Matematik öğretmenlerinin matematiksel değer içerikli görevlere dayalı öğretim becerilerinin öğrencilerin matematiksel değerleri üzerine yansımaları
Reflecting mathematics teachers' teaching skills based on tasks with mathematics values on students' mathematics values
- Tez No: 1015814
- Danışmanlar: PROF. DR. YÜKSEL DEDE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, matematik değerleri (matematiksel değerler ve matematik eğitimsel değerleri) içeren matematiksel görevlerin yazılması ve uygulanmasını içeren probleme dayalı öğretimin, ortaokul matematik öğretmenlerinin ve öğrencilerinin matematik değerleri üzerindeki yansımalarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma nitel araştırma desenlerinden öğretim deneyi modeliyle yürütülmüştür. Araştırma, İç Anadolu Bölgesi'ndeki bir büyük şehirdeki bir devlet okulunda görev yapan ve ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen iki ortaokul matematik öğretmeni ve onların toplam kırk beş öğrencisiyle yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak yarı yapılandırılmış mülakatlar, bipolar değerler ölçeği, gözlem notları ve ders planları kullanılmıştır. Bu kapsamda çalışmada, ilk önce matematik öğretmenleriyle probleme dayalı öğretim ortamı, değerler ve matematiksel görevlerle ilgili bir eğitim gerçekleştirilmiştir. Ardından bu iki öğretmenden probleme dayalı öğretim ortamında matematiksel değer içerikli matematiksel görevlere dayalı ders planları hazırlamaları istenmiştir. Bu kapsamda uygulama süreci, on iki hafta ve her iki öğretmenin ayrı ayrı hazırladığı 10 adet ders planıyla sınırlandırılmıştır. Bu ders planları, probleme dayalı öğretim aşamalarını (ders öncesi, ders sırası, ders sonrası) ve matematiksel görev türlerini (modele dayalı görevler (Tip 1), bağlama dayalı görevler (Tip 2) ve açık uçlu görevler (Tip 3)) içermektedir. Araştırma sürecinde, araştırmacı probleme dayalı öğretim öncesi, sırası ve sonrasında öğretmen katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirmiştir. Bu kapsamda toplanan nicel verilerin (bipolar ölçek) analizinde ordinal lojistik regresyon analizi, nitel verilerin analizinde ise betimsel ve içerik analizleri işe koşulmuştur. Araştırma sonuçlarından birinde, öğretmenlerin hazırladıkları ders planlarında yedi matematiksel değerin yansıtıldığını ortaya konulmuştur: ilişkilendirme, modelleme, bilgi ve iletişim teknolojileri, iletişim, etik değerler, özgünlük ve etkili organizasyon. Araştırmanın diğer bir sonucunda ise birinci öğretmen katılımcının eğitim öncesi ders planlarında genellikle Tip 1 görevlerine ve ilişkilendirme ve modelleme değerlerine; ikinci öğretmen katılımcının ise genellikle Tip 2 görevlerine ve ilişkilendirme, modelleme, bilgi ve iletişim teknolojileri değerlerine yer verdikleri belirlenmiştir. Probleme dayalı öğretim sonrasında ise öğretmen katılımcıların ders öncesi ve ders sırası aşamasında genellikle ilişkilendirme, modelleme, bilgi ve iletişim teknolojileri, iletişim, etik değerler, etkili organizasyon değerlerine Tip 1 ve Tip 2 görevleriyle; ders sonrası aşamasında ise iletişim ve özgünlük değerlerine genellikle Tip 2 ve Tip 3 görevleriyle yer verdikleri tespit edilmiştir. Diğer taraftan probleme dayalı öğretim sürecinde öğrenci katılımcılara dair veriler, yarı yapılandırılmış görüşme soruları ve Bipolar Ölçek aracılığıyla elde edilmiştir. Bu bağlamda, öğrencilerin matematik değerleri bipolar ölçekteki 10 adet iki kutuplu değer çiftine göre değerlendirilmiştir: süreç-ürün, zevk-zorluk, yetenek-çaba, uygulama-hesaplama, gerçek-fikir, sergileme-keşif, hatırlama-yaratıcılık, rasyonellik-nesnelcilik, açıklık, gizem, kontrol-ilerleme. Probleme dayalı öğretim öncesinde yarı yapılandırılmış görüşme verilerinde; her iki katılımcı öğretmenin grubundaki öğrencilerin süreç, zevk, yetenek, keşif, hatırlama ve nesnelcilik değerlerine daha çok vurgu yaptığını ortaya koymuştur. Probleme dayalı öğretim sonrasında, Bipolar Ölçek verilerine göre; her iki katılımcı öğretmenin grubundaki öğrencilerin sırasıyla süreç, zevk, çaba, uygulama, gerçek, sergileme, yaratıcılık, nesnelcilik, açıklık ve kontrol matematik değerlerini daha fazla vurguladıkları tespit edilmiştir. Bu bağlamda matematik değerlerinden hatırlama-yaratıcılık değerleri boyutunda istatistiki olarak anlamlı bir fark varken; diğer değer çiftleri açısından anlamlı bir fark çıkmamıştır. Ayrıca, probleme dayalı öğretimin öğrencilerin cinsiyetlerine göre hatırlama-yaratıcılık değerleri üzerinde kız öğrenciler lehine yaratıcılık değeri, erkek öğrenciler için hatırlama değeri için istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık oluşturduğu da (p<0.05) belirlenmiştir. Bipolar ölçekteki diğer değer çiftleri için ise cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmanın sonunda, araştırma verilerine dayalı olarak ileri araştırmalar ve eğitim paydaşları için bazı önerilere yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
