Aşı reddi ile karşılaşmış aile hekimlerinin aşı reddi ile başa çıkma stratejileri: Nitel bir çalışma
Coping strategies of family physicians confronted with vaccine refusal: A qualitative study
- Tez No: 1014612
- Danışmanlar: Prof. Dr. YASEMİN ÇAYIR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aşı Reddi ile Karşılaşmış Aile Hekimlerinin Aşı Reddi ile Başa Çıkma Stratejileri: Nitel Bir Çalışma Amaç: Aşılama, bulaşıcı hastalıkların kontrolünde en etkili koruyucu sağlık hizmetlerinden biridir. Ancak son yıllarda Türkiye'de ve dünyada aşı reddi vakalarının artması, toplum bağışıklığını tehdit eden önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Aşı reddiyle en fazla karşılaşan meslek gruplarının başında aile hekimleri gelmekte olup, hekimlerin yaşadıkları deneyimler ve geliştirdikleri başa çıkma stratejileri bu sürecin yönetilmesinde kritik bir role sahiptir. Bu çalışma, aşı reddi ile karşılaşmış aile hekimlerinin deneyimlerini, iletişim süreçlerini ve başa çıkma stratejilerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılarak yürütülmüştür. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile hekimleriyle yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Görüşmeler ses kaydı alınarak kaydedilmiş, yazıya aktarılmış ve MAXQDA 24 programı kullanılarak tematik analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Kodlar, kategoriler ve temalar oluşturularak bulgular anlamlı bütünler halinde yorumlanmıştır. Bulgular: Bulgular, aile hekimlerinin aşı reddiyle farklı sıklıklarda karşılaştığını; reddin nedenleri arasında yanlış bilgi, dini gerekçeler, sosyal medya ve çevre etkisi, yan etki kaygıları ve sağlık sistemine yönelik güvensizliğin ön plana çıktığını göstermektedir. Aşı reddeden ailelerin diğer sağlık hizmetlerine yaklaşımı, tutum ve davranışları ile sosyo-kültürel özellikleri hekim–aile iletişimini doğrudan etkilemektedir. Hekimlerin başa çıkma stratejileri incelendiğinde, bilgilendirme ve kanıta dayalı açıklamaların tüm katılımcılar tarafından kullanıldığı; temel iletişim yaklaşımlarının ve bazı durumlarda yaptırıma dayalı yöntemlerin de tercih edildiği görülmüştür. Ayrıca süreç, hekimlerde çeşitli duygusal ve mesleki etkiler oluşturmakta; sistemsel eksiklikler süreci daha zorlayıcı hale getirmektedir. Sonuç: Aşı reddiyle mücadelede aile hekimlerinin deneyimlerinin önemli bir rehber niteliği taşıdığı, iletişim becerilerini ve kanıta dayalı danışmanlığı destekleyen sistemsel düzenlemelere ihtiyaç olduğu görülmüştür. Çalışmanın bulgularının, birinci basamak hizmetlerinin güçlendirilmesine ve aşı reddiyle mücadelede daha etkili politikaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Coping Strategies of Family Physicians Confronted with Vaccine Refusal: A Qualitative Study Aim: Vaccination is one of the most effective preventive health services in controlling infectious diseases. However, in recent years, the increasing number of vaccine refusal cases in Türkiye and worldwide has become an important public health problem that threatens community immunity. Family physicians are among the groups most frequently exposed to vaccine refusal, and their experiences and the coping strategies they develop play a critical role in managing this process. This study aims to explore in depth the experiences, communication processes, and coping strategies of family physicians who have encountered vaccine refusal. Method: The study was conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research methods. Data were obtained through semi-structured interviews with family physicians working in Family Health Centers. The interviews were audio-recorded, transcribed, and analyzed using thematic analysis with the MAXQDA 24 program. Codes, categories and themes were created, and the findings were interpreted in meaningful conceptual structures. Results: The findings indicate that family physicians encounter vaccine refusal with varying frequency; among the reasons for refusal, misinformation, religious concerns, the influence of social media, fear of side effects, and distrust in the health system were prominent. Families' attitudes toward health services, their behaviors, and their socio-cultural characteristics directly affect physician–family communication. Examination of physicians' coping strategies showed that informative and evidence-based explanations were used by all participants; basic communication approaches and, in some cases, sanction-based methods were also preferred. Additionally, the process created various emotional and professional impacts on physicians, and systemic deficiencies further complicated the management of vaccine refusal. Conclusion: The experiences of family physicians serve as an important guide in the fight against vaccine refusal, highlighting the need for systemic arrangements that support communication skills and evidence-based counseling. The findings are expected to contribute to strengthening primary healthcare services and to developing more effective policies in combating vaccine refusal.
Benzer Tezler
- Aile hekimlerinin aşı karşıtı ebeveynler ile iletişim deneyimleri üzerinden aşı karşıtlığının değerlendirilmesi: Niteliksel bir araştırma
To examine the rejection of vaccines over family doctors' communication experiences with parents rejecting vaccines: Qualitative research
FERİDE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSakarya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ÇETİN EKERBİÇER
- Ankara merkez ilçelerde çalışmakta olan aile hekimlerinin çocukluk çağı rutin aşı uygulamaları ve aşı tereddütüne sahip ebeveyne yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of approaches to childhood routine vaccination practices and parents with vaccine hesitation of family physicians working in central districts of Ankara
MERVE ÖZDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU ÇAKIR
- Sağlık çalışanlarının aşı yoluyla bağışıklanma ile ilgili bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Healthcare workers' knowledge, attitudes and behaviors related to vaccination
PELİN ÇIRTLIK BELEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇAĞATAY NUHOĞLU
- Türkiye'de aşı kararsızlığının nedenlerinin araştırılması
Investigathe tion of causes of vaccine hesitancy in Turkey
SAMED CİHAD ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL GÜR
- Mardin ilindeki ailelerin çocukluk çağı aşı reddi tutumlarının ebelerin perspektifinden değerlendirilmesi; niteliksel bir araştırma
Evaluation of childhood vaccine refusal attitudes of families in mardin province from the perspective of midwives; a qualitative research
ZEYNUR GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EbelikEge ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL HADIMLI
DOÇ. DR. UMMAHAN YÜCEL
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL CAMBAZ ULAŞ