Orta çocuklukta dini duygu ve dini düşünce gelişimi üzerine bir araştırma
A study on the development of religious sentiment and religious thought in middle childhood
- Tez No: 1015827
- Danışmanlar: PROF. DR. DAVUD IŞIKDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Religion, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Din psikolojisi, Din öğretimi, Dini gelişim, Kimlik gelişimi, Çocuk gelişimi, Psychology of religion, Religious teaching, Religious development, Identity development, Child development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, orta çocukluk dönemindeki çocukların dinî duygu ve düşüncelerinin gelişimini, yaşa bağlı değişim gösteren bilişsel ve duygusal süreçler ile çevresel etkileşimler çerçevesinde, çocukların öznel deneyimlerine dayalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda“dinî duygu ve düşünce gelişimi”kavramı, çocukların bilişsel olgunlaşma süreçleri sonucunda geliştirdikleri inanç temsilleri ile aile, eğitim ortamı ve sosyal çevreden edindikleri deneyimlerin etkileşimi içinde şekillenen, yaşla birlikte değişim gösteren çok boyutlu bir gelişim alanı olarak ele alınmıştır. Alan yazında çocukların dinî gelişimini ele alan çalışmaların büyük ölçüde gelişimsel kuramlara dayandığı ve çoğunlukla yaş değişkeni üzerinden teorik açıklamalar sunduğu dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, alandaki çalışmaların önemli bir kısmının kuramsal temelde kaldığı ve çocuklarla doğrudan etkileşime dayalı nitel araştırmaların sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Bu durum, dinî gelişimin doğrudan çocuk deneyimleri üzerinden anlaşılmasına yönelik bir araştırma boşluğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda söz konusu çalışma, çocukluk döneminde dinî duygu ve düşüncenin gelişimsel özelliklerini yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler aracılığıyla çocukların kendi ifadelerine dayalı olarak incelemiş ve fenomenolojik bir yaklaşımla alandaki bu boşluğu doldurmayı hedeflemiştir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla desenlenmiş olup fenomenolojik çerçevede yürütülmüştür. Çalışmanın felsefi temeli yorumsamacı paradigma üzerine kurulmuştur. Araştırmanın örneklemini Diyarbakır ilinde ikamet eden 7-12yaş aralığındaki 25 çocuk oluşturmuştur. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş, veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler Braun ve Clarke'ın refleksif tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda analiz edilmiştir. Analiz süreci veriye aşinalık kazanma, açık kodlama, temaların oluşturulması, temaların gözden geçirilmesi ve raporlanması aşamalarıyla sistematik biçimde yürütülmüştür. Bu süreçte çocukların dinî duygu ve düşüncelerine ilişkin ifadeleri çok boyutlu olarak ele alınmış, anlam örüntüleri bağlamsal ve yorumlayıcı bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Sonuç olarak araştırma, orta çocukluk döneminde dinî duygu ve düşüncenin sabit ve tek yönlü bir yapı olmadığını ortaya koymaktadır. Çocuğun zihinsel gelişimi, duygusal ihtiyaçları ve içinde bulunduğu sosyal ilişkiler ağıyla birlikte sürekli değişen ve yeniden şekillenen bir süreç olarak yaşandığını göstermektedir. Bu süreçte dinî inanç, çocuk açısından yalnızca öğrenilen bilgi içerikleriyle sınırlı değildir. Kendini güvende hissetme, kimliğini inşa etme ve yaşadığı dünyayı anlamlandırma çabasıyla doğrudan ilişki içinde gelişmektedir. Dolayısıyla dinî gelişim, çocuğun hem kendisiyle hem de çevresiyle kurduğu ilişkinin merkezinde yer alan, onun deneyimleriyle beslenen ve bu deneyimleri anlamlandırmasına imkân tanıyan temel bir boyut olarak ortaya çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the development of religious emotions and thoughts in children during middle childhood within the framework of age-related cognitive and emotional processes, as well as environmental interactions, based on children's subjective experiences. In this context, the concept of“development of religious emotion and thought”is addressed as a multidimensional developmental domain that is not only constituted by belief representations emerging spontaneously through cognitive maturation, but also shaped by family, educational settings, and the social environment, supported by meaning-making processes, and differentiated according to age. A review of the literature reveals that studies on children's religious development largely rely on developmental theories and predominantly provide theoretical explanations based on age variables. However, it is also evident that a significant portion of these studies remains at a theoretical level, and that qualitative research based on direct interaction with children is limited. This situation points to a research gap in understanding religious development through children's lived experiences. Accordingly, the present study seeks to fill this gap by generating data based on children's own expressions through semi-structured individual interviews and adopting a phenomenological approach to explore the developmental characteristics of religious emotion and thought in childhood. The research was designed using a qualitative research approach and conducted within a phenomenological (phenomenology) framework. The philosophical foundation of the study is grounded in the interpretivist paradigm. The sample of the study consists of 25 children between the ages of 7 and 12 residing in Diyarbakır. Participants were selected through purposive sampling, and a semi-structured interview form was used during the data collection process. The data were analyzed in accordance with Braun and Clarke's reflexive thematic analysis approach. The analysis process was carried out systematically through the stages of familiarization with the data, open coding, generating themes, reviewing themes, and reporting. In this process, children's expressions regarding their religious emotions and thoughts were addressed in a multidimensional manner, and patterns of meaning were evaluated from a contextual and interpretive perspective. In conclusion, the study demonstrates that religious emotion and thought in middle childhood do not constitute a fixed and unidirectional structure. Rather, they are experienced as a dynamic process that continuously changes and is reshaped in interaction with the child's cognitive development, emotional needs, and social relationships. In this process, religious belief is not limited to learned informational content for the child; it develops in direct relation to the child's need to feel secure, construct identity, and make sense of the world. Therefore, religious development emerges as a fundamental dimension situated at the center of the child's relationship both with the self and with the environment, nourished by lived experiences and enabling the child to make sense of these experiences.
Benzer Tezler
- Orta öğretim öğrencilerinde dindarlık düzeyi ve okul başarısı ilişkisi -Kayseri-Sarıoğlan örneği-
The ralation between school success and religiosity among high school students -A case study in Sarioğlan-Kayseri
ERDEM ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
- İran'da üniversite öğrencilerinin din anlayışı: Tahran Üniversitesi örneği
The Religious understanding of university students in Iran: Case of Tehran University
İDRİS YAKUT
Doktora
Türkçe
2020
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMALEDDİN TAŞ
- Kader öğretiminin Tanrı tasavvurunun şekillenmesindeki etkisi(Ortaokul 8. sınıf örneği)
The impact of fate teaching on the formation of God representation(Example of 8th grade primary school students)
HATİCE YEMENİCİ
Doktora
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ SALİH ZENGİN
PROF. DR. ASIM YAPICI
- Lise öğrencilerinin dinledikleri müzik türlerinin duygu durumlarına göre incelenmesi
A study on emotional states of high school students according to music genre they listen to
MEHMET CEM YURGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ENGİN GÜRPINAR
YRD. DOÇ. DR. ONUR ZAHAL