This research aims to reveal the reflections of a problem-based teaching environment, involving writing and implementing mathematical tasks containing mathematics values (mathematical values and mathematical educational values), middle school mathematics teachers, and their students' mathematics values. This study used a qualitative research design, specifically the teaching experiment model. The research was carried out with two middle school mathematics teachers, selected through criterion sampling, and their total of 45 students at a public school in a metropolitan city in the Central Anatolia Region of Türkiye. Data collection instruments included semi-structured interviews, a bipolar values scale, observation notes, and lesson plans. Within this scope, the teachers were first provided with training on PTE's, values, and mathematical tasks. Subsequently, they were asked to prepare lesson plans based on mathematical tasks that incorporated mathematical values within a PTE. The implementation process lasted 12 weeks and was limited to 10 lesson plans prepared by each teacher. These lesson plans included the stages of PTE (pre-, during-, and post-instruction) and types of mathematical tasks (model-based tasks (Type 1), context-based tasks (Type 2), and open-ended tasks (Type 3)). During the research process, semi-structured interviews were conducted with the teacher participants before, during, and after the implementation. Quantitative data obtained from the bipolar scale were analyzed using ordinal logistic regression analysis, while qualitative data were analyzed through descriptive and content analysis methods. One of the findings revealed that seven mathematics values were reflected in the teachers' lesson plans: connection, modeling, information and communication technologies, communication, ethical values, originality, and effective organization. Another finding indicated that, prior to the training, the first teacher predominantly emphasized Type 1 tasks along with connection and modeling values. In contrast, the second teacher mainly focused on Type 2 tasks and values such as connection, modeling, and information and communication technologies. After implementing problem-based learning, the teacher participants incorporated Type 1 and Type 2 tasks in the pre- and during-instruction phases, emphasizing values such as connection, modeling, information and communication technologies, communication, ethical values, and effective organization. In the post-instruction phase, they mostly included communication and originality through Type 2 and Type 3 tasks. On the other hand, the data regarding student participants in the problem-based instruction process were obtained through semi-structured interview questions and the Bipolar Scale. In this context, students' mathematics values were evaluated based on ten bipolar value pairs in the scale: process–product, pleasure–hardship, ability–effort, application–computation, facts–ideas, exposition–exploration, recalling–creating, objectism–rationalism, openness–mystery, control–progress. Prior to the implementation of problem-based instruction, semi-structured interview data revealed that students in both participating teachers' groups placed greater emphasis on the values of process, pleasure, ability, exploration, recalling and objectivism. Following PTE, the Bipolar Scale data indicated that students in both groups predominantly emphasized the mathematics values of process, pleasure, effort, application, facts, exposition, creating, objectism, openness, and control. In this regard, while a statistically significant difference was found only in the memorization–creativity value dimension, no significant differences were observed for the other value pairs. Furthermore, problem-based instruction led to a statistically significant difference in the memorization–creativity dimension based on gender (p < 0.05), favoring creativity for female students and memorization for male students. No statistically significant gender differences were found for the other value pairs (p > 0.05). At the end of the study, some suggestions for further research and education stakeholders are included based on the research data.
Benzer Tezler
- Matematik dersinde değerler eğitimine yönelik ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi
An investigation into secondary mathematics teachers' views on values education in mathematics lesson
ERCAN SÜSLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT PESEN
- Okul öncesi öğrencilerinin matematiksel becerilerini geliştirmede öğretmenlerin rol ve sorumlulukları
Teachers' role and responsibilities in improving preschool students' mathematical skills
TUĞBA ÖÇAL
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAtatürk Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMALETTİN IŞIK
- Ortaokul matematik sınıflarındaki matematiksel söylemlerin oluşumunun incelenmesi
An examination of mathematical discourse occurred in middle school mathematics classes
SEDEF ÇELİK
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN BAKİ
- Matematik öğretmenlerinin sahip oldukları matematiksel değerlerin belirlenmesi: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Determining the mathematical values of mathematics teachers: Scale development and application study
RAZİYE KIYDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiMatematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYTEN PINAR BAL
- Matematik öğretmenlerinin pedagojik alan bilgilerini matematiksel düşünmeyi destekleme bağlamında geliştirmeyi amaçlayan bir öğretim tasarımı
An instructional design aimed to develop mathematics teachers' pedagogical content knowledge in the context of supporting mathematical thinking
BERNA TATAROĞLU TAŞDAN
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM ÇELİK