Majör depresif bozukluk tanılı bireylerin üstbilişsel inançları ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide ruminatif düşünme biçimlerinin aracı rolü
The mediating role of ruminative thinking patterns in the relationship between metacognitive beliefs and suicide likelihood in individuals diagnosed with major depressive disorder
- Tez No: 1015125
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜR MADEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Majör Depresif Bozukluk, Üstbiliş, Ruminasyon, İntihar, Major Depressive Disorder, Metacognition, Rumination, Suicide
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Sultan Abdülhamid Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanılı bireylerde üstbilişsel inançlar ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide ruminatif düşünme biçimlerinin aracı rolünü incelemek, bu değişkenlerin hasta ve sağlıklı kontroller arasındaki farklarını, sosyodemografik özelliklerin klinik tablo üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Yöntem: Araştırma, 174 MDB tanılı hasta ve 137 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 311 katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde sosyodemografik veri formu, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Üstbiliş Ölçeği-30, Ruminatif Düşünme Biçimleri Ölçeği ve İntihar Olasılığı Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS ver.25 ve Jamovi 2.7.17 yazılımları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: MDB tanılı grubunun tüm ölçek skorlarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar aldığı saptanmıştır. Hasta grubunda intihar olasılığı, hem depresyon düzeyi hem de üstbilişsel inanç düzeyleri ile pozitif korelasyon göstermiştir. Hiyerarşik regresyon analizinde, üstbilişsel inançların intihar olasılığnıı yordadığı, geçmiş intihar girişimi öyküsünün ise intihar olasılığının en güçlü yordayıcısı olduğu gösterilmiştir. Ruminatif düşünme değişkeninin intihar olasılığını yordamadığı gözlenmiştir. Aracılık analizi sonuçları, olumlu inançlar, bilişsel güvensizlik, düşünceyi kontrol etme ihtiyacı ve kontrol edilemezlik/tehlike üstbilişsel inanç düzeyleri ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide ruminatif düşünme biçimlerinin kısmi aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Bilişsel farkındalık üstbilişsel inanç düzeyi ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide ruminatif düşünce düzeyinin tam aracı rolü olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, MDB'de intihar riskinin sadece belirti şiddetiyle değil, bireyin bilişsel süreçlerini nasıl yönettiğiyle de yakından ilgili olduğunu göstermektedir. Üstbilişsel inançların ruminasyon üzerinden intihar olasılığını pekiştirmesi, klinik uygulamalarda süreç odaklı müdahalelerin ve üstbilişsel terapi yaklaşımlarının intihar önleme stratejilerinde kritik bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to examine the mediating role of ruminative thinking styles in the relationship between metacognitive beliefs and suicide probability in individuals diagnosed with Major Depressive Disorder (MDD), to reveal the differences in these variables between patients and healthy controls, and to identify the effects of sociodemographic characteristics on the clinical presentation. Method: The research was conducted with a total of 311 participants, including 174 patients diagnosed with MDD and 137 healthy controls. Data collection involved a sociodemographic data form, the Beck Depression Inventory, the Beck Anxiety Inventory, the Metacognitions Questionnaire-30, the Ruminative Thought Style Questionnaire, and the Suicide Probability Scale. Statistical analyses were performed using SPSS ver.25 and Jamovi 2.7.17 software. Findings: It was determined that the MDD group scored statistically significantly higher than the control group across all scale scores. In the patient group, suicide probability showed a positive correlation with both depression levels and metacognitive belief levels. Hierarchical regression analysis demonstrated that metacognitive beliefs predicted suicide probability, while a history of past suicide attempts was the strongest predictor of suicide probability. It was observed that the ruminative thinking variable did not predict suicide probability directly. Mediation analysis results revealed that ruminative thinking styles played a partial mediating role in the relationship between suicide probability and metacognitive belief levels regarding positive beliefs, cognitive confidence, the need to control thoughts, and uncontrollability/danger. It was found that ruminative thought levels played a full mediating role in the relationship between the level of cognitive self-consciousness and suicide probability. Conclusion: This study indicates that suicide risk in MDD is closely related not only to symptom severity but also to how an individual manages their cognitive processes. The reinforcement of suicide probability by metacognitive beliefs through rumination suggests that process-oriented interventions and metacognitive therapy approaches in clinical practice may play a critical role in suicide prevention strategies.
Benzer Tezler
- Majör depresif bozukluk tanılı kadın hastalarda çocukluk çağı travmalarının üst bilişler ve cinsel yaşam kalitesi üzerine etkisi
The impact of childhood trauma on metacognitions and sexual quality of life in female patients diagnosed with major depressive disorder
CANSU ÜNSAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
- Majör depresif bozukluk tanılı hastalarda ruminasyon ve üstbiliş özelliklerinin incelenmesi
Investigation of rumination and metacognitive features in patients diagnosed with major depressive disorder
AYŞE MERVE AKÇAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
- Depresyonda zihin kuramı, bağlanma ve üst bilişsel işlevler
Theory of mind, attachment and metacognitive functions in depression
KADRİYE ECE DEMİRAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSüleyman Demirel ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE BACIK YAMAN
- Üstbiliş ve kişilik arası ilişkilerin major depresif bozukluk tanılı hastalarda ve sağlıklı bireylerde incelenmesi
Examination of the relationships between metacognition and personality in patients with major depressive disorder and healthy individuals
SERAP YAMAN ERDEM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriDüzce ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ATAOĞLU
- Majör depresif bozukluk tanısı alan hastalarda depresif belirti şiddeti, üstbilişler ve obsesif inanışlar arasındaki ilişkiler
The relationship between severity of depressive symptoms, metacognitions and obsessive beliefs in patients with major depressive disorder
BEGÜM ESER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiÇağ ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEF ERCÜMENT YERLİKAYA