Geri Dön

Modern Arap edebiyatında iktidar ve tereddüt problemi: Tevfik el-Hakîm'in es-Sultânü'l-Hâʾir adlı tiyatro eseri üzerine bir inceleme

Power and the problem of hesitation in modern Arabic literature: A study on Tawfiq al-Hakim's play as-Sultan al-Ha'ir

  1. Tez No: 1015219
  2. Yazar: İHSAN SELÇUK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. RAMİ İBRAHİM MAHMUT
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Dilbilim, Din, Linguistics, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Tiyatro ilk çağlardan beri insanların sevinç, hüzün, korku, endişe gibi insani duygular ile dini, siyasi ve içtimai bazı toplumsal olayları anlatmak için kullandıkları bir edebiyat türüdür. Antik toplumlarda ilkel ritüeller ile başlayan tiyatro daha sonra dini ve mitolojik oyunlara evrilmiş ve zamanla gelişerek modern halini almıştır. Bu uygulamalar önce Antik Mısır ve Antik Yunan toplumlarında daha sonra diğer medeniyetlerde görülmüştür. Bu çalışmada tiyatronun temel gelişim aşamaları özet biçimde, Modern Mısır tiyatrosu ise ana hatlarıyla incelenmiştir. Çalışmanın ana konusu ise; Modern Arap edebiyatının belirgin isimlerinden biri olan Tevfîk el-Hakîm'in“Es-Sultânü'l-Hâʾir”adlı tiyatro oyunu edebi üslup, biçimsel yapı, siyasi, felsefi ve toplumsal mesajlar yönüyle incelenmiştir.“Es-Sultânü'l-Hâʾir”Şaşkın Sultan anlamına gelmekte olup bu isimlendirme; Memlükler döneminde yeni sultan olan bir adamın, iktidarın kaynağı ve yönetim şekliyle ilgili tereddüt ve ikilemini ifade eder. Sultan'ın tereddüdü, yeni devraldığı yönetim görevini gücün (kılıcın) zoruyla mı yoksa kanunun (hukukun) adaletiyle mi sağlanacağı noktasındadır. Bu ikilemi derinleştiren dış unsurlar da vardır. Bunlardan biri üstündeki cübbesiyle Sultan'ı adaletle hükmetmeye teşvik eden Kadı'dır. Diğeri ise Sultan'ı güç kullanmak suretiyle despot bir yönetim biçimine teşvik eden Vezir'dir. Kadı'nın cübbesi, adaleti (kanunu) temsil ederken, Vezir'in kılıcı ise kudreti (gücü) dolayısıyla da zorba ve korku yönetimini temsil eder. Yazar, bu metaforla dönemin Mısır siyasetine bazı edebi mesajlar verir. Bu mesajlar tezin son bölümünde incelenip tartışılmıştır.

Özet (Çeviri)

Theatre has been a literary genre used by people since ancient times to express human emotions such as joy, sorrow, fear, and anxiety, as well as certain religious, political, and social events. Theatre, which began with primitive rituals in ancient societies, later evolved into religious and mythological plays and gradually developed into its modern form. These practices first appeared in the societies of Ancient Egypt and Ancient Greece, and later in other civilizations. In this study, the main stages in the development of theatre are briefly summarized, while modern Egyptian theatre is examined in its general outlines. The main subject of this study is the analysis of the play As-Sultān al-Ḥāʾir by al-Hakim, one of the prominent figures of modern Arabic literature, in terms of literary style, formal structure, and its political, philosophical, and social messages. As-Sultān al-Ḥāʾir, which means“The Perplexed Sultan,”refers to the hesitation and dilemma of a man who becomes the new sultan during the Mamluk period regarding the source of power and the method of governance. The Sultan's hesitation centers on whether the authority he has newly inherited should be maintained through the force of power (the sword) or through the justice of law. There are also external factors that deepen this dilemma. One of them is the Qadi, who, with the robe he wears, encourages the Sultan to rule with justice. The other is the Vizier, who encourages the Sultan to adopt a despotic form of rule through the use of force. While the Qadi's robe symbolizes justice (law), the Vizier's sword represents might (power) and, consequently, a regime of tyranny and fear. Through this metaphor, the author conveys certain literary messages concerning the Egyptian politics of the period. These messages are examined and discussed in the final chapter of the thesis.

Benzer Tezler

  1. Modern dönem Mısır Arap edebiyatında sosyo-politik hiciv ve eleştiri kültürü

    Socio-political satire and criticism culture in modern Egyptian Arabic literature

    KEVSER KARATOSUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DilbilimAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İSMAİL EKİNCİ

  2. Arap şiirinde bireysel hiciv ve tematik çerçevesi

    Individual satury and the thematic framework in Arabic poetry

    KÜBRA KILIÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıKafkas Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YAŞAR FATİH AKBAŞ

  3. Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış

    The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective

    ABDOLGADER MOHAMED ALİ

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2014

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk Üniversitesi

    Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN

  4. Kasım Tevfik'in romanlarında erkeklik olgusu

    Male figure in the novels of Qasem Tawfiq

    MURAD KAFİ

    Doktora

    Arapça

    Arapça

    2021

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesi

    Arap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ŞİRİN ÇIKAR

  5. Necîb el-Kîlânî'nin“Kara Gölge”adlı eserinin incelenmesi

    The analysis of Necîb el-Kilani's work“Black Shadow”

    ENİS KAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Arap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜRKAN DAĞBAŞI