Parentification and Internalizing Problems in Parent-Adolescent Dyads: The Moderator Role of Mothers' Self-Compassion
Ebeveyn-Ergen İkililerinde Ebeveynleşme ve İçselleştirme Problemleri: Annelerin Öz-Şefkatinin Düzenleyici Rolü
- Tez No: 1014464
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN KOÇAK ŞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İzmir Ekonomi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ebeveynleşme, çocukların gelişimsel konumlarını aşan bakım verme sorumlulukları üstlenmesi olarak tanımlanmaktadır. Alanyazında ebeveynleşme bireyin kendi psikolojik uyumuyla ilişkisi incelenmiş olsa da, annelerin çocukluk dönemindeki ebeveynleşme deneyimlerinin ergen çocuklarının duygusal uyumuyla nasıl ilişkilendiği daha az araştırılmıştır. Bu çalışma, annelerin çocukluk dönemi parentifikasyon deneyimleri ebeveyn-odaklı ebeveynleşme (EOE), kardeş-odaklı ebeveynleşme (KOE) ve ebeveynleşmenin algılanan faydaları (EAF) ile ergenlerin içselleştirme problemleri arasındaki ilişkileri incelemiş ve annelerin pozitif öz-anlayışının bu ilişkilerde düzenleyici bir rol üstlenip üstlenmediğini anne-ergen ikilileri kapsamında test etmiştir. Çalışmaya Türkiye'de yaşayan 222 anne-ergen ikilisi katılmıştır. Anneler Ebeveynleşme Envanteri'ni, Öz-anlayış Ölçeği'ni ve DASS-21'i; ergenler ise DASS-21'i doldurmuştur. Her ebeveynleşme boyutu için ayrı moderasyon analizleri yürütülmüştür. Bulgular, EOE'nin ergenlerin içselleştirme problemleriyle pozitif yönde ve anlamlı şekilde ilişkili olduğunu, KOE ve EAF'nin ise anlamlı bir doğrudan ilişki göstermediğini ortaya koymuştur. Annelerin öz-anlayışı, EOE ve KOE ile ilgili ilişkileri anlamlı şekilde düzenlememiştir. Buna karşılık, EAF için anlamlı bir etkileşim gözlemlenmiştir: annelerin öz-anlayışı yüksek olduğunda EAF ergenlerde daha düşük içselleştirme problemleriyle ilişkilenirken, düşük ve orta düzeylerde anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ergen yaşı, ergen cinsiyeti ve annelerin içselleştirme problemleri modele kovaryans olarak eklendiğinde, bu etkileşim sınırda anlamlı düzeye gerilemiştir. Bulgular, annelerin öz-anlayışının genel anlamda koruyucu bir özellikten çok, annelerin kendi çocukluk bakım rollerine atfettikleri anlamı işlerken belirgin hale gelen koşullu bir kaynak olarak işlev gösterebileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Parentification is defined as children assuming caregiving responsibilities that exceed their developmental stage. While the literature has examined the relationship between parentification and individuals' own psychological adjustment, less research has been conducted on how mothers' childhood parentification experiences relate to the emotional adjustment of their adolescent children. This study investigated the associations between mothers' childhood parentification experiences parent-focused parentification (PFP), sibling-focused parentification (SFP), and perceived benefits of parentification (PBP) and adolescents' internalizing problems, and tested whether maternal self-compassion played a moderating role in these associations within mother-adolescent dyads. The study included 222 mother-adolescent dyads living in Türkiye. Mothers completed the Parentification Inventory, the Self-Compassion Scale, and the DASS-21; adolescents completed the DASS-21. Separate moderation analyses were conducted for each parentification dimension. The findings revealed that PFP was positively and significantly associated with adolescents' internalizing problems, while SFP and PBP showed no significant direct associations. Maternal self-compassion did not significantly moderate the associations involving PFP and SFP. In contrast, a significant interaction was observed for PBP: when maternal self-compassion was high, PBP was associated with lower adolescent internalizing problems, while no significant association was found at low and moderate levels. When adolescent age, adolescent gender, and maternal internalizing problems were added to the model as covariates, this interaction decreased to a marginal level. The findings suggest that maternal self-compassion may function not as a generally protective trait, but rather as a conditional resource that becomes apparent when mothers make sense of the perceived meaning of their own childhood caregiving roles.
Benzer Tezler
- Aile içi şiddette anne-çocuk sınırları ve ergen psikolojik uyumu
Mother-child boundaries and adolescent psychological adjustment in domestic violence
SEMA EREL
- Parentification and psychological distress in adulthood: The moderating effect of differentiation of self
Ebeveynleşme ve yetişkinlik döneminde psikolojik sıkıntı: Benliğin ayrımlaşmasının düzenleyici etkisi
ŞEYMA ÖZTÜRK AKKUŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiÖzyeğin ÜniversitesiPsikoloji Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER KAFESCİOĞLU
- Impacts of parentification due to maternal depressive symptoms on the psychological symptomatology and interpersonal relationship quality of their young children: Protective role of father involvement
Annenin depresif belirtileri kaynaklı ebeveynleşme deneyiminin genç çocuğunun psikolojik semptomatoloji ve kişilerarası ilişki kalitesine etkisi: Baba katılımının koruyucu rolü
SİNEM ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiTed ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ILGIN GÖKLER DANIŞMAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAĞMUR AR KARCI
- Investigating the effects of boundary ambiguity and parentification on youth's symptomatology and attitudes and expectations about future in divorced families
Boşanmış ailelerde sınır belirsizliği ve ebeveynleşmenin gençlerdeki semptomatoloji, geleceğe ilişkin tutum ve beklentiler üzerindeki etkilerinin araştırılması
KADRİYE YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiTed ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ILGIN GÖKLER DANIŞMAN
- The mediating role of shame and guilt in the relationship between parentification and separation-individuation
Ebeveynleşme ile ayrışma-bireyleşme arasındaki ilişkide utanç ve suçluluğun aracı rolü
AYŞE NUR İLBAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiYeditepe ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAY AKÇA
