TÜBİTAK Bilim Olimpiyatlarına ilişkin paydaş deneyimleri: Fenomenolojik bir inceleme
Stakeholder experiences of the TUBITAK Science Olympiads: A phenomenological study
- Tez No: 1014910
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN SERHAT İREZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilim ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler, ülkelerin bilimsel üretkenliğe katkı sağlayabilecek nitelikli bireyleri erken yaşlardan itibaren tanımasını, desteklemesini ve uygun eğitim ortamlarıyla geliştirmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda bilim olimpiyatları, özellikle akademik potansiyeli yüksek ve belirli bilim alanlarına ilgi duyan öğrencilerin okul müfredatının ötesine geçerek derinleşmelerine, üst düzey düşünme becerileri geliştirmelerine ve bilimsel kariyer hedefleri oluşturmalarına katkı sağlayan önemli uygulamalardan biridir. Bununla birlikte bilim olimpiyatları yalnızca öğrencilerin bireysel akademik gelişiminden ibaret olmayan; danışman öğretmen, okul yönetimi, aile, kurumsal destek mekanizmaları ve ölçme-değerlendirme süreçleriyle birlikte ele alınması gereken çok paydaşlı bir yapıya sahiptir. Türkiye'de bilim olimpiyatları süreçlerinin daha etkili, adil ve sürdürülebilir biçimde yürütülebilmesi için bu süreci doğrudan deneyimleyen paydaşların görüşlerinin derinlemesine incelenmesi önemli bir ihtiyaçtır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yapılan bilim olimpiyatlarını öğrenci, danışman öğretmen, okul yöneticisi ve veli görüşleri doğrultusunda fenomenolojik olarak incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş ve fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Çalışmaya bilim olimpiyatları süreçlerini deneyimlemiş 14 öğrenci, bu süreçlerde danışmanlık yapmış yedi öğretmen, kurumlarında bilim olimpiyatı çalışmaları yürütülen beş okul yöneticisi ve bilim olimpiyatlarına katılmış öğrencisi bulunan beş veli olmak üzere toplam 31 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde kolay ulaşılabilir örnekleme ve kartopu örnekleme stratejilerinden yararlanılmıştır. Veriler, her paydaş grubu için ayrı ayrı geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda bilim olimpiyatlarına ilişkin görüşlerin 'Tanımlama', 'Hedef ve Beklenti', 'Süreç' ve 'Güvenilirlik' boyutları altında toplandığı görülmüştür. Bulgular, bilim olimpiyatlarının öğrenciler tarafından ders dışı akademik gelişim, ilgi alanında derinleşme, ödül kazanma, kariyer yönelimi ve bilim insanı olma beklentileriyle ilişkilendirildiğini göstermektedir. Danışman öğretmenler bilim olimpiyatlarını üst düzey bilişsel ve bilimsel gelişim alanı olarak değerlendirirken, okul yöneticileri süreci öğrenci başarısı ve okul tanınırlığı bağlamında ele almıştır. Veliler ise bilim olimpiyatlarını akademik gelişim, bilime motivasyon ve kariyer desteği açısından anlamlandırmıştır. vi Bununla birlikte katılımcılar tanıtım eksikliği, kaynak ve konu kapsamı belirsizlikleri, mentörlük desteğinin yetersizliği, okul yönetimi ve TÜBİTAK desteğinin güçlendirilmesi gerekliliği ile ölçme-değerlendirme süreçlerinde şeffaflık ve güvenilirlik ihtiyacına dikkat çekmiştir. Araştırma sonuçları, bilim olimpiyatları süreçlerinin daha sistematik, erişilebilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması için MEB, TÜBİTAK, okul yönetimleri ve üniversiteler arasında güçlü iş birlikleri kurulması; tanıtım, mentör eğitimi, kaynak geliştirme, kamp olanakları, ödül mekanizmaları ve ölçme-değerlendirme süreçlerinin bütüncül biçimde iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Rapid developments in science and technology require countries to identify, support, and educate qualified individuals who have the potential to contribute to scientific productivity from an early age. In this context, science olympiads constitute an important educational practice that enables students with high academic potential and strong interest in specific scientific fields to go beyond the school curriculum, deepen their knowledge, develop higher-order thinking skills, and construct science-related career goals. However, science olympiads are not limited to students' individual academic development; rather, they represent a multi-stakeholder process involving mentor teachers, school administrators, families, institutional support mechanisms, and assessment and evaluation practices. Therefore, in order to make science olympiad processes in Turkey more effective, equitable, and sustainable, it is essential to examine in depth the views of the stakeholders who have directly experienced these processes. Accordingly, the purpose of this study is to examine science olympiads held in Turkey phenomenologically through the views of students, mentor teachers, school administrators, and parents. The study was conducted within a qualitative research approach and employed a phenomenological design. The participants consisted of 31 individuals, including 14 students who had experienced science olympiad processes, seven teachers who had served as mentors in these processes, five school administrators from institutions where science olympiad activities were conducted, and five parents whose children had participated in science olympiads. Convenience sampling and snowball sampling strategies were used to determine the participants. Data were collected through semi-structured interview forms developed separately for each stakeholder group and analyzed through content analysis. The analysis revealed that the participants' views on science olympiads were grouped under the dimensions of“Definition,”“Goals and Expectations,”“Process,”and“Reliability.”The findings showed that students associated science olympiads with extracurricular academic development, deepening in an area of interest, receiving awards, career orientation, and the expectation of becoming scientists. Mentor teachers evaluated science olympiads as a field of advanced cognitive and scientific development, whereas school administrators interpreted the process in relation to student achievement and school recognition. Parents, on the other hand, made sense of science olympiads in terms of viii academic development, motivation toward science, and career support. Nevertheless, the participants also emphasized several problems, including insufficient promotion, uncertainties regarding resources and subject scope, inadequate mentoring support, the need to strengthen school administration and TÜBİTAK support, and the need for greater transparency and reliability in assessment and evaluation processes. The results indicate that science olympiad processes should be transformed into a more systematic, accessible, and sustainable structure through stronger collaboration among the Ministry of National Education, TÜBİTAK, school administrations, and universities. It is also suggested that promotion activities, mentor training, resource development, camp opportunities, reward mechanisms, and assessment and evaluation procedures should be improved holistically.
Benzer Tezler
- TÜBİTAK'ın bilim adamı yetiştirme faaliyetleri kapsamında uluslararası bilim olimpiyatları'nın Türkiye'de bilimin gelişmesine katkıları
Contributions of international science olympiads to the development of science in Turkey within the scope of TÜBİTAK's scientist training activities
NİLGÜN DURUSÜT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Tarihİstanbul ÜniversitesiBilim Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP KADIOĞLU
- Matematik kabiliyeti yüksek ortaokul öğrencilerinin matematik olimpiyatları doğrultusunda hazırlanmaları üzerine bir çalışma
A study on training secondary school students, who have high maths ability, through mathematics olympiads
SERCAN ÇÖMLEK
- TÜBİTAK ulusal bilim olimpiyatları ortaokul matematik sınav sorularının MATH taksonomisine göre incelenmesi
The analysis of TÜBİTAK national science olympiad middle school mathematics exam questions according to the MATH taxonomy
BÜŞRA CEBE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHAR UYAR DÜLDÜL
- Olimpiyat geometri soruları ile LYS geometri sorularının Bloom taksonomisi ile karşılaştırılması
Comparing olympiad geometry questions and licence placement examination (LYS) geometry question with Bloom taxonomy
RECEP HAKAN DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
MatematikBalıkesir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA GÜR