ABD ve İran'ın Filistin politikaları: Neoklasik realist perspektiften bir inceleme
Palestine policies of USA and Iran: An inquiry from a neoclassical realist perspective
- Tez No: 1015194
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM SEZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Orta Doğu'nun temel dinamiklerini radikal bir biçimde değiştiren, Filistin davasını merkeze alan, anti-Amerikanist ve anti-Siyonist karakteriyle ortaya çıkan İran Devrimi, ABD'nin İsrail'in güvenliği temelindeki Filistin politikasını, İsrail Lobisi'nin başat kuruluşu AIPAC'in İsrail'in güvenliği, çıkarları ve öncelikleri temelinde ve merkeze İran'ı alarak oluşturduğu Filistin-İsrail-İran politikalarına dönüştürmüştür. Devrim lideri Ayetullah Humeyni, velayet-i fakih kuramını kurumsallaştırarak bunu İran'ın en üst dinî ve siyasî otoritesi haline getirmiştir. Bu kurum, hükümetler-üstü bir olgu olarak İran'ın Filistin politikalarını belirlemektedir. Rehine Krizi sonrasında Carter Doktrini ile ABD tarafından ''terörist'' ilan edilen ve devrim sonrasında oluşan ABD-İsrail Ekseni'nin temel hedefi olan İran hem bir ideal olarak hem de ulusal güvenliğini sınırlarının çok ötesinde sağlama amacıyla Lübnan'da Hizbullah ve Filistin'de İslamî Cihad'ı silahlandırarak Filistin direnişine destek zemininde bu eksene karşı bir direniş cephesi oluşturmuştur. Ayetullah Humeyni'nin vefatından sonra velayet-i fakih makamına gelen Ayetullah Hamaney, ABD'nin 'düşman öteki' olarak algıladığı SSCB'nin dağılmasından sonra aynı algıyla İran'a yönelince bu cepheyi Direniş Ekseni'ne dönüştürecek politikalar geliştirmeye başlamıştır. İran, ABD'nin İsrail ile oluşturduğu eksene FKÖ'yü dahil etmek amacıyla planladığı Madrid Konferansı'na alternatif olarak ve daha önce Uluslararası Filistin İntifadası Konferansı düzenleyerek Hamas başta olmak üzere bütün Filistin direniş grupları ve destek cepheleri zemininde Direniş Ekseni'ni oluşturmaya başlamıştır. İran, oluşturduğu bu eksenle normalleşme anlaşmaları üzerinden Orta Doğu'da kendisine karşı bir cephe oluşturmak isteyen ABD-İsrail Ekseni ile bazen düşük bazen de orta yoğunluklu bir mücadele yürütmektedir. Orta Doğu'da ABD'nin Filistin politikası ile İran'ın Filistin politikasının çatışması görülmektedir. ABD'nin ve İran'ın İslam Devrimi'nden sonraki Filistin politikalarını sistematik ve etkileşim içerisinde ele alan ve bir dış politika analizi olan bu çalışmada, analizlerinde uluslararası sistemi ihmal etmeyen ancak yerel dinamiklere merkezî bir rol veren Neoklasik Realizm'in kavramsal-kuramsal çerçevesi kullanılmıştır. Zira ABD'nin ve İran'ın Filistin politikalarının bu iki ülkenin yerel dinamikleri olarak İsrail Lobisi'nin ve velayet-i fakih makamının dış politika karar alma süreçlerindeki başat etkileri hesaba katılmaksızın gerçekçi bir biçimde analiz edilebilmesi mümkün değildir.
Özet (Çeviri)
The Iranian Revolution, which radically altered the fundamental dynamics of the Middle East, centered on the Palestinian cause, and emerged with its anti-American and anti-Zionist character, transformed the US's Palestine policy, based on Israel's security, into a Palestine-Israel-Iran policy developed by AIPAC, the Israel Lobby's dominant organization, based on Israel's security, interests, and priorities, and centered on Iran. Revolutionary leader Ayatollah Khomeini institutionalized the institution of guardianship of the jurisprudent, making it Iran's highest religious and political authority. This institution, as a supra-governmental entity, determines Iran's policies toward Palestine. Iran, which was declared a“terrorist”by the US with the Carter Doctrine after the Hostage Crisis and was the main target of the US-Israel Axis that was formed after the revolution, formed a resistance front against this axis by arming Hezbollah in Lebanon and Islamic Jihad in Palestine, both as an ideal and with the aim of ensuring its national security far beyond its borders, on the basis of support for the Palestinian resistance. After the death of Ayatollah Khomeini, Ayatollah Khamenei, who assumed the position of velayat-e faqih (guardianship of the jurist), began developing policies to transform the front into the Axis of Resistance when the US, perceiving the USSR as an“enemy other,”turned its attention to Iran with the same perception following the collapse of the USSR. As an alternative to the Madrid Conference, which the US planned to include the PLO in its axis with Israel, Iran, having previously organized the International Conference on the Palestinian Intifada, began forming the Axis of Resistance, drawing on all Palestinian resistance groups and support fronts, particularly Hamas. With this axis, Iran is engaged in a sometimes low- and sometimes medium-intensity struggle with the US-Israel axis, which seeks to create a front against it in the Middle East through normalization agreements. A clash between US and Iranian policies on Palestine is evident in the Middle East. This study, which systematically and interactively examines US and Iranian policies on Palestine after the Islamic Revolution and is a foreign policy analysis, utilizes the conceptual-theoretical framework of Neoclassical Realism, which prioritizes local dynamics while not neglecting the international system. Indeed, it is impossible to realistically analyze US and Iranian policies on Palestine without considering the dominant influence of the Israeli Lobby and the velayat-i faqih on the foreign policy decision-making processes of these two countries.
Benzer Tezler
- Neoklasik realizm çerçevesinde Oslo Anlaşması sonrası Suudi Arabistan, BAE ve Mısır'ın Filistin politikaları
The Palestine policies of Saudi Arabia, the UAE, and Egypt after the Oslo accords within the framework of neoclassical realism
FATMA ZEHRA TOÇOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerSakarya ÜniversitesiOrtadoğu Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL İNAT
- İran'ın Orta Doğu politikasının Türkiye'nin güvenliğine etkileri
The reflections of İran's Middle East policy on Turkey's security
DİLEK AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıStrateji Bilimi Bölümü
DR. RASİM ÜNLÜ
- Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) döneminde Türkiye'nin Irak, iran ve Suriye ile ilişkileri
Turkey's relationships with Iraq, İran and Syria during the governance of Justice and Development Party (JDP)
İSLAM SARGI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Uluslararası İlişkilerAtılım ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CENK AYGÜL
- İsrail'in Körfez ülkeleriyle ilişkilerinin bölgesel etkileri
Regional impacts of Israel's relations with the Gulf countries
SAMET EMRE AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Siyasal BilimlerÜsküdar ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHMİ AĞCA
- Türkiye'de dini motifli terörün arka planındaki nedenler
The background reasons for religiously appeared terror in Turkey
MEHMET EMİN TÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AHMET HAMDİ AYDIN