Fizyolojik tabanlı farmakokinetik modellerin kimyasal risk değerlendirmesinde kullanımının incelenmesi
Investigating the use of physiological-based pharmacokinetic models in chemical risk assessment
- Tez No: 1015978
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RECEP KAYA GÖKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada CEMC ve ICF açık kaynaklı fizyolojik temelli farmakokinetik modelleri benzen, 1-bromopropan ve di(2-etilheksil) ftalat (DEHP) kimyasalları için karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Benzen ve 1-bromopropan için akut ve iş yeri maruziyet senaryoları, DEHP için ise akut ve çevresel maruziyet senaryoları uygulanmıştır. Model tahminleri literatürdeki deneysel verilerle karşılaştırılmış, iki model arasındaki yapısal ve parametrik farklılıkların sonuçlar üzerindeki etkileri incelenmiştir.Benzen modellemesinde model performansının fizyolojik parametrelerden ziyade doku/kan ve kan/hava paylaşım oranlarına bağlı olduğu belirlenmiştir. Duyarlılık analizi sonuçları hava/su ve oktanol/su paylaşım oranlarının model çıktıları üzerinde belirleyici rol oynadığını ortaya koymuştur. Metabolik parametre güncellemesinin model performansını fizyolojik parametre güncellemesine kıyasla daha fazla iyileştirdiği saptanmıştır. 1-Bromopropan modellemesinde deneysel kaynaklı paylaşım oranlarının doğrudan girilebilmesine olanak tanıyan yarı ampirik konfigürasyonun algoritmik hesaba kıyasla daha yakın tahminler ürettiği görülmüştür. DEHP modellemesinde ICF modelinin yapısal kısıtlamalar nedeniyle uygulanamadığı, CEMC modelinde ise çevresel maruziyet senaryolarında iki konfigürasyon arasındaki tahmin farklılığının fugasite kapasitesi hesaplama yönteminden kaynaklandığı belirlenmiştir.Modellerin karşılaştırmalı değerlendirmesi CEMC modelinin yarı ampirik konfigürasyon esnekliği ve kronik maruziyet senaryolarını destekleyen yapısıyla çevresel risk değerlendirmesi için avantaj sunduğunu, ICF modelinin ise veritabanı entegrasyonu sayesinde çok metabolitli zincirlerin modellenmesinde öne çıktığını ortaya koymuştur. Model seçiminin kimyasalın fizikokimyasal özelliklerine, metabolizma yapısının karmaşıklığına ve maruziyet koşullarına göre yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study comparatively evaluated two open-source physiologically based pharmacokinetic models, CEMC and ICF, for benzene, 1-bromopropane, and di(2-ethylhexyl) phthalate (DEHP). Acute and occupational exposure scenarios were applied for benzene and 1-bromopropane, while acute and environmental exposure scenarios were applied for DEHP. Model predictions were compared with experimental data from the literature, and the effects of structural and parametric differences between the two models on the results were examined. For benzene, model performance was found to depend on tissue/blood and blood/air partition coefficients rather than physiological parameters. Sensitivity analysis results revealed that air/water and octanol/water partition coefficients play a determining role in model outputs. Metabolic parameter updates were found to improve model performance more than physiological parameter updates. For 1-bromopropane, the semi-empirical configuration, which allows experimentally derived partition coefficients to be entered directly, produced closer predictions compared to algorithmic calculation. For DEHP, the ICF model could not be applied due to structural limitations, and in the CEMC model, the prediction difference between the two configurations in environmental exposure scenarios was determined to originate from the fugacity capacity calculation method. The comparative evaluation of the models revealed that the CEMC model offers advantages for environmental risk assessment through the flexibility of its semi-empirical configuration and its support for chronic exposure scenarios, while the ICF model stands out in modeling multi-metabolite chains through its database integration. It was concluded that model selection should be made according to the physicochemical properties of the chemical, the complexity of the metabolic structure, and the exposure conditions.
Benzer Tezler
- FİZYOLOJİK TABANLI FARMAKOKİNETİK MODELLEMETEKNİĞİ KULLANILARAK ÖZEL POPÜLASYONLARADOZ EKSTRAPOLASYONU
DOSE EXTRAPOLATION TO SPECIAL POPULATIONS USING PHYSIOLOGICALLY BASED PHARMACOKINETIC MODELLING TECHNIQUE
BURHANEDDİN OKTAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL ÖZYAZGAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANDLEEB BUKHARI
- Fizyolojik tabanlı farmakokinetik modelleme tekniği kullanılarak özel popülasyonlara doz ekstrapolasyonu
Dose extrapolation to special populations using physiologically based pharmacokinetic modelling technique
BURHANEDDİN OKTAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL ÖZYAZGAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANDLEEB BUKHARI
- Target-based inhibitor discovery: Computational strategies and analog inhibitors against KRAS mutants
Hedefe yönelik inhibitör keşfi: Mutant KRAS'lara yönelik hesaplamalı stratejiler ve analog inhibitörler
ECEM TURHAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Biyomühendislikİstanbul Medeniyet ÜniversitesiBiyomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALİHA ECE ACUNER ZORLUUYSAL
- CYP2D6 enzimi ile metabolize olan risperidon ve venlafaksin'in popülasyon farmakokinetik yaklaşımıyla fenotiplemesi ve istatistiksel analizi
Phenotyping and statistical analysis of risperidone and venlafaxine metabolized by the CYP2D6 enzyme using a population pharmacokinetic approach
ELİF ÇAKIR
- Kritik yenidoğan hastalarda rutin izlemde yapılan terapötik ilaç izleminin model bilgili izlem ile değerlendirilmesi
Evaluation of therapeutic drug monitoring in routine clinical practice using a model-informed approach in critically ill neonates
BEYZA KÜÇÜKYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eczacılık ve FarmakolojiHacettepe ÜniversitesiKlinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NADİR YALÇIN