Okul öncesi çocuğu bulunan ebeveynlerin oyunlaştırma kullanıcı tipleri, dijital ağız ve diş sağlığı eğitimine yönelik görüşleri, demografik özellikleri ve dijital araç kullanım alışkanlıkları arasındaki etkileşimli ilişkilerinin değerlendirilmesi
Evaluating the interrelationships among gamification user types, perceptions of digital oral health education, demographics, and digital tool use in parents of preschool children
- Tez No: 1015475
- Danışmanlar: PROF. DR. TAMER TÜZÜNER
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Ağız ve Diş Sağlığı, Dijital Sağlık Eğitimi, Ebeveyn, Erken Çocukluk Çağı, HEXAD, Oyunlaştırma, Çocuk diş hekimliği, Early Childhood, Digital Health Education, Gamification, HEXAD, Oral Health, Parents, Pediatric dentistry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Pedodonti Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Diş Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi (0–5 yaş) çocuğu bulunan ebeveynlerin oyunlaştırma kullanıcı profilleri (HEXAD) ile dijital ağız ve diş sağlığı eğitimine yönelik algıları arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesidir. Ayrıca ebeveynlerin demografik özellikleri ile oyunlaştırma motivasyonları ve dijital kullanım alışkanlıkları arasındaki ilişkilerin incelenmesi de hedeflenmiştir. Çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na başvuran toplam 300 ebeveyn ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak üç bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır: (1) sosyodemografik özellikler, (2) HEXAD oyunlaştırma kullanıcı tipi ölçeği ve (3) dijital ağız ve diş sağlığı eğitimine yönelik tutum ve kullanım davranışları. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, non-parametrik testler ve çok kategorili analiz yöntemleri kullanılmış; ayrıca ebeveynlerin motivasyonel profillerini belirlemek amacıyla kümeleme analizi uygulanmıştır. Kümeleme analizi sonucunda ebeveynlerin üç farklı motivasyonel profil altında toplandığı belirlenmiştir. Bu kümelerin demografik özellikler, dijital kullanım alışkanlıkları ve dijital ağız ve diş sağlığı eğitimine yönelik tutumlar açısından istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklılaştığı saptanmıştır (p<0,05). Küme üyelikleri ile cinsiyet arasında anlamlı ilişki bulunmuş (χ²=14,00; p=0,001) ve tüm kümelerde kadın ebeveynlerin daha yüksek oranda temsil edildiği görülmüştür. Ayrıca meslek değişkeninin kümeler arasında anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (χ²=9,11; p=0,011). Buna karşılık eğitim düzeyi ve çocuk sayısının kümeler arasında anlamlı farklılık göstermediği saptanmıştır (p>0,05). K-prototip kümeleme analizi ile dijital sağlık eğitimine yönelik görüşler arasında da anlamlı ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir. Dijital platformların faydalılığına ilişkin algı (χ²=9,06; p=0,011), dijital uygulama kullanma niyeti (χ²=13,09; p=0,001) ve dijital eğitimlerin etkililiğine yönelik algı (χ²=28,28; p<0,001) kümelere göre anlamlı biçimde farklılık göstermiştir. Küme bazında incelendiğinde, küme 2 ve küme 3'te dijital platformların faydalı olduğuna inanma oranının daha yüksek olduğu (%86,01 ve %84,21), küme 1'de ise bu oranın daha düşük kaldığı (%70,59) görülmüştür. Dijital uygulama kullanma niyeti de benzer şekilde küme 2'de en yüksek (%85,31), küme 1'de ise en düşük (%65,69) bulunmuştur. Dijital kullanım davranışları açısından değerlendirildiğinde, çocuk sayısı ile günlük dijital cihaz kullanım süresi arasında anlamlı ilişki olduğu ve çocuk sayısı arttıkça yüksek süreli kullanımın azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca erkek ebeveynlerin dijital platformları faydalı bulma olasılığının kadınlara göre yaklaşık iki kat daha düşük (OR=2,09; p=0,024) ve bu platformları kullanmama eğilimlerinin yaklaşık üç kat daha yüksek olduğu (OR=3,21; p<0,001) saptanmıştır. Bununla birlikte günlük dijital cihaz kullanım süresi ve dijital oyun oynama sıklığının da küme üyelikleri ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, ebeveynlerin dijital ağız ve diş sağlığı eğitimlerine verdikleri yanıtların hem motivasyonel profiller hem de demografik özellikler doğrultusunda farklılaştığı görülmektedir. Bu bulgular, dijital sağlık müdahalelerinin tüm kullanıcılara tek tip içerik sunmak yerine, kullanıcıların motivasyonel özelliklerine göre uyarlanmış, kişiselleştirilmiş ve esnek yapılarla tasarlanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to evaluate the relationships between gamification user types (HEXAD) and perceptions of digital oral and dental health education among parents of preschool children (aged 0–5 years). Additionally, the study aimed to examine the associations between parents' demographic characteristics, gamification