Kaybolan hafızanın mekanda izini sürmek
Tracing the spatial imprint of lost memory
- Tez No: 1016067
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASİYE AKGÜN GÜLTEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Atmosfer, Bellek, Hafıza, Otel atmosferi, Oteller, Atmosphere, Memory, Hotel atmosphere, Accomodations for travelers and tourists
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi, kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması açısından önemli bir koruma yaklaşımıdır. Ancak geçmişte travmatik olaylarla ilişkilendirilen yapıların yeni işlevlerle yeniden kullanıma kazandırılması, yalnızca fiziksel bir dönüşüm süreci değil; aynı zamanda hafıza, kimlik, temsil ve mekânsal deneyim açısından çok katmanlı bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Bu çalışma, geçmişte travmatik hafızaya sahip tarihi yapıların lüks otel işleviyle yeniden değerlendirilmesi sürecinde mekânsal hafızanın, atmosferin, tektonik özelliklerin ve kullanıcı deneyiminin nasıl dönüştüğünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında İstanbul'da yer alan ve geçmişte cezaevi işlevi taşıyan Four Seasons Sultanahmet (eski Sultanahmet Cezaevi) ile karakol işlevi taşıyan Sanasaryan Han (A Luxury Collection Hotel) örnekleri ele alınmıştır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi; hafıza kavramı bağlamında Maurice Halbwachs, Pierre Nora ve Jan Assmann'ın kolektif ve kültürel bellek yaklaşımlarına, atmosfer kavramı bağlamında Gernot Böhme ve Peter Zumthor'un görüşlerine, tektonik kavramı bağlamında ise Kenneth Frampton'ın tektonik kültür anlayışına dayandırılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmış; yapıların dönüşüm süreçleri hafıza, atmosfer, tektonik ve deneyim temaları altında oluşturulan değerlendirme kriterleri doğrultusunda incelenmiştir. Çalışma sonucunda, incelenen yapıların özgün mimari karakterlerini farklı düzeylerde korudukları, ancak geçmiş kimliğinin yeni kullanım içerisinde farklı biçimlerde temsil edildiği belirlenmiştir. Bulgular, yeniden işlevlendirme sürecinde bazı tarihsel izlerin korunurken bazılarının dönüştürüldüğünü veya görünürlüğünün azaldığını göstermektedir. Atmosfer açısından her iki yapının da güçlü duyusal deneyimler sunduğu, ancak bu deneyimlerin çoğunlukla güncel konaklama işlevi üzerinden yeniden üretildiği görülmüştür. Tektonik açıdan ise özgün yapısal özelliklerin korunma düzeylerinin farklılaştığı tespit edilmiştir. Kullanıcı deneyimi bağlamında değerlendirildiğinde, yapıların tarihsel geçmiş ile güncel kullanım arasında farklı düzeylerde ilişki kurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak çalışma, yeniden işlevlendirme uygulamalarında fiziksel korumanın tek başına yeterli olmadığını; mekânsal hafıza, atmosfer, tektonik süreklilik ve kullanıcı deneyiminin birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma travmatik hafızaya sahip olup otele dönüştürülen tarihi yapıların geçmiş ve bugün arasında kurduğu ilişkiyi değerlendiren bütüncül bir analiz çerçevesi sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Adaptive reuse of historic buildings is an important conservation approach for preserving cultural heritage and ensuring its sustainable use. However, the conversion of buildings associated with traumatic events into new functions constitutes not only a process of physical transformation but also a multidimensional field of discussion in terms of memory, identity, representation, and spatial experience. This study aims to examine how spatial memory, atmosphere, tectonic characteristics, and user experience are transformed during the conversion of historic buildings with traumatic memories into luxury hotels. The study focuses on two case studies located in Istanbul: Four Seasons Sultanahmet (former Sultanahmet Prison), which previously functioned as a prison, and Sanasaryan Han (A Luxury Collection Hotel), which previously served as a police station. The theoretical framework of the study is based on the concepts of collective and cultural memory developed by Maurice Halbwachs, Pierre Nora, and Jan Assmann; the concept of atmosphere as discussed by Gernot Böhme and Peter Zumthor; and Kenneth Frampton's understanding of tectonic culture. Content analysis, one of the qualitative research methods, was employed to examine the transformation processes of the selected buildings according to evaluation criteria developed under the themes of memory, atmosphere, tectonics, and experience. The findings reveal that the examined buildings preserve their original architectural character to varying degrees, while their former identities are represented in different ways within their new functions. The results indicate that some historical traces have been preserved, whereas others have been transformed or made less visible during the adaptive reuse process. In terms of atmosphere, both buildings provide strong sensory experiences; however, these experiences are largely reproduced through their contemporary hospitality functions. From a tectonic perspective, differences were identified in the extent to which original structural features were preserved. In terms of user experience, the findings suggest that the buildings establish different levels of connection between their historical past and present use. As a result, the study demonstrates that physical conservation alone is insufficient in adaptive reuse practices and that spatial memory, atmosphere, tectonic continuity, and user experience should be considered together. In this context, the study presents a holistic analytical framework for evaluating the relationship established between the past and the present in historic buildings with traumatic memories that have been transformed into hotels.
Benzer Tezler
- Experience value, counter-monument, narrative archive: The memory landscape of the railroaders in Türkiye
Yaşam değeri, karşı-anıt, anlatı arşiv: Türkiye'deki demiryolcuların hafıza peyzajı
BAŞAK ÖZDEN
- Kolektif hafıza bağlamında kamusal mekan ve gündelik yaşamın değişimi üzerine bir değerlendirme: İzmir Konak Atatürk Meydanı
An evaluation on the change of public space and daily life in the context of collective memory: İzmir Konak Atatürk Square
BETÜL AYBÜKE MERAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN DEMET ORUÇ ERTEKİN
- İstanbul-Yeniköy tarihi kentsel peyzajında toplumsal belleği açığa çıkarmaya dair bir araştırma
A study on revealing collective memory in the historical urban landscape of Istanbul-Yenikoy
NESLİHAN KOÇHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KORAY GÜLER
- Yöresel kültürün sunumunda kent ölçeğinde sergileme: Şanlıurfa örneği
Başlık çevirisi yok
ŞEYDA KARAÇİZMELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
MüzecilikYıldız Teknik ÜniversitesiMüzecilik Ana Bilim Dalı
PROF. TOMUR ATAGÖK
- Yer ve zaman arasında bir eşik olarak harabe ve konstantinopolis hipodromu örneği
Ruin as a threshold between place and time the case of the hippodrome of constantinople
İLHAN AYDIN MELTEM
Doktora
Türkçe
2023
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT OĞUZ ÖZER
