between rational drug use, health literacy and self-care behaviors in heart failure patients
İHSAN TAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikAtatürk Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE POLAT
- Kalp yetmezliği hastalarında sağlık okuryazarlığı, sağlık davranışları ve öz bakım arasındaki ilişkinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NACİYE YÜCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ŞİRİN GÖK
- The relationship between nutrition literacy and diet self-efficacy in individuals with cardiovascular disease or cardiovascular risk factors receiving dietary therapy
Diyet tedavisi alan kardiyovasküler hastalık veya kardiyovasküler risk faktörlerine sahip bireylerde beslenme okuryazarlığı ve diyet-öz yeterliliği arasındaki ilişki
KÜBRA KAZAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Beslenme ve DiyetetikYeditepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİNNUR OKAN BAKIR
- Koroner arter bypass greft ameliyatı planlanan hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin ameliyat öncesi kaygı ve korku düzeyine etkisi
The effect of health literacy levels on preoperative anxiety and fear in patients scheduled for coronary artery bypass graft surgery
TAHA AYBARS KISA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK GÜRÇAYIR