Bağımlılık tanılı hastalarda duygu düzenleme güçlüğü, dürtüsellik ve DEHB belirtileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between difficulty in emotion regulation, impulsivity and ADHD symptoms in patients diagnosed with addiction
- Tez No: 1014287
- Danışmanlar: PROF. DR. CEMAL ONUR NOYAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Dürtüsellik, Duygu Düzenleme Güçlüğü, AMATEM, Addiction, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Impulsivity, Difficulty Regulating Emotions, AMATEM (Addiction Treatment Center)
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yatarak tedavi gören bağımlılık tanılı hastalarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtileri, dürtüsellik, duygusal düzenleme güçlüğü ve bağımlılık şiddeti arasındaki ilişkileri incelemeyi ve bu ilişkide dürtüsellik ile duygusal düzenleme güçlüğünün aracı rolünü test etmeyi amaçlamaktadır. Kesitsel ve ilişkisel desende tasarlanan çalışmaya, NP Beyin Hastanesi AMATEM kliniğinde yatarak tedavi gören, 18-60 yaş aralığında, DSM-5 tanı ölçütlerine göre alkol veya madde kullanım bozukluğu tanısı almış 100 gönüllü katılımcı dahil edilmiştir. Veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Yetişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS), UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği, Duygusal Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) ve Bağımlılık Profili İndeksi (BAPİ) ile toplanmıştır. Korelasyon analizinde DEHB belirtileri ile bağımlılık şiddeti arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (r=,507; p<,01). Regresyon analizinde DEHB belirtilerinin bağımlılık şiddetini anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur (β=,509; p<,001). Bootstrap temelli aracılık analizlerinde duygusal düzenleme güçlüğünün DEHB belirtileri ile bağımlılık şiddeti arasındaki ilişkide tam aracı rol üstlendiği (dolaylı etki=0,192; %95 GA [0,068-0,329]; aracılık oranı=%72,68), dürtüsellik alt boyutlarından yalnızca negatif aciliyetin anlamlı aracı etki gösterdiği belirlenmiştir. Paralel çoklu aracılık modelinde, her iki aracı değişken birlikte ele alındığında duygusal düzenleme güçlüğünün baskın aracı mekanizma olduğu görülmüştür. Bulgular, bağımlılık tedavisinde DEHB belirtilerinin rutin taranması ve duygu düzenleme odaklı müdahalelerin tedavi programlarına entegre edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine relationships between Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms, impulsivity, emotion-regulation difficulty, and addiction severity in hospitalized patients diagnosed with addiction, testing the mediating role of impulsivity and emotion-regulation difficulty. Designed with a cross-sectional and correlational pattern, the study included 100 volunteer participants, aged 18-60, diagnosed with alcohol or substance use disorder according to DSM-5 criteria at the NP Brain Hospital AMATEM clinic. Data were collected via Sociodemographic Information Form, Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), UPPS Impulsive Behavior Scale, Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), and Addiction Profile Index (BAPI). Correlation analysis revealed a significant positive relationship between ADHD symptoms and addiction severity ($r=.507; p<.01$). Regression analysis showed ADHD symptoms significantly predicted addiction severity ($\beta=.509; p<.001$). Bootstrap-based mediation analyses determined emotion-regulation difficulty plays a full mediator role in the relationship between ADHD symptoms and addiction severity (indirect effect=0.192; 95% CI [0.068-0.329]; mediation rate=72.68%); among impulsivity sub-dimensions, only negative urgency showed a significant mediating effect. In the parallel multiple mediation model, emotion-regulation difficulty emerged as the dominant mediating mechanism when both mediators were considered together. Findings demonstrate the necessity of routine ADHD symptom screening and the integration of emotion-regulation-focused interventions into addiction treatment programs.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde sigara kullanımının üstbiliş, üstduygu ve duygu düzenleme becerilerine etkisi
The effect of smoking on metacognition, metaemotion, and emotion regulation skills in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
AYŞİM ALPMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK
- Madde kullanımı olan ve olmayan dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerin emosyon regülasyonu, psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal destek düzeyleri
Emotion regulation, resilience and perceived social support levels of adolescents diagnosed with adhd with and without substance use
HURİYE ERDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK
- İnternet bağımlılığı olan hastalarda oreksin-A, nöropeptid Y, ghrelin, substans P, beyin kaynaklı nörotrofik faktör düzeyleri: Farklı psikiyatrik tablolarda farklı mekanizmalarla internet bağımlılığına yeni bir yaklaşım
Orexin-A, neuropeptide Y, ghrelin, substans P,brain-derived neurotrophic factor levels inpatients with internet addiction: A new approachto internet addiction with different mechanisms in different psychiatric tables
NESLİHAN TAŞTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA DEMİRCİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVGİ ÖZMEN
- Opioid kullanım bozukluğu olan erkek hastalarda duygu düzenleme güçlüğünün değerlendirilmesi ve intihar girişimi ile ilişkisi
Evaluation of emotion regulation difficulties in male patients with opioid use disorder and its relationship with suicide attempt
BEHİYE KURU KOYUNCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İKBAL İNANLI
- Alkol Kullanım Bozukluğu tanılı erkeklerde ebeveyne bağlanma özellikleri ve duygu düzenleme güçlüğünün bağımlılık şiddeti ile ilişkisi
The relationship between parental bonding and difficulties in emotion regulation with the addiction severity in men diagnosed with Alcohol Use Disorder
DİCLE DİLAY DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. MİNE ERGELEN