Yazılım çalışanları ofis dinlenme alanlarının erişim ve kullanım kriterleri üzerine değerlendirilmesi: Tübitak Bilgem örneği
Evaluation of software based on access and usage criteria for office resting areas: Example of Tubitak Bilgem
- Tez No: 1014702
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KUNTER MANİSA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilgi ve İletişim Teknolojileri sektöründe yazılım bileşeninin pazar hacminin 2024 itibarıyla yaklaşık %50'ye ulaşması, yazılım çalışanlarını (yazılım geliştirme, test/kalite, analiz, DevOps vb.) Türkiye ekonomisi için kritik bir iş gücü konumuna getirmiştir. Yoğun bilişsel yük, sık teslim tarihleri ve sürekli yenilik baskısı altında çalışan yazılım çalışanlarının verimliliğinde dinlenme alanlarının mekânsal niteliği belirleyici bir rol oynamaktadır. Ancak ilgili literatürde dinlenme alanları çoğunlukla genel ofis çalışanları üzerinden ele alınmakta; yazılım çalışanlarına özgü, ölçülebilir erişim ve yerleşim kriterleri ile kullanım biçimlerine ilişkin çalışmalar sınırlı kalmaktadır. Bu araştırma, yazılım çalışanlarının mola örüntüsü ve dinlenme alanı tercihleri ile bu mekânların mekânsal organizasyon ve yerleşim özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kuramsal aşamasında, yazılım çalışanlarının çalışma koşulları, bu koşullara bağlı rahatsızlıklar ve bunları hafifletici dinlenme pratikleri literatür taraması aracılığıyla bütüncül biçimde değerlendirilmiştir. Böylece, yazılım çalışanlarının dinlenmelerini ve yenilenmelerini destekleyecek mekânsal gereklilikler belirlenmiştir. Sistematik literatür taramasıyla belirlenen“İç Mekân Tasarım Unsurları”arasından“Mekânsal Organizasyon ve Yerleşim”alt teması, dinlenme alanlarının kullanımı ve yenilenme niteliği üzerindeki belirleyici etkisi nedeniyle araştırmanın odak noktası olarak seçilmiştir. Bu alt tema kapsamında ölçülebilir kriterler; erişim, dolaşım ve konum başlıkları altında ele alınmaktadır. Alan çalışması, ülke ölçeğinde önemli yazılım geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü TÜBİTAK BİLGEM'in Ankara ve Gebze yerleşkelerindeki yazılım odaklı birimlerinde gerçekleştirilmiştir. Yazılım çalışanlarından oluşan toplam 96 katılımcıyla yürütülen veri toplama sürecinde anket, kullanıcı gözlemleri, iki boyutlu mekânsal çözümleme, erişim değerlendirmeleri ve görsel algılanabilirlik (isovist) analizi kullanılmıştır. Anket formu; mola davranışı, dinlenme alanı tercihleri, erişim süresi ve kat değişimine ilişkin algılar, asansör-koridor yoğunluğu gibi dolaşım göstergeleri ile dinlenme alanlarının fiziksel, zihinsel ve sosyal kullanım amaçlarını ölçen sorulardan oluşmaktadır. Anket verileri ile mekânsal veriler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Dinlenme alanlarının erişim, dolaşım ve konum kriterleri yazılım çalışanlarının kullanım örüntüleriyle ilişkilendirilerek çözümlenmiştir. Bulgular, günlük kullanım örüntüsünde 3 molanın kritik eşik olduğunu, dinlenme alanına erişimde 6 dakikanın ve dinlenme alanı kullanımında 5 kat farkının kritik eşikler olarak belirlendiğini göstermektedir. Bu bulgular, dinlenme alanlarının biri ofis içinde hızlı erişimli ve işten zihinsel kopuşu destekleyen yakın konumda, diğeri ise ofis dışında çalışma ortamından fiziksel olarak ayrışan ve farklı bir mekânsal deneyim sunan uzak konumda olmak üzere iki farklı biçimde kurgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle tez, yazılım çalışanlarına yönelik ofis dinlenme alanlarının tasarımı literatürüne mekânsal erişim ve kullanım kriterlerini bütüncül biçimde ele alan özgün bir değerlendirme çerçevesi kazandırmakta ve iyileştirme kararlarının gerekçelendirilmesi için uygulanabilir bir zemin sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the market share of the software component in the Information and Communication Technologies (ICT) sector expected to reach approximately 50% by 2024, software professionals (including software development, testing/quality assurance, analysis, DevOps, etc.) have become a critical workforce for the Turkish economy. The spatial characteristics of break areas play a decisive role in the productivity of software professionals