Çok kriterli karar analizlerinden fuzzy- swara yaklaşımıyla toprak kalite indeks çalışması
Soil quality index study using the fuzzy-swara approach in multi-criteria decision analysis: Ladik/Samsun
- Tez No: 1015594
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN DENGİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmasında, Samsun ili Lâdik ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve toplamda 332.7 dekarlık bir alanı kapsayan tarım arazilerinde, toprak kalitesinin fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikler açısından kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çok kriterli karar verme tekniklerinden biri olan ve belirsizlik durumlarını dikkate alarak uzman görüşlerini nicel veriye dönüştürme yetisine sahip Pisagor Fuzzy-SWARA (Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis) yöntemi kullanılmıştır. Çalışma alanı genelinde, grit örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 106 farklı noktadan toprak örnekleri toplanmış olup, bu örneklerin 53 adedi yüzey (0–30 cm) ve 53 adedi ise yüzey altı (30–60 cm) derinliklerden alınmıştır. Alınan toprak örnekleri üzerinde yapılan detaylı laboratuvar analizleri sonucunda, toprak kalitesini temsil ettiği kabul edilen ve literatürde yaygın olarak kullanılan toplam 19 farklı indikatör belirlenmiş ve değerlendirmeye alınmıştır. Bu indikatörler, Pisagor Fuzzy-SWARA yöntemi kapsamında uzman değerlendirmelerine dayalı olarak ağırlıklandırılmış ve her bir örnekleme noktasına ait toprak kalite indeks (TKİ) değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, toprak kalitesinin yalnızca yüzeyde değil, derinlik boyunca da anlamlı farklılıklar gösterebildiğini ve alandaki toprak özelliklerinin mekânsal olarak heterojen bir dağılım sergilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, kullanılan yöntem sayesinde uzman görüşlerinden kaynaklanan öznel belirsizliklerin matematiksel olarak modellendiği ve bu sayede elde edilen sonuçların hem güvenilirliğinin hem de karar verme süreçlerindeki uygulanabilirliğinin arttırıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda, Pisagor Fuzzy-SWARA yaklaşımının, sürdürülebilir toprak yönetimi politikalarının oluşturulmasında ve yerel ölçekte tarımsal planlama kararlarının alınmasında etkin bir araç olarak kullanılabileceği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, a comprehensive assessment of soil quality was conducted within an agricultural area of 33.27 hectares located in the Ladik district of Samsun Province, focusing on the physical, chemical, and biological properties of the soil. For this purpose, the Pythagoras Fuzzy-SWARA (Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis) method one of the multi-criteria decision-making techniques capable of incorporating expert opinions under uncertainty was employed. A total of 106 soil samples were systematically collected from the study area, comprising 53 surface samples (0–30 cm) and 53 sub-surface samples (30–60 cm). Detailed laboratory analyses were carried out on the collected samples, and 19 soil quality indicators commonly used in the literature to represent soil functionality were identified and evaluated. These indicators were weighted through the Pythagoras Fuzzy-SWARA method based on expert judgments, and a Soil Quality Index (SQI) was calculated for each sampling point. The findings revealed that soil quality varies not only at the surface but also significantly with depth, indicating a heterogeneous spatial distribution of soil properties across the study area. Furthermore, the application of the Pythagoras Fuzzy-SWARA approach allowed for the systematic modeling of subjective uncertainties stemming from expert evaluations, thereby enhancing the reliability of the results and their applicability in decision-making processes. In this context, the study demonstrates that the Pythagoras Fuzzy-SWARA method is an effective tool for supporting sustainable soil management practices and for informing site-specific agricultural planning and policy development at the local scale.
Benzer Tezler
- Bulanık ÇKKV tabanlı yeni bir risk analizi (f-SC) uygulaması: Boya sektörü örneği
Application of a novel fuzzy MCDM based risk analysis (f-SC): The case of paint industry
SÜLEYMAN ENES HACIBEKTAŞOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Mühendislik BilimleriMarmara Üniversitesiİş Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT MERTOĞLU
PROF. DR. HAKAN TOZAN
- Advanced approaches to fuzzy cognitive mapping for enhancing convergence, learning, and prediction
Yakınsama, öğrenme ve tahmin performansının iyileştirilmesi için bulanık bilişsel haritalarda ileri yaklaşımlar
MİRAÇ MURAT
Doktora
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT ASAN
- Petrol doğalgaz arama çalışmalarında çok kriterli karar verme ve makine öğrenmesi ile yöntem araştırması
Multi-criteria decision making and machine learning method research in petroleum natural gas explorations
TÜNAY ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2022
Mühendislik BilimleriEskişehir Teknik ÜniversitesiUzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN UYGUÇGİL
- GIS-based multi-criteria decision analysis for optimal urban emergency facility planning
Kentsel optimal acil durum tesis planlaması için CBS tabanlı çok kriterli karar analizi
PENJANI HOPKINS NYIMBILI
Doktora
İngilizce
2022
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURAN ERDEN
- Üretim lojistiğinde süreç iyileştirme ve uygulaması
Process improvement in manufacturing logistics and its application
SELMAN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT RIFAT TUZKAYA