Sağlık için spor yapan bireylerde sürdürülebilir beslenme ve yeme farkındalığı düzeylerinin araştırılması
Investigation of sustainable nutrition and eating awareness levels in individuals doing sports for health
- Tez No: 1015193
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MİHRİAY MUSA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Beslenme ve Diyetetik, Sports, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Topkapı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Spor Yöneticiliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde sağlıklı yaşam bilinci, düzenli fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıklarını içeren bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Bu araştırma, sağlık için spor yapan bireylerde sürdürülebilir beslenme (SB) alışkanlıkları ile yeme farkındalığı (YF) düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve bu yapıların demografik özellikler (cinsiyet, yaş, eğitim) ve spor alışkanlıkları açısından farklılıklarını ortaya koymayı amaçlamıştır. Nicel araştırma deseninde, ilişkisel tarama modelinde tasarlanan çalışmanın örneklemini Ankara ilindeki çeşitli spor tesislerinden gönüllü olarak katılan 416 birey oluşturmaktadır. Veriler, Yeme Farkındalığı Ölçeği ve Sürdürülebilir ve Sağlıklı Yeme Davranışları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda, YF ile SB arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Demografik farklılıklar bağlamında; kadın katılımcıların sürdürülebilir beslenme genel puanlarının erkeklerden anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p < .01). Yaş değişkenine yönelik analizlerde, 41-54 yaş grubundaki bireylerin“Duygusal Yeme”ve“Düşünmeden Yeme”alt boyutlarında en yüksek (olumsuz) puanları almaları, orta yaşın getirdiği stres faktörlerinin yeme davranışları üzerindeki yıkıcı etkisini göstermiştir. Spor alışkanlıklarına ilişkin en çarpıcı bulgu ise, egzersiz yapma süresi ile SB arasında anlamlı bir pozitif ilişki bulunmaması; hatta egzersiz yapmayan bireylerin uzun süreli spor yapanlara göre“Et Tüketimini Azaltma”ve“Yerel Gıda”boyutlarında daha yüksek puanlar alması olmuştur. Ayrıca, formal eğitimden (lisans) bilgi edinenlerin, sosyal medyadan edinenlere göre daha yüksek YF puanlarına sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, sağlıklı yaşam hedefine ulaşmada YF ve ekolojik duyarlılığın bütünleşik bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermiştir. Performans odaklı beslenmenin sürdürülebilirlik ilkeleriyle çatışabildiği ve orta yaş stresinin duygusal yeme riskini artırdığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, gelecekteki beslenme müdahalelerinin psikolojik ve etik boyutları da içermesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The increasing awareness of a healthy lifestyle today requires a holistic approach that integrates regular physical activity and nutrition habits. This research aimed to investigate the relationship between sustainable nutrition (SN) habits and mindful eating (ME) levels among individuals who exercise for health purposes, and to examine how these constructs differ based on demographic characteristics (gender, age, education) and exercise habits. Designed as a quantitative, correlational survey study, the sample consisted of 416 voluntary participants from various sports facilities in the province of Ankara. Data were collected using the Mindful Eating Questionnaire and the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale. The data analysis utilized Independent Samples t-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), and Pearson Correlation Analysis. The results showed a positive and statistically significant relationship between ME and SN (H₁ accepted). In terms of demographic differences, female participants scored significantly higher than males on the overall sustainable nutrition scale (p < .01). Analysis concerning the age variable revealed that individuals in the 41-54 age group scored the highest (most negative) on the“Emotional Eating”and“Unconscious Eating”sub-dimensions, demonstrating the detrimental effect of middle-age stress factors on eating behaviors. The most striking finding regarding exercise habits was the lack of a significant positive correlation between exercise duration and SN; furthermore, non-exercising individuals scored higher than long-term athletes on the“Reducing Meat Consumption”and“Local Food”dimensions. Additionally, those who acquired information from formal education (undergraduate) scored higher on ME than those relying on social media. The findings suggest that achieving a healthy lifestyle requires an integrated approach to mindfulness and ecological sensitivity. It was determined that performance-oriented nutrition can conflict with sustainability principles, and middle-aged stress increases the risk of emotional eating. These results highlight the necessity for future nutritional interventions to incorporate psychological and ethical dimensions.
Benzer Tezler
- Sağlık profesyonellerinde Akdeniz diyetinin yaşam kalitesi ve duygu durumlarına etkisi
The effect of the Mediterranean diet on quality of life and mood in health proffessionals
BİRSEN ÖRDEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİzmir Tınaztepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE YILMAZ
- Sporcuların besin tüketiminin sera gazı emisyonu ve su ayak izi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional consumption of athletes in terms of greenhouse gas emission and water footprint
SELVA ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİ ERSOY
- Sağlıklı kadınlarda ev egzersiz eğitiminin fiziksel aktivite düzeyine etkisi: Yoga egzersizleri
Effects of home based exercises on healty women's physical activity level: Yoga exercises
NİLÜFER BOZBIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk SağlığıDicle ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNAY SAKA
- Bedensel engellilerde sporun iletişim becerilerine göre incelenmesi
Investigation of sports for physically disabled people according to communication skills
MELTEM KAVAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporAfyon Kocatepe ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖNAL