Döngüsel tasarım bağlamında tekstil atıklarının mekansal ve yapısal potansiyeli
Spatial and structural potential of textile waste in the context of circular design
- Tez No: 1014627
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FERİDE PINAR ARABACIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel ölçekte hızla artan atık hacmi, mimarlık disiplininde sürdürülebilir ve alternatif malzeme arayışlarını zorunlu kılarken, tekstil endüstrisinin yüksek üretim kapasitesi, kısa ürün yaşam döngüsü ve düşük geri dönüşüm oranları bu malzemeyi kritik bir çevresel sorun haline getirmektedir. Bu çalışma, tekstil atıklarının mimaride malzeme, yüzey, kabuk, bölme elemanı, kurulum ve kentsel müdahale aracı olarak kullanılabilirliğini; fiziksel, performatif, duyusal, kavramsal ve ekolojik boyutlar çerçevesinde kapsamlı biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, atık tekstili içeren ürün ve projeler dönüşüm türlerine (reuse, recycling, upcycling, downcycling) ve mimari uygulama alanlarına (pavilyonlar, membran sistemler, iç yüzeyler, kompozit paneller ve kamusal kurulumlar) göre karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, tekstil atıklarının hafiflik, esneklik, taşınabilirlik, geçirgenlik, katlanabilirlik ve ışıkla etkileşim gibi özellikleri sayesinde özellikle geçici, deneysel ve adaptif yapılarda güçlü bir alternatif sunduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, malzemenin termal ve akustik yalıtım performansı, nem dayanımı ve belirli ölçekte mekanik direnci, iç mekân tasarımında işlevsel katkılar sağladığını göstermektedir. Çalışma ayrıca, tekstil atıklarının mekânsal ve kavramsal niteliklerine de odaklanmaktadır; kullanılmış giysiler ve ev tekstillerinin taşıdığı izler, dokusal çeşitlilik ve biçimsel deformasyonlar, standart endüstriyel malzemelerde bulunmayan özgünlük, katmanlaşma ve hafıza üretimi sağlamaktadır. Bu durum, tekstil atıklarını yalnızca fiziksel bir yapı malzemesi değil, aynı zamanda anlatı ve anlam üretiminde etkin bir tasarım bileşeni haline getirmektedir. Araştırmanın önemli bulgularından biri, özellikle pavilyon tipolojisinin, hızlı uygulanabilirlik, düşük maliyet ve deneysel tasarım yaklaşımlarına uygunluk açısından tekstil atıkları için bir test ve keşif ortamı sunduğudur. Ayrıca kompozit paneller, akustik yüzeyler ve yeniden işlenmiş tekstil ürünleri gibi iç mekân uygulamaları, bu malzemenin sürdürülebilir mimari sistemlere entegrasyon potansiyelini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, tekstil atıkları mimaride sürdürülebilirlik, malzeme inovasyonu ve mekânsal deneyim üretimi açısından yüksek bir potansiyele sahiptir; tasarım süreçlerine entegre edilmeleri yalnızca çevresel yükleri azaltmakla kalmayıp aynı zamanda yeni yapısal, biçimsel ve kavramsal olanaklar da yaratmaktadır.
Özet (Çeviri)
The rapidly increasing volume of waste on a global scale necessitates the exploration of sustainable materials in architecture, while the textile industry, characterized by high production rates, short life cycles, and low recycling levels, has become a critical environmental concern. This study evaluates the potential of textile waste as a material, surface, envelope, partition, installation element, and tool for urban intervention, addressing its physical, performative, sensory, conceptual, and ecological dimensions. Projects incorporating textile waste are comparatively analyzed based on transformation types such as reuse, recycling, upcycling, and downcycling, and architectural applications including pavilions, membrane systems, interior surfaces, composite panels, and public installations. The findings indicate that textile waste offers significant advantages, particularly in temporary and experimental structures, due to its lightweight nature, flexibility, portability, permeability, foldability, and interaction with light. In addition, its thermal and acoustic insulation properties, moisture resistance, and mechanical capacity contribute to its functional performance in interior design. The study also highlights the spatial and conceptual qualities of textile waste, as traces of use, textural variation, and formal irregularities introduce uniqueness, layering, and material memory that are absent in conventional industrial materials. Thus, textile waste operates not only as a physical material but also as a conceptual design input that supports narrative and meaning-making processes. A key finding is the prominent use of textile waste in pavilion typologies, which function as experimental environments due to their rapid construction, low cost, and adaptability. Furthermore, applications such as composite panels and acoustic surfaces demonstrate its integration into sustainable architectural systems. In conclusion, textile waste presents strong potential for sustainability, material innovation, and spatial experience, offering new structural and conceptual possibilities while reducing environmental impact.
Benzer Tezler
- Biyoplastiklerin ve tekstil atıklarının sürdürülebilir moda kapsamında kullanımı: İnovatif deneysel uygulamalar
The use of bioplastics and textile waste within the scope of sustainable fashion: Innovative experimental applications
CANSEL DİLBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiHaliç ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VEDAT ÖZYAZGAN
- Tekstilde döngüsel tasarım yaklaşımıyla deneysel dokuma uygulamaları
Experimental weaving applications with a circular design approach in textiles
HACİBE SENA AZİMLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiTekstil Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN YAŞAR
- Biyotasarım kavramı kapsamında biyomalzemeler ile elde edilen kumaş yapıları ve deneysel uygulamalar
Başlık çevirisi yok
DERYA MERİÇ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2023
Giyim EndüstrisiDokuz Eylül ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. DR. NESRİN ÖNLÜ
- Synthesis and characterization of carbon nanomaterial(S) by hydrothermal carbonization of various wastes
Farklı atık türlerinin hidrotermal karbonizasyon yöntemi ile karbon nanomalzemelerine sentezi ve karakterizasyonu
MONIKA SHARMA
Doktora
İngilizce
2025
Bilim ve TeknolojiSakarya ÜniversitesiNanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİYE SUNA ERSES YAY
- Kadın giyiminde sürdürülebilir yaklaşımlar: Türkiye ve İngiltere örneği
Sustainable approaches in women's clothing: The case of Turkey and the united kingdom
EBRU GÜLTEKİN ALKANAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiTekstil Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. HAKAN ÇİLOĞLU