Şemsuddin Molla Fenari'ye ait Şerḥu Telḫîṣi'l-Câmiʿi'l-Kebîr li'l-İmâm Muḥammed b. el-Hasan eş-Şeybânî adlı eserinin metin tahkiki ve değerlendirmesi
Commentary on the abridgment of al-Jami' al-Kabir by Imam Muhammad ibn al-Hasan al-Shaybani (d. 189 AH), authored by Imam Shams al-Din al-Fanari (d. 834 AH)
- Tez No: 1015179
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FETULLAH YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Fıkıh, Molla Fenari, Tahkik, Şerh, Fıkh, Mullah Fenari, Critical, Commentary
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı ilim geleneğinin öncü simalarından Şemseddin Molla Fenârî'ye nispet edilen Şerhu Telḫîṣi'l-Câmiʿi'l-Kebîr adlı şerh eserinin tahkik ve değerlendirmesini konu edinmektedir. Molla Fenârî, fıkıh, usûl, mantık ve kelâm gibi farklı ilim alanlarındaki derin birikimiyle temayüz etmiş, klasik metinlere yazdığı şerhlerle hem Osmanlı ilim zihniyetine hem de Hanefî fıkıh geleneğine önemli katkılar sunmuştur. Bu tez kapsamında, Molla Fenârî'nin İmam Muhammed eş-Şeybânî'ye ait el-Câmiʿu'l-Kebîr üzerine kaleme aldığı bu şerh metni, dört farklı yazma nüshaya dayanılarak ilmî usullere göre tahkik edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Molla Fenârî'nin ilmî şahsiyeti, yaşadığı dönem ve Osmanlı medreselerindeki yeri incelenmiştir. İkinci bölümde eserin yazma nüshaları tanıtılmış ve bunların karşılaştırmalı tahlilleri yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise şerhin metodu analiz edilmiş; müellifin meseleleri ele alış tarzı, delil kullanımı, fıkhî tartışmalara yaklaşımı ve istidlal biçimi ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Nihayetinde tahkik edilen metin dipnotlandırılmış ve ilmî yöntemlere uygun biçimde neşre hazırlanmıştır. Bu tez, Molla Fenârî'nin Hanefî fıkıh geleneğine yaptığı katkıları görünür kılmanın yanı sıra Osmanlı dönemi ilmî birikiminin kaynaklarını gün yüzüne çıkarmayı da hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the critical edition and evaluation of Sharḥ Talkhīṣ al-Jāmiʿ al-Kabīr, a commentary attributed to Shams al-Dīn Mollā Fanārī, one of the pioneering figures of the Ottoman scholarly tradition. Renowned for his profound expertise in jurisprudence, legal theory, logic, and theology, Mollā Fanārī made significant contributions to both the Ottoman intellectual heritage and the Ḥanafī legal tradition through his commentaries on classical texts. In this thesis, his commentary on al-Jāmiʿ al-Kabīr by Imām Muḥammad al-Shaybānī has been critically edited on the basis of four manuscript witnesses in accordance with established scholarly methods. The first chapter examines Mollā Fanārī's intellectual profile, the historical context in which he lived, and his place within the Ottoman madrasa tradition. The second chapter introduces the manuscript witnesses and provides a comparative analysis of their textual features. The third chapter investigates the methodology of the commentary, analyzing the author's treatment of legal issues, use of evidences, approach to juristic debates, and methods of legal reasoning. Finally, the critically edited text has been annotated and prepared for publication in accordance with academic standards. This thesis aims not only to highlight Mollā Fanārī's contributions to the Ḥanafī legal tradition but also to bring to light an important source of Ottoman scholarly heritage and make it accessible for future research.
Benzer Tezler
- Mâturîdî kelâmcıların mantık çalışmaları
Logic works of al Maturidi teologicas
FAHRİ DADAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT AKYÜZ
- Şemsüddin Muhammed b. Hamza el-Fenari'nin hayatı ve Aynü'l-a'yan adlı eserinin tahlili
Başlık çevirisi yok
ZÜLFİKAR DURMUŞ
- Molla Fenari ve Vahdet-i Vücud felsefesi
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA AŞKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
- Şemseddin Ahmed el-Hayâlî'nin kelâmî görüşleri -Hâşiye alâ Şerhi'l-Akâidi'n-Nesefiyye bağlamında-
Shemseddeen Ahmad al-Khayali's theological views -In the context of Hashiya ala Sharh Aqaid al-Nasafiyyah-
MEHMET BİRLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinManisa Celal Bayar ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLGAFFAR ASLAN