Hakîm Senâî'nin Hadîkatü'l-Hakîka'sında Kur'an ayetlerine getirilen İşârî yorumlar
Ishārī interpretation of Qurʾānic verses in hakīm Sanāʾī's Hadīqat al-Haqīqa
- Tez No: 1015346
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA ÇAKMAKLIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hadîkatü'l-hakîka ve şerî'atü't-tarîka, Hâkim Senâî-yi Gaznevî tarafından tasavvufla ilgili konuları açıklamak ve öğüt vermek amacıyla, 12. yüzyılın başlarında Farsça yazılmış didaktik bir eserdir. Mesnevi nazım biçimiyle yazılan bu eserde dinî, felsefî, hikemî, ahlâkî konular tasavvufî bakış açısıyla, yorumlanmaktadır. Hakîm Senâî bu muhteşem eseri ile tasavvufun konularını şiir dünyasına taşımış, beyitlerinde pek çok Kur'an-ı Kerim ayetine atıfta bulunmuş, aynı zamanda hadislere ve İslâm alimlerinin sözlerine yer vermiştir. Kur'an-ı Kerim ayetlerinin bir bölümünü doğrudan beyitlerine iktibas ederken bazılarını da işârî yöntemle yorumlamıştır. Hakîm Senâî'nin Hadîkatü'l-hakîka'sında Kur'an Ayetlerine Getirilen İşârî Yorumlar başlığını taşıyan bu tezin ilk bölümünde, Hakîm Senâî'nin hayatı, eserleri, yaşadığı dönemin siyasi yapısı ve araştırmaya konu olan Hadîkatü'l-hakîka isimli eseri tanıtılmış diğer bölümünde ise Hadîkatü'l-hakîka'da yer alan Kur'an-ı Kerim ayetlerinin tespiti ve işârî yorumu incelenmiştir. Tez çalışması kapsamında iki yüz seksen üç Kur'an-ı Kerim ayetinin işârî yorumu çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında, Hadika'da, Kur'anî kavramlara ve Kur'an-ı Kerim'de geçen kıssalardan bazılarına Kur'an-ı Kerim'dekine benzer şekilde yer verildiği tespit edilmiştir. Kur'an-ı Kerim ayetlerinde geçen kavramların, sembolik varlıklar kullanılarak doğrudan beyitlere aktarıldığı ya da ayette geçen eden bazı sözcük ya da tamlamaların beyitlere alındığı anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Ḥadīqat al-Ḥaqīqa wa Sharīʿat al-Ṭarīqa is a didactic work written in Persian by Hakīm Sanāʾī of Ghazna in the early twelfth century with the aim of explaining sufi teachings and offering moral and spiritual guidance. Composed in the form of a mathnawī, the work addresses religious, philosophical, ethical, and wisdom-oriented themes from a sufi perspective. Through this remarkable work, Hakīm Sanāʾī introduced the themes of sufism into the world of poetry. In its verses, he makes numerous references to Qurʾānic passages and also incorporates prophetic traditions (ḥadīths) as well as the sayings of Islamic scholars. While some Qurʾānic verses are quoted directly in the couplets, others are interpreted through the method of ishārī (allusive/mystical) exegesis. In the first chapter of this thesis, entitled Ishārī Interpretation of Qurʾānic Verses in Hakīm Sanāʾī's Ḥadīqat al-haqīqa, the life and works of Hakīm Sanāʾī, the political structure of the period in which he lived, and his work Ḥadīqat al-haqīqa, which constitutes the subject of this study, are introduced. The second chapter examines the identification of the Qurʾānic verses cited in Ḥadīqat al-haqīqa and their ishārī (allusive/mystical) interpretations. Within the scope of this thesis, the ishārī interpretations of two hundred and eighty-three Qurʾānic verses have been analyzed and evaluated. Within the scope of this research, it has been observed that Ḥadīqa includes Qurʾānic concepts and certain narratives mentioned in the Qurʾān in a manner similar to their presentation in the Qurʾānic text itself. It is understood that the concepts found in Qurʾānic verses are either directly transferred into the couplets through symbolic figures or that certain words and phrases from the verses are incorporated into the poetic lines.
Benzer Tezler
- Hakîm Senâî'nin“Akılnâme”adlı eseri
Hakim Sanai's work named“Aqlnâme”
AHMET OĞUZ ILDIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMİDE ULUPINAR
- Âzerî İbrahim Çelebi'nin Husrev Ü Şirin adlı mesnevisi - bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük
Husrev U Şirin by Azeri İbrahim çelebi̇ contextual index and functional dictionary
EMRAH KARŞIYAKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Osmanlı minyatüründe Mevlana'nın yaşam öyküsü: Menakıbü'l arifin ve Tercüme-i Sevakıb-ı Menakıb nüshaları
The life story of Mevlânâ in Otoman miniature painting: Manâkib al-ârifîn and Tarjuma-i Thawâqib-i Manâqib copies
HESNA HARAL
Doktora
Türkçe
2014
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BANU MAHİR
- N.M. Karamzin'in“Zavallı Liza”ve Sami Paşazade Sezai'nin“Sergüzeşt”adlı eserlerinde halk kültürü yansımalarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis for folk culture reflections in writings named“Poor Lisa”by N. M. Karamzin and“Sergüzeşt”by Sami Paşazade Sezai"
PINAR DİLEKÇİ
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHAR DEMİR
- Zorunlu standart patent (SEP) bağlamında hakim durumun kötüye kullanılması
Abuse of the dominant position at standard essential patent
BERKAY ERGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hukukİstanbul Aydın ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL YILMAZ ASLAN