Doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme ve istihdam düzeyi üzerindeki etkileri: Enerji üretiminin rolü
The effects of foreign direct investment on economic growth and employment level: The role of energy production
- Tez No: 1015602
- Danışmanlar: PROF. DR. CEMİL VARLIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, doğrudan yabancı yatırımların (DYY) belirleyici faktörleri ve makroekonomik etkileri incelenmiştir. Teorik bölümde DYY'nin tanımı, sınıflandırılması ile neoklasik ve içsel büyüme modelleri çerçevesindeki açıklamaları ele alınmış; ekonomik büyüme, istihdam ve enerji sektörü üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca, DYY ile enerji sektörü arasındaki ilişki Türkiye örneğinde analiz edilmiş; yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynaklarına yönelik ulusötesi şirket yatırımları karşılaştırılmıştır. Araştırmanın ampirik bölümünde, DYY, ekonomik büyüme, enerji üretimi ve istihdam arasındaki dinamik ilişkiler ekonometrik yöntemlerle incelenmiştir. Bu kapsamda, üç aylık verilere dayalı temel model ile aylık verilere dayalı üç alternatif model oluşturulmuştur. Aylık modellerde toplam enerji göstergesinin yanı sıra yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji göstergeleri ayrı ayrı ele alınmıştır. Etki-tepki fonksiyonları sonuçlarına göre, doğrudan yabancı yatırım şokları ekonomik büyüme, enerji üretimi ve istihdam üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etki yaratmaktadır. Benzer şekilde, ekonomik büyüme şokları da doğrudan yabancı yatırım, elektrik üretimi ve istihdam üzerinde anlamlı ve pozitif etkilere sahip olmaktadır. Enerji şokları ise doğrudan yabancı yatırımları negatif, ekonomik büyümeyi önce negatif sonra pozitif, istihdamı önce pozitif sonra negatif etkilemektedir. İstihdam şoklarının doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve anlamlı etkilere sahip olduğu görülmektedir. Genelleştirilmiş etki-tepki analizi ise temel bulguların sağlamlığını doğrulamaktadır. Aylık modellerin etki tepki fonksiyonları da üç aylık modelin bulgularına benzer sonuçlar vermekle birlikte, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynakları ile ilgili bazı farklı bulgulara ulaşmaktadır. Aylık modeller bulgularına göre yenilenebilir enerji üretimi ile istihdam ve ekonomik faaliyet arasında daha güçlü ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca yenilenebilir enerji modelinde, yenilenebilir elektrik üretiminin FDI üzerinde olumlu etkisinin bulunduğu da ispatlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the determinants and macroeconomic effects of foreign direct investment (FDI). The theoretical section addresses the definition and classification of FDI, as well as its explanations within the framework of neoclassical and endogenous growth models; its effects on economic growth, employment, and the energy sector are evaluated. Furthermore, the relationship between FDI and the energy sector is analyzed using the Turkish case; and transnational corporate investments in renewable and non-renewable energy sources are compared. In the empirical section of the research, the dynamic relationships between FDI, economic growth, energy production, and employment are examined using econometric methods. In this context, a basic model based on quarterly data and three alternative models based on monthly data were created. In the monthly models, the total energy indicator as well as renewable and non-renewable energy indicators are considered separately. According to the impulse response function results, shocks to foreign direct investment have a statistically significant and positive impact on economic growth, energy production, and employment. Similarly, economic growth shocks also have significant and positive effects on foreign direct investment, electricity production, and employment. Energy shocks negatively affect foreign direct investment, initially negatively then positively affect economic growth, and initially positively then negatively affect employment. Employment shocks are seen to have positive and significant effects on foreign direct investment and economic growth. Generalized impulse response analysis confirms the robustness of the basic findings. While the impulse response functions of the monthly models yield similar results to the findings of the quarterly model, they also reach some different findings regarding renewable and non-renewable energy sources. According to the findings of the monthly models, stronger relationships were found between renewable energy production and employment and economic activity. In addition, the renewable energy model proves that renewable electricity production has a positive effect on FDI.
Benzer Tezler
- Reel döviz kuru, yabancı sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
The relations among real exchange rate, foreign capital and economic growth: The case of Turkey
OKTAY KIZILKAYA
- Impact of foreign direct investment on the growth of emergi̇ng economy Mauri̇tani̇a
Doğrudan dış yatırımın gelişmekte olan ülke ekonomisine etkisi Moritanya
ELMOKHTAR SALEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELHA ALTINKAYA
- Yurtdışı finansmanın Türkiye'nin ekonomik zenginliğine etkisi
The impact of foreign financing on Türkiye's economic wealth
KAYHAN ÖCAL
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Enflasyonla mücadelede istikrar politikaları
Başlık çevirisi yok
BİLGİN ORHAN ÖRGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ZEKAYİ ORHAN