Zihinsel yorgunluğun okçuluk atış performansı ve psikofizyolojik cevaplar üzerine etkisi
The effect of mental fatigue on archery shooting performance and psychophysiological responses
- Tez No: 1014312
- Danışmanlar: PROF. DR. ERŞAN ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Okçuluk, Psikofizyoloji, Zihinsel yorgunluk, Archery, Psychophysiology, Mental fatigue
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hareket ve Antrenman Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, deneysel olarak oluşturulan akut zihinsel yorgunluk (ZY) uygulamasının psikofizyolojik cevaplar, duygu durumları ve okçuluk atış performansı üzerindeki etkilerini incelemiştir. Çalışmaya iyi antrene edilmiş 15 erkek makaralı yay okçusu katılmıştır. Katılımcılar, randomize çapraz geçişli bir çalışma tasarımı kapsamında bir ZY koşulunu (30 dakikalık modifiye Stroop görevi) ve bir kontrol koşulunu (KON; nötr içerikli bir belgeselin pasif olarak izlenmesi) tamamlamış, koşullar arasında 72 saatlik bir arınma süresi bırakılmıştır. Sürekli kalp atım hızı (KAH), okçuluk atış isabeti, algılanan zorluk derecesi (AZD), zihinsel çaba derecelendirme ölçeği, durumluk kaygı (GAS-A), duygu durumları ve egzersizden alınan keyif ölçeği değerlendirilmiştir. Stroop görevi öznel ZY'yi başarılı bir şekilde oluşturmuştur. Bunun sonucunda, atış isabeti MY koşulunda KON koşuluna kıyasla anlamlı düzeyde azalmıştır (p < 0.001; g = 0.731). KAH ve GAS-A koşullar arasında benzer kalırken, ZY koşulu AZD düzeyinde (p = 0.007; g = 0.836) ve zihinsel çaba düzeyinde (p = 0.010; g = 0.794) anlamlı artışlara neden olmuştur. Ayrıca ZY, öfke ve yorgunluk duygularını anlamlı düzeyde artırırken keyif puanlarını belirgin şekilde azaltmıştır (p < 0.001; g = 1.530). Akut ZY, hassasiyet gerektiren sporlarda ince motor doğruluğunu anlamlı düzeyde bozmaktadır. Artmış AZD ile periferik fizyolojik yüklenmenin değişmeden kalması arasındaki belirgin ayrışma, performanstaki düşüşün fizyolojik sınırlılıklardan ziyade yukarıdan aşağıya bilişsel yükten kaynaklandığını göstermektedir. Bu nedenle, hassasiyet gerektiren sporlarda performansın optimize edilmesi için bilişsel yükün sistematik olarak izlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigated the acute effects of experimentally induced mental fatigue (MF) exposure on psychophysiological responses, mood states, and archery shooting performance. Fifteen well-trained male compound-bow archers participated in a randomized crossover study. Participants completed an MF condition (30 min modified Stroop task) and a control condition (CON; passive viewing of a neutral documentary), separated by a 72 h washout period. Continuous heart rate (HR), archery shooting accuracy, ratings of perceived exertion (RPE), rating scale of mental effort (RSME), state anxiety (VAS-A), mood states, and exercise enjoyment scale (EES) were assessed. The Stroop task successfully induced subjective MF. Conse-quently, shooting accuracy significantly deteriorated in the MF condition compared to that in the CON condition (p < 0.001; g = 0.731). While HR and VAS-A remained consistent across conditions, the MF condition elicited a significant increase in RPE (p = 0.007; g = 0.836) and RSME (p = 0.010; g = 0.794). Furthermore, MF significantly increased feelings of anger and fatigue while drastically reducing PACES (p < 0.001; g = 1.530). Acute MF significantly degrades fine motor accuracy in precision sports. The pronounced dissociation between elevated RPE and stable peripheral physiological strain suggests that performance decline is driven by top-down cognitive burden rather than physio-logical limitations. Therefore, systematic monitoring of cognitive load is crucial for optimizing performance in precision sports.
Benzer Tezler
- Sporcularda zihinsel yorgunluğun fiziksel performansa etkisi
The effect of mental fatigue on physical performance in athletes
BUSE SEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporDokuz Eylül ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN GÜNAY
- Zihinsel yorgunluğun rekreasyonel tenis oyuncularında teknik test performansına ve psikofizyolojik cevaplara etkisi
The effect of mental fatigue on technical test performance and psychophysiological responses i̇n recreati̇onal tennis players
MEHMET AKİF GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF SOYLU
- Zihinsel yorgunluğun rekreasyonel tenis oyuncularının maç performansları üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of mental fatigue on tennis match-play of recreational tennis players
GÖKTÜRK SAMET KILIÇ
Doktora
Türkçe
2024
SporTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERŞAN ARSLAN
- Anaerobik egzersiz sonrası oluşan yorgunluğun sporcuların zihinsel dayanıklılık düzeylerine akut etkisi
The acute effect of fatigue resulted an anaerobic exercise on atlehetes's mental toughness level
FERHAT GÜLEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN EROĞLU
- Esporcularda zihinsel yorgunluğun reaksiyon süresi ve oyun performansı üzerine etkileri motor imgeleme ile değişir mi?
Do the effects of mental fatigue on reaction time and game performance in e-sport players change with motor imagery?
OZAN BAHADIR TÜRKMEN
Doktora
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonDokuz Eylül ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU GENÇ