Geri Dön

Deprem korkusundan psikolojik iyi oluşa: Psikolojik esneklik ve ölüm sıkıntısının yarı boylamsal incelenmesi

From fear of earthquake to psychological well-being: A half-longitudinal study of psychological flexibility and death distress

  1. Tez No: 1015178
  2. Yazar: BERFİN SEVEN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN HATUN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sinop Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmada, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen bireylerde deprem korkusu, ölüm sıkıntısı, psikolojik esneklik ve psikolojik iyi oluş arasındaki boylamsal ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. İki zamanlı yarı boylamsal desende tasarlanan araştırmanın verileri, Eylül 2025 (T1) ve Nisan 2026 (T2) tarihlerinde, altı ay arayla çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan ve iki ölçüm zamanındaki verileri kişisel kodlar aracılığıyla eşleştirilen 340 yetişkin katılımcı (%63.8 kadın, %36.2 erkek; yaş = 29.46 ±11.06) araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Katılımcılara demografik bilgi formu, Deprem Korkusu Ölçeği, Ölüm Sıkıntısı Ölçeği, Psikolojik Esneklik Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi, Çapraz Gecikmeli Panel Model (ÇGPM), Boylamsal Yapısal Eşitlik Modellemesi (BYEM), Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Mann-Whitney U testinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda, veri setinin normal dağılım gösterdiği ve ölçme araçlarının yüksek iç tutarlık güvenirliğine sahip olduğu saptanmıştır. Demografik değişkenlere yönelik analizlerde, kadınların hem T1 hem de T2 zamanlarında erkeklere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek deprem korkusu ve ölüm sıkıntısı yaşadığı; buna karşın profesyonel psikolojik destek alma durumunun araştırma değişkenleri üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. ÇGPM analizleri, tüm değişkenlerin zaman içinde güçlü bir zamansal kararlılık sergilediğini doğrulamıştır. Çapraz gecikmeli yollar incelendiğinde; T1 deprem korkusunun T2 ölüm sıkıntısını pozitif; T1 ölüm sıkıntısının ise T2 psikolojik esneklik ve T2 psikolojik iyi oluşu negatif yönde anlamlı şekilde yordadığı bulunmuştur. Boylamsal aracılık modeli ve bootstrap analizi sonuçları, T1'deki deprem korkusunun T2'deki psikolojik iyi oluşu T2'deki psikolojik esneklik ve ölüm sıkıntısının seri aracılığı ile yordadığını göstermiştir. Bağımsız ve aracı değişkenlerin T2 psikolojik iyi oluştaki varyansın %54'ünü açıkladığı görülmüştür. Sonuçlar, afet sonrası klinik müdahalelerde risk grubundaki demografik grupların gözetilmesinin, psikolojik esnekliğin güçlendirilmesinin ve varoluşsal süreçlerin çalışılmasının önemini vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

This study aimed to examine the longitudinal relationships between fear of earthquake, death distress, psychological flexibility and psychological well-being in individuals affected by the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Designed as a two-wave half-longitudinal study, the data were collected online at two time points with a six-month interval: September 2025 (T1) and April 2026 (T2). The final sample consisted of 340 adult participants (%63.8 female, %36.2 male; age= 29.46 ±11.06) reached through convenience sampling, whose data from both time points were matched using personal codes. Participants completed a demographic information form, the Earthquake Fear Scale, the Death Distress Scale, the Psychological Flexibility Scale, and the Psychological Well-Being Scale. Data were analyzed using Pearson correlation analysis, Cross-Lagged Panel Modeling (CLPM), Longitudinal Structural Equation Modeling (LSEM), Independent Samples t-Test, and the Mann-Whitney U test. The results showed that the data set was normally distributed and the measurement tools had high internal consistency reliability. Analysis of demographic variables revealed that females experienced significantly higher levels fear of earthquake and death distress than males at both T1 and T2. In contrast, receiving professional psychological support did not make a significant difference in the study variables. CLPM analysis confirmed that all variables showed strong temporal stability over time. When cross-lagged paths were examined, T1 fear of earthquake positively predicted T2 death distress, while T1 death distress negatively predicted T2 psychological flexibility and T2 psychological well-being. The longitudinal mediation model and bootstrap analysis results showed that fear of earthquake at T1 predicted psychological well-being at T2 through the serial mediation of psychological flexibility and death distress at T2. The independent and mediator variables explained 54% of the variance in T2 psychological well-being. These results emphasize the importance of considering high-risk demographic groups (such as females), strengthening psychological flexibility, and addressing existential processes in post-disaster clinical interventions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    358812

    Deprem travmasının kronik psikolojik etkileri: Düzce Depremi'nden 14 yıl sonra travma sonrası stres ve depresyon belirtilerinin yaygınlığı ve ilişkili risk faktörleri

    Chronic psychological effects of earthquake trauma: Prevalence of posttraumatic stress and depression symptoms and associated risk factors 14 years after the Duzce Earthquake

    BÜŞRA BEDİRLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    PsikolojiHaliç Üniversitesi

    Psikoloji Bölümü

    DOÇ. DR. EBRU ŞALCIOĞLU

  2. Tez No

    983162

    Deprem sonrası dönemde toplumsal dayanışma pratikleri: 6 şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri örneği

    Social solidarity practices in the post-earthquake period: the case of the february 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes

    MURAT GENCER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SosyolojiAfyon Kocatepe Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜSEYİN KOÇAK

  3. Tez No

    945478

    Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerde deprem bilgi düzeyi ile deprem korkusu ilişkisinin değerlendirilmesi

    Assessment of the relationship between earthquake knowledge level and earthquake fear among physicians and nurses working at Başakşehir Çam and Sakura City Hospital

    HAVVA ÇELİK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA

  4. Tez No

    769969

    Covid-19'un anksiyete, ölüm korkusu ve obsesif kompulsif bozukluğuna olan etkisinin incelenmesi

    Investigation of the effect of Covid-19 on anxiety, fear of death, and obsessive compulsory disorder

    HEVAL KARAKOÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Psikolojiİstanbul Aydın Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CEBRAİL KISA

  5. Tez No

    931634

    Urban psychology: Evaluatıng the nexus between urban well-beıng and plannıng over the case of kuzguncuk

    Kent psikolojisi: kentsel refah ve planlama ilişkisinin kuzguncuk örneği üzerinden değerlendirilmesi

    BAN QUSAY SHAREEF ALDARWISH

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İMGE AKÇAKAYA WAITE JR

Geri Dön