Bilinçli farkındalık temelli gebelikte stres azaltma programının stres düzeyi, uyku kalitesi ve bilinçli farkındalık üzerine etkisi
Effect of a mindfulness-based pregnancy stress reduction program on stress, sleep quality and mindfulness
- Tez No: 1014271
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY AKMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, gebelere uygulanan Bilinçli Farkındalık Temelli Gebelikte Stres Azaltma Programı'nın stres düzeyi, uyku kalitesi ve bilinçli farkındalık üzerine etkisini belirlemektir. Materyal ve Metod: Ön test-son test desenli, tek kör randomize kontrollü deneysel türde olan bu araştırma, Türkiye'nin kuzeyinde bir devlet hastanesinin kadın doğum polikliniklerinde 01 Ekim 2024–30 Haziran 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, dahil edilme kriterlerini karşılayan 80 nullipar gebe (girişim=40, kontrol=40) oluşturmuştur. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Tilburg Gebelikte Distres Ölçeği (TGDÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) ile üç farklı zamanda (öntest, ara ölçüm ve sontest) toplanmıştır. Girişim grubuna sekiz haftalık Bilinçli Farkındalık Temelli Gebelikte Stres Azaltma Programı uygulanmış, kontrol grubuna ise rutin bakım verilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, bağımsız gruplarda t testi, iki faktörlü ANOVA analizleri yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Öntest ölçümlerinde girişim ve kontrol grubundaki gebelerin TGDÖ, PUKİ ve BİFÖ toplam puan ortalamaları benzer bulunmuştur (p>0.05). Bilinçli Farkındalık Temelli Gebelikte Stres Azaltma Programı sonrasında yapılan ara ölçümde; girişim grubunda TGDÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarının azaldığı ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ara ölçüm ve son testte girişim grubundaki gebelerin PUKİ toplam puan ortalamalarının azaldığı (uyku kalitesi artar), BİFÖ puan ortalamalarının arttığı ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir (p<0.05). İki faktörlü ANOVA sonuçlarında; girişim grubunun BİFÖ toplam puanlarında anlamlı bir artış (F=8.339; p=0.001; η²=0.178),TGDÖ toplam puanlarında (F=4.210; p=0.044; η²=0.051) ve PUKİ toplam puanlarında (F=23.977; p<0.001; η²=0.384) anlamlı bir azalma saptanmıştır. Kontrol grubunda ise tüm ölçüm zamanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlenmemiştir (p>0.05). Sonuç: Bilinçli Farkındalık Temelli Gebelikte Stres Azaltma Programı stres düzeyinin azaltılmasında, uyku kalitesinin artırılmasında ve bilinçli farkındalığın yükseltilmesinde etkili bir yaklaşımdır. Bu nedenle programın gebelik döneminde rutin bakım hizmetlerine entegre edilmesi ve hemşirelik uygulamalarında aktif olarak kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study was to determine the effects of the Mindfulness-Based Pregnancy Stress Reduction Program on stress levels, sleep quality, and mindfulness among pregnant women. Materials and Methods: This pretest–posttest, single-blind, randomized controlled experimental study was conducted in the obstetrics outpatient clinics of a state hospital in northern Turkey between October 1, 2024, and June 30, 2025. The study sample consisted of 80 nulliparous pregnant women (intervention=40, control=40) who met the inclusion criteria. Data were collected at three different time points (pretest, mid-test, and posttest) using the Personal Information Form, Tilburg Pregnancy Distress Scale (TPDS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Perceived Stress Scale (PSS), and Mindful Attention Awareness Scale (MAAS). The intervention group participated in an eight-week Mindfulness-Based Pregnancy Stress Reduction Program, while the control group received routine care. Descriptive statistics, Chi-square test, independent samples t-test, and two-way ANOVA were used for data analysis, with the level of significance set at p < 0.05. Results: In the pretest measurements, there were no significant differences between the intervention and control groups in the mean total scores of the TPDS, PSQI, and MAAS (p > 0.05). Following the Mindfulness-Based Pregnancy Stress Reduction Program, mid-test results showed a significant reduction in the TPDS total and subscale scores in the intervention group compared with the control group (p < 0.05). Both mid-test and posttest results indicated that PSQI scores decreased (reflecting improved sleep quality) and MAAS scores increased in the intervention group, with statistically significant differences between groups (p < 0.05). Two-way ANOVA results revealed a significant increase in MAAS total scores (F = 8.339; p = 0.001; η² = 0.178), a significant decrease in TPDS total scores (F = 4.210; p = 0.044; η² = 0.051), and a significant decrease in PSQI total scores (F = 23.977; p < 0.001; η² = 0.384) in the intervention group. No statistically significant changes were observed across measurement times in the control group (p > 0.05). Conclusion: The Mindfulness-Based Pregnancy Stress Reduction Program is an effective approach for reducing stress levels, improving sleep quality, and enhancing mindfulness during pregnancy. Therefore, it is recommended that the program be integrated into routine prenatal care services and actively implemented in nursing practice.
Benzer Tezler
- Gebelerde bilinçli farkındalık (mindfulness) temelli stres azaltma programının depresyon, psikolojik iyi oluş ve prenatal bağlanmaya etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction program on depression, psychological well-being, and prenatal attachment in pregnant women
EBRU SAĞIROĞLU
Doktora
Türkçe
2025
EbelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN AYDIN KARTAL
- Gestasyonel diyabetli gebelerde bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının prenatal bağlanma, distres ve anksiyete düzeyine etkisi
Effect of the mindfulness-based stress reduction program on prenatal attachment, distress and anxiety levels in pregnant women with gestational diabetes
HAYRİYE SAĞDIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EbelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM UĞURLU
- Prenatal dönemde uygulanan non-farmakolojik yöntemlerin gebe kadınların stresi üzerine etkisinin network meta-analiz yöntemi ile karşılaştırılması
Comparison of the effect of non-pharmaceutical interventions on pregnant women's stress using network meta-analysis
FİLİZ DEĞİRMENCİ
Doktora
Türkçe
2023
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DUYGU VEFİKULUÇAY YILMAZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ KADRİYE PINAR AMBARCIOĞLU KISAÇAM
- Gebelerde bilinçli farkındalık temelli doğuma hazırlık eğitiminin psikososyal sonuçlara etkisi
The effect of mindfulness-based childbirth education on psyshosocial outcomes in pregnant women
SİBEL OCAK AKTÜRK
- Bilinçli farkındalık temelli yapılandırılmış hemşirelik müdahalelerinin riskli gebelerin ruhsal sağlık parametrelerine etkisi
The effect of mindfulness-based structured nursing interventions on mental health parameters of high-risk pregnant women
ELÇİN ALAÇAM