Ev hanımlarının gıda okuryazarlığı düzeyleri, sürdürülebilir beslenme davranışları ile akdeniz diyeti uyumlarının incelenmesi
Investigation of housewives's food literacy levels, sustainable nutrition behaviors and mediterranean diet compliance
- Tez No: 1014279
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Ev hanımları, Gıda okuryazarlığı, Sürdürülebilir beslenme, Mediterranean diet, Housewives, Food literacy, Sustainable nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Konya'da yaşayan ev hanımlarının gıda okuryazarlığı düzeyleri, sürdürülebilir beslenme davranışları ve Akdeniz diyetine uyum düzeylerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya; Konya'da ikamet eden, çalışmayan, 20-65 yaş aralığındaki 485 ev hanımı dâhil edilmiştir. Veriler; tanımlayıcı bilgileri, beslenme alışkanlıklarını ve genel sağlık bilgilerini sorgulayan anket bölümü, antropometrik ölçümler, Gıda Okuryazarlığı Aracı Türkçe Versiyonu (GOATV), Akdeniz Diyetine Uyum ve Sürdürülebilir Beslenmenin Değerlendirilmesi Kısa Anketi (MedQ-Sus-Tr) ve Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği (SBYDÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Araştırma sonucunda; ev hanımlarının %85,6'sının öğün atladığı, en sık atlanan öğünün (%70,7) öğle yemeği olduğu ve %46,4'ünün günde 1-2 litre su tükettiği belirlenmiştir. Katılımcıların %40,6'sının kronik bir hastalığı bulunurken, %38,3'ünün obez sınıfında yer aldığı ve %51,7'sinin bel çevresinin riskli değere sahip olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların GOATV ortalama puanı 46,23±8,94, SBYDÖ ortalama puanı 112,15±14,00, Akdeniz Diyeti Uyum (MedQ) ortalama puanı 7,26±2,44 ve Sürdürülebilir Sağlıklı Beslenme (SUS) ortalama puanı ise 2,88±1,16 bulunmuştur. Araştırma bulgularına göre; üniversite mezunu ve evli kadınların GOATV puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu; 35 yaş ve altındakiler ile şehir merkezinde yaşayanların SBYDÖ puanlarının daha düşük olduğu; şehir merkezinde yaşayan ve düşük gelir grubunda olanların MedQ uyumunun düşük düzeyde olduğu; şehir merkezinde yaşayanların, günde iki ana öğün tüketenlerin ve ara öğün yapmayanların SUS düzeyinin düşük olduğu ve en sık akşam yemeğini atlayanlarla ve günlük 2-3 litre su tüketenlerin SUS düzeyinin anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların %81,0'inin Akdeniz diyetine, %72,2'sinin ise sürdürülebilir sağlıklı beslenmeye düşük düzeyde uyum sağladığı belirlenmiştir. Antropometrik ölçümler ile MedQ-Sus-Tr ölçek puanları arasında korelasyon saptanmamıştır. Ev hanımlarının gıda okuryazarlığı düzeyi arttıkça hem sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış puanının hem de Akdeniz diyeti uyum düzeyinin istatistiksel olarak anlamlı şekilde arttığı tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, ev hanımlarında gıda okuryazarlığının sürdürülebilir beslenme davranışları ve Akdeniz diyetine uyum ile pozitif yönde anlamlı derecede ilişkili olduğu belirlenmiştir. Buna karşın katılımcıların büyük çoğunluğunun Akdeniz diyetine ve sürdürülebilir sağlıklı beslenmeye düşük düzeyde uyum göstermesi dikkat çekmektedir. Bu doğrultuda, özellikle düşük eğitim düzeyine sahip kadınlara yönelik gıda okuryazarlığını artırmaya odaklanan toplum temelli beslenme eğitim programlarının planlanması ve sürdürülebilir sağlıklı beslenme konusunda farkındalığın artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the levels of food literacy, sustainable dietary behaviors, and adherence to the Mediterranean diet among housewives living in Konya. The study included 485 housewives residing in Konya who were not employed and were between the ages of 20 and 65. Data were collected via face-to-face interviews using a questionnaire to assess descriptive characteristics, dietary habits, and general health status, along with anthropometric measurements. The assessment tools utilized included the Turkish Version of the Food Literacy Tool (GOATV), the Short Questionnaire for Assessing Adherence to the