Çukurca (Hakkâri) yöresi dut (morus spp.) genetik kaynaklarının morfolojik, pomolojik ve biyokimyasal karakterizasyonu
Morphological, pomological and biochemical characterization of mulberry (morus spp.) genetic resources from the Çukurca (Hakkari) province
- Tez No: 1015124
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CÜNEYT UYAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Hakkâri ili Çukurca yöresinde yetiştirilen yerel dut (Morus spp.) genotiplerinin morfolojik, pomolojik ve biyokimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma materyalini Morus alba L. (beyaz dut) ve Morus nigra L. (siyah dut) türlerine ait 38 genotip (25 beyaz, 13 siyah) oluşturmuştur. Genotiplerde ağaç boyu, taç genişliği, yaprak özellikleri gibi morfolojik parametreler; meyve ağırlığı, meyve boyutları, meyve rengi (CIE L*a*b*) gibi pomolojik parametreler; suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), pH, toplam asitlik, toplam fenolik madde, antioksidan aktivite (FRAP), C vitamini ve bireysel fenolik bileşikler gibi biyokimyasal parametreler incelenmiştir. Bulgular, incelenen genotipler arasında tüm parametreler bakımından geniş bir varyasyon olduğunu göstermiştir. Siyah dut genotipleri, beyaz dutlara kıyasla daha iri meyveli, daha düşük pH (yüksek asitlik), daha yüksek fenolik madde, antioksidan aktivite ve C vitamini içeriğine sahip olmuştur. Beyaz dutlarda B-3 (%26.80) ve B-2 (%24.80) genotipleri yüksek kuru madde içerikleriyle kurutmalık ve sofralık değerlendirme için öne çıkarken, B-6 genotipi (%0.06 asitlik, pH 7.20) düşük asitliğiyle pekmezlik potansiyel taşımaktadır. Siyah dutlarda S-12 ve S-6 genotipleri en yüksek toplam fenolik içeriği (892.6 ve 907.8 mg GAE 100 g-1 taze ağırlık), antioksidan aktivite (92.88 ve 91.06 μmol TE g⁻¹) ve C vitamini (83.03 ve 80.86 mg 100g⁻¹) değerleriyle fonksiyonel gıda üretimi için en üstün genotipler olarak belirlenmiştir. Bireysel fenolik bileşiklerden siyah dutlarda klorogenik asit (32.19-84.19 mg kg⁻¹) baskın bulunurken, beyaz dutlarda p-hidroksibenzoik asit (14.31-42.84 mg kg⁻¹) en yüksek değere sahip olmuştur.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the morphological, pomological and biochemical characteristics of local mulberry (Morus spp.) genotypes grown in the Çukurca district of Hakkâri province. The research material consisted of 38 genotypes (25 white, 13 black) belonging to Morus alba L. (white mulberry) and Morus nigra L. (black mulberry) species. Morphological parameters including tree height, crown width and leaf dimensions; pomological parameters including fruit weight, fruit size and fruit color (CIE L*a*b*); biochemical parameters including total soluble solids (TSS), pH, total acidity, total phenolic content, antioxidant activity (FRAP), vitamin C and individual phenolic compounds were investigated. The results revealed a wide variation among the genotypes in all parameters examined. Black mulberry genotypes had larger fruits, lower pH (higher acidity), higher phenolic content, antioxidant activity and vitamin C content compared to white mulberry genotypes. Among white mulberries, B-3 (26.80% TSS) and B-2 (24.80% TSS) stood out for drying and table consumption due to their high dry matter content, while B-6 (0.06% acidity, pH 7.20) had potential for molasses production due to its low acidity. Among black mulberries, the S-12 and S-6 genotypes were determined as the most superior genotypes for functional food production with their highest phenolic content (892.6 and 907.8 mg GAE 100 g-1 fresh weight), antioxidant activity (92.88 and 91.06 μmol TE g⁻¹) and vitamin C (83.03 and 80.86 mg 100g⁻¹) values. Among individual phenolic compounds, chlorogenic acid (32.19-84.19 mg kg⁻¹) was predominant in black mulberries, while p-hydroxybenzoic acid (14.31-42.84 mg kg⁻¹) had the highest value in white mulberries.
Benzer Tezler
- Çukurca (Hakkari) yöresi nar genotiplerinin özellikleri
Features of pomegranate genotypes from Cukurca (Hakkari) region
ÖMER FARUK ÖZATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatYüzüncü Yıl ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KAZANKAYA
- Hakkâri-Çukurca yöresi topraklarının verimlilik durumlarının belirlenmesi
Determination of fertility status of Hakkâri̇-Çukurca soils
HATİCE DEMİREKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
ZiraatSüleyman Demirel ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ERDAL
- Hakkâri yöresi yabani incir (ficus carica var. rupestris) genotiplerinin seleksiyonu ve genetik karakterizasyonu
Selection and genetic characterization of wild fig (ficus carica L.) genotypes in the hakkârii region
VİYAN ACAR ÜÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDAL AĞLAR
DOÇ. DR. MUHAMMAD AZHAR NADEEM
- Hakkari ili ballarında polen analizi
Pollen analysis of the honeys which are produced from Hakkari region
GALİP SARISU
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
BiyolojiAtatürk ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAHİT DOĞAN
DOÇ. DR. ÜMİT İNCEKARA
- Hakkari ili Şemdinli ve Çukurca ilçelerinde bağ alanlarındaki fungal hastalıkların tespiti ve yaygınlıklarının belirlenmesi
Determination of fungal diseases and it's prevalence in vineyards grown in Şemdinli and Çukurca districts of Hakkari province
MURAT YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatYüzüncü Yıl ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA DEMİR