motivations, and digital usage habits. The study was conducted with a total of 300 parents who applied to Karadeniz Technical University Faculty of Dentistry, Department of Pediatric Dentistry. Data were collected using a three-part questionnaire consisting of (1) sociodemographic characteristics, (2) the HEXAD gamification user type scale, and (3) attitudes and usage behaviors toward digital oral and dental health education. Descriptive statistics, non-parametric tests, and multivariate categorical analysis methods were used for data analysis. In addition, cluster analysis was performed to identify parents' motivational profiles. Cluster analysis revealed that parents were grouped into three distinct motivational profiles. These clusters differed significantly in terms of demographic characteristics, digital usage habits, and attitudes toward digital oral and dental health education (p<0.05). A significant association was found between cluster membership and gender (χ²=14.00; p=0.001), with female parents being more highly represented across all clusters. Occupational status also showed a significant difference between clusters (χ²=9.11; p=0.011), whereas no significant differences were observed for education level or number of children (p>0.05). Significant relationships were also found between K-prototype clusters and perceptions of digital health education. Perceived usefulness of digital platforms (χ²=9.06; p=0.011), intention to use digital applications (χ²=13.09; p=0.001), and perceived effectiveness of digital education (χ²=28.28; p<0.001) differed significantly across clusters. At the cluster level, the proportion of parents who perceived digital platforms as useful was higher in Cluster 2 and Cluster 3 (86.01% and 84.21%, respectively), while it was lower in Cluster 1 (70.59%). Similarly, intention to use digital applications was highest in Cluster 2 (85.31%) and lowest in Cluster 1 (65.69%). In terms of digital usage behaviors, a significant relationship was found between the number of children and daily digital device usage time, with higher usage durations decreasing as the number of children increased. Furthermore, male parents were approximately twice less likely than female parents to perceive digital platforms as useful (OR=2.09; p=0.024) and about three times more likely to avoid using these platforms (OR=3.21; p<0.001). Additionally, daily digital device usage time and frequency of digital game playing were significantly associated with cluster membership (p<0.05). In conclusion, parents' responses to digital oral and dental health education vary according to both motivational profiles and demographic characteristics. These findings suggest that digital health interventions should move beyond a one-size-fits-all approach and instead be designed as personalized and flexible systems tailored to users' motivational characteristics.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlerin iletişim becerileri ve çatışma eğilimleri ile çocuklarının sosyal becerileri ve problem davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study on the relation of the communication skills and conflict tendencies of the parents wi̇th pre-school children and the social skills and problematic behaviour of their children
MEHLİKA KÖYCEĞİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAİDE ÖZBEY
- Okul öncesi dönemde çocuğu otizm spektrum bozukluğu olan ebeveynlerin yeterlilik algıları ile çocuğun yeme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the efficacy perceptions of parents whose children have autism spectrum disorder and the child's eating behaviors in the preschool period
EMRE KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKto Karatay ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
- 3-6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin akıl zeka oyunlarına yönelik bilgi, görüş ve farkındalıklarının değerlendirilmesi
Opinions and awareness of parents with children between the ages of 3-6 about mind games.
SERAP DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiNişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYÜB ENSARİ CİCERALİ
- Okul öncesi çocuğu olan ebeveynlerde besin etiketi okuma, bilgi ve kullanım düzeyi tespit çalışması: İstanbul ili Kartal ilçesi örneği
Food label reading, knowledge and usage level in pre-school parents: A case of İstanbul Kartal district
MERVE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
- Aile eğitim çalışmalarının ebeveynlerin okul öncesi eğitime ilişkin düşüncelerine etkisi
The effect of family education activities on parents' opinions about pre-school education
HASAN ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DOGAN TEMUR