Mediterranean Diet and Sustainable Nutrition (MedQ-Sus-Tr), and the Sustainable Dietary Behavior Scale (SBYDÖ). The findings revealed that 85.6% of the housewives skipped meals, with lunch being the most frequently skipped meal (70.7%), and 46.4% consumed 1-2 liters of water daily. Furthermore, 40.6% of the participants had a chronic disease, 38.3% were classified as obese, and 51.7% had a high-risk waist circumference. The mean scores of the participants were 46.23±8.94 for the GOATV, 112.15±14.00 for the SBYDÖ, 7.26±2.44 for Mediterranean Diet adherence (MedQ), and 2.88±1.16 for Sustainable Healthy Diet adherence (SUS). According to the results, T-FLT scores were significantly higher among university graduates and married women. SBYDÖ scores were lower among those aged 35 and under and those living in the city center. MedQ adherence was low among those living in the city center and those in the low-income group. SUS levels were lower among those residing in the city center, consuming two main meals a day, and not consuming snacks. Conversely, SUS levels were significantly higher among participants who most frequently skipped dinner and those consuming 2-3 liters of water daily (p < 0.05). It was determined that 81.0% of the participants exhibited low adherence to the Mediterranean diet, and 72.2% showed low adherence to a sustainable healthy diet. No significant correlation was found between anthropometric measurements and MedQ-Sus-Tr scale scores. It was observed that as the food literacy levels of the housewives increased, both their sustainable dietary behavior scores and Mediterranean diet adherence levels increased significantly (p < 0.05). In conclusion, food literacy among housewives was found to be positively and significantly associated with sustainable dietary behaviors and adherence to the Mediterranean diet. However, it is noteworthy that the vast majority of the participants demonstrated low adherence to both the Mediterranean diet and a sustainable healthy diet. Accordingly, it is recommended to design community-based nutrition education programs focused on improving food literacy, particularly targeting women with lower educational levels, and to raise public awareness regarding sustainable healthy diets.
Benzer Tezler
- Bir kamu hastanesi kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine başvuran gebe kadınların beslenme okuryazarlığı ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional literacy and eating habits of pregnant women who applied to the obstetrics and gynecology outpatient policlinic of a public hospital
BÜŞRA TARAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıKocaeli ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALP AKER
- Ev hanımlarının gıda güvenliği ve beslenme konusu hakkındaki bilgi düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the knowledge levels of housewife on food safety and nutrition
RÜVEYDE KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET PALA
- Helal gıda tüketimine yönelik tutumların satın alma niyeti üzerindeki etkisi (Adıyaman örneği)
The effect of attitudes towards halal food consumption on purchasing intention (Adıyaman case)
DERYA YORULMAZ ÖZÇELİK
- Tüketicilerin tarımsal ürün ve gıda tercihinde menşein marka bağımlılığına etkisi üzerine bir araştırma: Ankara ili örneği
A research on the effect of orgin on brand loyalty in consumers' preferences of agricultural pruducts and foods: The case of Ankara province
NERMİN AKYIL
- Türkiye'de yaşayan Türk ve İngiliz tüketicilerin gıda alışverişlerinde ekolojik sürdürülebilirlik beklentilerinin araştırılması ve karşılaştırılması: Fethiye örneği
Research and comparison of ecological sustainability expectations in food shopping of Turkish and British consumers living in Turkey: Fethiye example
CEMRE AÇIKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası TicaretMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik ve Ticaret Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ NACİ KARABULUT