working under intense cognitive load, tight deadlines, and constant pressure to innovate. However, in the relevant literature, rest areas are mostly addressed in relation to general office workers, while studies focusing on software workers and examining measurable access and layout criteria together with patterns of use remain limited. This study aims to examine the relationship between software workers' break patterns and preferences for rest areas, and the spatial organization and layout characteristics of these spaces. In the theoretical phase of the study, software workers' working conditions, the discomforts associated with these conditions, and the rest practices that alleviate them were comprehensively evaluated through a literature review. Thus, the spatial requirements necessary to support software workers' rest and renewal were identified. Among the“Interior Design Elements”identified through a systematic literature review, the sub-theme of“Spatial Organization and Layout”was selected as the focal point of the research due to its decisive influence on the use of rest areas and their restorative qualities. Within this sub-theme, measurable criteria are addressed under the headings of access, circulation, and location. The field study was conducted at the software-focused units of TÜBİTAK BİLGEM's Ankara and Gebze campuses, where significant software development activities are carried out on a national scale. The data collection process involved a total of 96 software professionals as participants and utilized surveys, user observations, two-dimensional spatial analysis, accessibility assessments, and visual perceptibility (isovist) analysis. The survey form consisted of questions measuring break behavior, preferences for rest areas, perceptions regarding access time and floor changes, circulation indicators such as elevator-corridor density, and the physical, mental, and social purposes of rest area usage. Survey data and spatial data were evaluated in a comparative manner. The accessibility, circulation, and location criteria of rest areas were analyzed in relation to the usage patterns of software employees. The findings indicate that three breaks in the daily usage pattern represent a critical threshold, while six minutes of access to a break area and a fivefold difference in break area usage were identified as critical thresholds. These findings suggest that rest areas should be designed in two distinct ways: one located within the office for quick access and to support mental disengagement from work, and the other located outside the office, physically separated from the work environment and offering a different spatial experience. In this regard, the thesis contributes an original evaluation framework to the literature on the design of office rest areas for software workers by comprehensively addressing spatial access and usage criteria, and provides a practical foundation for justifying improvement decisions.
Benzer Tezler
- Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan hemşirelerde COVID-19 fobisi, anksiyete durumunu etkileyen faktörler
Factors affecting COVID-19 phobia, anxiety status in nurses working at Gülhane Education and Research Hospital
EDA KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ
- Gsm sektörü için müşteri merkezli bilgi yönetimi değerlendirme modeli tasarımı ve bir uygulama
The design of customer centric knowledge mangement assessment model for gsm ındustry and an aplıcatıon
ATİK KULAKLI
- İnsana yakışır iş faktörlerinin beyin göçüne etkisinin analizi: Yazılım sektörü üzerine bir araştırma
Analysis of the effects of decent work factors on brain drain: A study on the software industry
HASAN SERHAT ÇAKICI
Doktora
Türkçe
2025
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR TOPKAYA
- İstanbul Avrupa yakasında bulunan özel şirket çalışanları prespektifinden siber güvenlikte mevcut durum analizi
Current situation analysis in cyber security from the perspective of private company employees on the european side of İstanbul
SEZER MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇAVUŞ YONAR
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK