Cankurtaranlarda duygusal öz-yeterliğin sıkıntıya dayanmayı yordayıcı rolü
The predictive role of emotional self-efficacy on distress tolerance in lifeguards
- Tez No: 1014364
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLİN ZEKİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: duygusal öz-yeterlik, sıkıntıya dayanma, cankurtaran, psikolojik dayanıklılık, duygusal düzenleme, emotional self-efficacy, distress tolerance, lifeguard, psychological resilience, emotion regulation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sporda Psikososyal Alanlar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, cankurtaranlarda duygusal öz-yeterliğin sıkıntıya dayanma düzeyini yordayıcı rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Cankurtaranlık hem fiziksel hem de psikolojik dayanıklılık gerektiren, stres düzeyi yüksek bir meslek grubudur. Bu nedenle bireylerin duygularını yönetebilme ve stresle başa çıkabilme becerileri mesleki performans açısından önem taşımaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak nicel yöntemle yürütülmüştür. Türkiye Sualtı Sporları Federasyonuna bağlı, 18 yaş üzeri ve aktif olarak görev yapan 394 cankurtaran (173 erkek, 221 kadın) gönüllü olarak katılmıştır. Veriler çevrim içi anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılara“Duygusal Öz-Yeterlik Ölçeği”,“Sıkıntıya Dayanma Ölçeği”ve“Sosyo-Demografik Bilgi Formu”uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgulara göre, cinsiyet değişkenine göre sıkıntıya dayanma düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>.05). Ancak erkeklerin duygusal öz-yeterlik puan ortalamaları kadınlara göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<.05). Yaş açısından 31–35 yaş ve 35 yaş üzeri grupların sıkıntıya dayanma puanları, 25–30 yaş grubuna göre anlamlı biçimde yüksektir. Eğitim durumu bakımından lisansüstü düzeydeki katılımcıların sıkıntıya dayanma düzeyleri, lisans düzeyindekilere göre daha yüksektir. Görev yapılan çalışma grupları değişkeninde ise eğitim gruplarında görev yapan cankurtaranların sıkıntıya dayanma puanları performans gruplarına göre daha yüksektir. Cankurtaranlık brövesine göre yapılan analizde, altın bröveye sahip olanların sıkıntıya dayanma puanlarının bronz brövelilere göre anlamlı biçimde yüksek olduğu görülmüştür. Duygusal öz-yeterlik ile sıkıntıya dayanma düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuç, duygusal olarak yeterli bireylerin stresli ve riskli durumlarda daha yüksek dayanıklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, cankurtaranların psikolojik dayanıklılıklarının artırılması için meslek içi eğitimlerde duygusal farkındalık, stres yönetimi ve duygusal öz-yeterlik becerilerini geliştirmeye yönelik programların uygulanması önerilmektedir. Bu çalışma, su sporları ve kurtarma alanlarında görev yapan personelin psikososyal özelliklerini inceleyen literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the predictive role of emotional self-efficacy on distress tolerance among lifeguards. Lifeguarding is a high-stress profession that demands both physical and psychological resilience. Therefore, individuals' abilities to regulate emotions and cope with stress are essential for maintaining job performance and safety in emergencies. The research used a quantitative, correlational survey design. A total of 394 active lifeguards (173 males, 221 females) aged 18 or older who are affiliated with the Turkish Underwater Sports Federation participated voluntarily in the study. Data were collected online through a Google Forms questionnaire that included the Emotional Self-Efficacy Scale, Distress Tolerance Scale, and Socio-Demographic Information Form. Data were analyzed using independent-samples t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation, and regression analyses, with a significance level of p<.05. Findings indicated no significant differences in distress tolerance levels based on gender (p>.05). However, male participants scored significantly higher than females in emotional self-efficacy (p<.05). Participants aged 31–35 and those over 35 had significantly higher distress tolerance levels than those aged 25–30. Regarding education, individuals with postgraduate degrees showed higher distress tolerance than those with undergraduate degrees. Lifeguards working in educational settings exhibited higher distress tolerance scores than those in performance-oriented environments. Additionally, lifeguards with a gold-level certification had significantly higher distress tolerance than those with a bronze-level certification. A positive and moderate correlation was observed between emotional self-efficacy and distress tolerance, indicating that individuals with higher emotional competence demonstrate greater resilience in stressful or high-risk situations. In conclusion, it is recommended that in-service training programs for lifeguards include components that develop emotional awareness, stress management, and emotional self-efficacy skills to enhance their psychological resilience. This study contributes to the literature by highlighting the psychosocial characteristics of professionals working in aquatic safety and rescue fields.
Benzer Tezler
- Yüzme havuzlarında oluşan dezenfeksiyon yan ürünlerinden kaynaklı riskin değerlendirilmesi
Risk assessment of the formation of disinfection by products in swimming pools
MERT MİNAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çevre MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGEHAN İLKER HARMAN
- A machine learning based video processing warning system for lifeguards
Cankurtaranlar için makine öğrenimi tabanlı video işleme uyarı sistemi
ZAHRAA QOSAY HASHIM ALHAIDARI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Ticaret ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. MUSTAFA ALPER ÖZPINAR
- Marmara denizi kuzey şelfi çok kanallı sismik verilerinin işlenmesi ve tekrarlı yansımaların bastırılması
Processing of the multichannel seismic data collected in the northern shelf of Marmara sea and suppression of multiple reflections
ALİ CANKURTARANLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN DEMİRBAĞ
- Kuyu içi (VSP) sismik verilerinin konvansiyonel olmayan yöntemlerle kömür aramacılığına yönelik entegre analizi
Integrated analysis of wellbore seismic data by unconventional methods for coal exploration
ALİ CANKURTARANLAR
Doktora
Türkçe
2024
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA EMİN DEMİRBAĞ