Erkeklerde psikolojik sigara bağımlılığının sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlarla ilişkisi: Kesitsel bir araştırma
The relationship between psychological smoking dependence and health-promoting and protective behaviors in men: A cross-sectional study
- Tez No: 1014286
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜHEYLA YARALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Erkek, halk sağlığı hemşireliği, psikolojik bağımlılık, sağlıklı yaşam davranışları, sigara bağımlılığı, Health-promoting behaviors, male, psychological dependence, public health nursing, smoking dependence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, Türkiye'nin Van ilinde yaşayan erkek bireylerde psikolojik sigara bağımlılığı ile sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışlar arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yürütülen araştırma, Haziran 2025-Mayıs 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 465 erkek birey oluşturmuştur. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Sigaranın Psikolojik Bağımlılığını Değerlendirme Ölçeği (SPBDÖ) ve Sağlığı Geliştirici ve Koruyucu Davranışlar Ölçeği (SGKDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların SPBDÖ toplam puan ortalaması 53.18±5.45, SGKDÖ toplam puan ortalaması ise 71.84±9.25 olarak bulunmuştur. SPBDÖ toplam puanı ile SGKDÖ toplam puanı arasında negatif yönlü ve orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=-0.688; p=0.001). Benzer şekilde psikolojik sigara bağımlılığı ile SGKDÖ fiziksel alt boyutu (r=-0.468; p=0.026), psikososyal alt boyutu (r=-0.526; p=0.015) ve sağlığı koruma alt boyutu (r=-0.678; p=0.002) arasında da negatif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Fiziksel aktivite yapmayan bireylerin psikolojik sigara bağımlılığı puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0.015). Ayrıca meslek değişkenine göre psikolojik sigara bağımlılığı puanlarının anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p=0.002). Sonuç: Araştırma sonucunda psikolojik sigara bağımlılığı arttıkça sağlığı geliştirici ve koruyucu davranışların azaldığı belirlenmiştir. Bu bulgu, sigara bağımlılığının yalnızca fizyolojik bir durum olmadığını, bireylerin yaşam tarzı ve sağlık davranışları üzerinde de etkili olan çok boyutlu bir halk sağlığı sorunu olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda sigara bırakma programlarında psikolojik destek, fiziksel aktivitenin teşviki ve sağlıklı yaşam davranışlarının geliştirilmesine yönelik bütüncül yaklaşımların uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to examine the relationship between the level of psychological cigarette dependence and health-promoting and protective behaviors among male individuals living in Van province of Turkey. Materials and Methods: The study, designed as a descriptive and cross-sectional research, was carried out between June 2025 and May 2026. The sample consisted of 465 male participants. Data were collected using a Personal Information Form, the Psychological Smoking Dependence Assessment Scale (PSDAS), and the Health-Promoting and Protective Behaviors Scale (HPPBS). Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were used for data analysis. Results: The mean total PSDAS score of the participants was 53.18±5.45, while the mean total HPPBS score was 71.84±9.25. A statistically significant negative moderate correlation was found between the total PSDAS and HPPBS scores (r = -0.688, p = 0.001). Similarly, significant negative correlations were identified between psychological smoking dependence and the physical (r = -0.468, p = 0.026), psychosocial (r = -0.526, p = 0.015), and health protection (r = -0.678, p = 0.002) subdimensions of the HPPBS. Participants who did not engage in regular physical activity had significantly higher psychological smoking dependence scores (p = 0.015). In addition, psychological smoking dependence scores differed significantly according to occupational status (p = 0.002). Conclusion: The findings of the study demonstrated that as psychological smoking dependence increased, health-promoting and protective behaviors decreased. This result indicates that smoking dependence is not merely a physiological condition but also a multidimensional public health issue that affects individuals' lifestyles and health-related behaviors. Therefore, smoking cessation programs should adopt comprehensive approaches that incorporate psychological support, promotion of physical activity, and the enhancement of healthy lifestyle behaviors.
Benzer Tezler
- Bireylerin kişiler arası bağımlılık eğilimleri ile duygusal şiddete maruz kalma düzeyleri arasındaki ilişki
The relation ship between interpersonal dependence tendencies and levels of exposure to emotional violence
AYŞEGÜL BÜŞRA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıÜsküdar ÜniversitesiBağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL ERYILMAZ BEYTAŞ
- Öğrencilerde sosyal medya bağımlılığı ile dürtüsellik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between social media addiction and impulsivity in students
OĞUZHAN GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
- Evlilerde pornografi bağımlılığının duygu düzenleme güçlüğü ile olan ilişkisi
The relationship between emotion dysregulation and porn addiction in married couples
ECE SOYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
- Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığının yaygınlığı
Prevalence of internet addiction among university students
BİLGE ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikiyatriİzmir Tınaztepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ALDEMİR
- Ergenlerde gece yeme sendromu ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of night eating syndrome and associated factors in adolescents
KÜBRA BAYINDIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKİF AKINCI