Anne-çocuk bağlanmasının 60-72 aylık çocukların yürütücü işlev güçlükleri üzerindeki etkisinde çocukların mizaç özelliklerinin aracı rolü
The mediating role of children's temperament traits in the effect of mother-child attachment on executive function difficulties in children aged 60-72 months
- Tez No: 1015063
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜL POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ana-babaya bağlanma, Güvenli bağlanma, Güvensiz bağlanma, Kaygılı ve kaçınan bağlanma, Korkulu bağlanma, Maternal bağlanma, Parental bonding, Attachment security, Insecure attachment, Attachment anxiety and avoidance, Fearful attachment, Maternal attachment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 60-72 aylık çocuklarda anne-çocuk bağlanma biçimi, mizaç özellikleri ve yürütücü işlev güçlükleri arasındaki yapısal ilişkileri inceleyerek çocukların mizaç özelliklerinin anne-çocuk bağlanma biçimi ile yürütücü işlev güçlükleri arasındaki ilişkide aracı bir role sahip olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim ve öğretim yılı arasında İstanbul ilinin beş farklı ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 350 çocuk (171 kız, 179 erkek) oluşturmaktadır. Anne-çocuk bağlanma biçimi, çocuklarla bireysel olarak uygulanan ''Güvenli Yer Senaryoları Testi'' aracılığıyla, çocuğun bağlanma temsilleri temelinde değerlendirilmiş, çocukların mizaç özellikleri anneler tarafından doldurulan ''Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği'' ile belirlenmiş, çocukların yürütücü işlevlerine ilişkin güçlükler ise öğretmenler tarafından doldurulan ''Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri'' ile ölçülmüştür. Ayrıca araştırmada ''Kişisel Bilgi Formu'' kullanılmıştır. Verilerin analizinde yapısal eşitlik modellemesi kapsamında yol analizi tekniğinden yararlanılmış, aracılık etkileri bootstrap yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre anne-çocuk bağlanma biçiminin çocukların yürütücü işlev güçlüklerini ve mizaç alt boyutlarını doğrudan anlamlı düzeyde yordamadığı belirlenmiştir. Buna karşılık mizaç alt boyutlarının yürütücü işlev güçlüklerini anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Yüksek puanların daha fazla yürütücü işlev güçlüğüne işaret ettiği envanterde, sıcakkanlılık ve tepkisellik yürütücü işlev güçlüklerini pozitif yönde, sebatkârlık ise negatif yönde anlamlı biçimde yordamıştır. Bu sonuçlar, tepkiselliği yüksek çocukların bilişsel kontrol süreçlerinde daha fazla zorluk yaşayabildiğini, sebatkârlığı yüksek çocukların ise daha az güçlük sergileyebildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, mizaç alt boyutlarının anne-çocuk bağlanma biçimi ile yürütücü işlev güçlükleri arasındaki ilişkide aracılık rolü doğrulanamamıştır, bootstrap analizleri sonucunda dolaylı etkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Aracılık etkisinin oluşmaması, bağlanma biçiminin mizaç alt boyutlarını yordamamasıyla doğrudan ilişkilidir. Araştırmanın bulguları, çocukların yürütücü işlev güçlüklerinin anlaşılmasında mizaç özelliklerinin dikkate alınması gereken önemli bir değişken olabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen sonuçlar ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the structural relationships among mother-child attachment style, temperament traits, and executive function difficulties in children aged 60–72 months, and to determine whether children's temperament traits play a mediating role in the relationship between mother-child attachment style and executive function difficulties. The study was conducted using a correlational research design, one of the quantitative research methods. The sample consisted of 350 children (171 girls, 179 boys) attending public preschool institutions affiliated with the Ministry of National Education in five different districts of Istanbul during the 2024–2025 academic year. The mother-child attachment style was assessed based on the child's attachment representations using the“Secure Base Scenarios Test,”administered individually with the children, the children's temperament traits were determined using the“Short Temperament Scale for Children”completed by the mothers, and difficulties related to the children's executive functions were measured using the“Childhood Executive Function Inventory”completed by the teachers. Additionally, a“Personal Information Form”was used in the study. In the data analysis, path analysis was employed within the framework of structural equation modeling, and mediating effects were examined using the bootstrap method. According to the findings, mother-child attachment style did not directly predict children's executive function difficulties or temperament subdimensions at a statistically significant level. In contrast, temperament subdimensions significantly predicted executive function difficulties. Since higher inventory scores indicate greater difficulties, warmth and reactivity were found to be positive predictors, whereas persistence was a negative predictor. These findings suggest that children with higher reactivity may experience more difficulties in cognitive control processes, while those with higher persistence may display fewer difficulties. However, the mediating role of temperament in the relationship between mother-child attachment style and executive function difficulties was not confirmed, as bootstrap analyses showed that the indirect effects were not statistically significant. This result was associated with the nonsignificant effect of attachment style on temperament subdimensions. Overall, the findings suggest that temperament traits may be an important variable to consider in understanding executive function difficulties in early childhood. The results were discussed in light of the relevant literature, and recommendations were presented.
Benzer Tezler
- Parçalanmış ve tam ailelerde yaşayan 60-72 aylık çocukların bağlanma biçimleri ve bakış açısı alma becerilerinin incelenmesi: Çankırı örneği
Investigation of attachment types and perspective taking skills of 60-72 months old children living in fragmented and complete families: The case of çankiri
SAFİYYE MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN BARAN
- Ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumu ve ebeveynler arası uyumun okul öncesi dönemdeki 54-72 aylık çocukların davranışlarına etkisinin incelenmesi
The effects of parental parenting attitude and interparent adjustment on the behaviors of children 54-72 months aged in preschool period
ALEV DERDİYOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıOkan ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASUDE BALABAN DAĞAL
- Web 2.0 araçlarının çevre eğitiminde kullanılmasının okul öncesi dönem çocuklarının çevreye yönelik tutumlarına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of using web 2.0 tools in environmental education on the environmental attitudes of pre-school children
CANAN ÖZÇELİK AKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM ÇAKIR
- 60 aylıkken ilkokula başlayan çocukların akran zorbalığına maruz kalma düzeyleri
Level of peer victimization of children starting primary school at 60 months old
MERVE BÖGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER ÇUHADAROĞLU
- Üriner sistem taş hastalığı tanısıyla izlenen çocukların takip ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of follow-up and treatment outcomes in children monitored with a diagnosis of urinary system stone disease
TUNCAY ÜZGEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMersin ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERRA SÜRMELİ DÖVEN