1919 Paris Barış Konferansı'nda Türkiye
Turkey in the 1919 Paris Peace Conference
- Tez No: 1016193
- Danışmanlar: PROF. DR. TEMUÇİN FAİK ERTAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk İnkılap Tarihi, Tarih, History of Turkish Revolution, History
- Anahtar Kelimeler: Birleşmiş Milletler, Diplomasi, Paris Konferansı, Sevr Antlaşması, Wilson Prensipleri, İtilaf devletleri, Şark meselesi, United Nations, Diplomacy, Paris Conference, Sevres Treaty, Wilson Principles, Entente states, East problem
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Birinci Dünya Savaşı ardından galip devletler yeni dünya düzenini belirlemek amacıyla 1919 Paris Barış Konferansı'nda toplanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Paris Barış Konferansı'nda toplanan devletlerin Osmanlı Devleti'nin geleceğini ve Türklerin egemen olduğu toprakları uluslararası diplomasi masasında bir pazarlık unsuru haline getirişini, barış sürecinin Avrupa'daki evrelerini, Avrupa'nın Türklere ve Türklerle yapılacak olan barışa yaklaşımını analiz etmektir. Batılı devletler, Doğu'daki düzeni sağlama girişimleri ve yeni dünyanın ekonomik kaynaklarının paylaşımı konusunda Türkiye özelinde çatışmalar yaşamıştır. Türklerin egemen olduğu bölgelerdeki yer altı kaynaklarının, limanların, demiryollarının, tarımsal üretimin ve hatta kültürel mirasın paylaşımındaki çatışmalar İtilaf Devletlerini barış sürecinde karşı karşıya getirmiştir. Bu veriler ışığında 20. yüzyıldaki emperyalist politikaların bölge özelinde uygulama biçimleri çözümlenerek Şark Meselesi Paris Barış Konferansı ekseninde yeniden yorumlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemleri ve tarihsel araştırma metodolojisi uygulanmıştır. Pozitivist belge temelli yaklaşımdan yararlanılmakla birlikte, veriler eleştirel ve yorumlayıcı bir süzgeçten geçirilmiştir. Tezin ampirik temelini oluşturmak adına Türkiye, İngiltere, Fransa ve İtalya resmi devlet arşivlerinin yanı sıra Yunanistan, Amerika Birleşik Devletleri ve Katar dijital arşiv fonları karşılaştırmalı olarak taranmıştır. Resmi devlet yazışmalarının ve konferans tutanaklarının yanı sıra dönemin karar alıcı aktörlerinin şahsi günlükleri, anıları ve dönemin basını incelenerek veriler aktör, söylem ve belge üzerinden üçlü bir analize tabi tutulmuştur. Tez kapsamında yapılan analizler sonucunda, Paris Barış Konferansı'nın küresel bir barış getirmekten ziyade, İtilaf Devletleri'nin savaş dönemi gizli antlaşmalarına dayanan emperyalist bölüşüm planlarını yasallaştırma zemini olduğu ortaya konmuştur. Konferansta karar alıcı konumundaki büyük güçlerin (İngiltere, Fransa, ABD ve İtalya) kendi aralarındaki derin çıkar çatışmalarının ve Akdeniz ile Orta Doğu havzasındaki nüfuz mücadelelerinin, Türklerle yapılacak barış sürecini yapısal bir darboğaza soktuğu ve geciktirdiği tespit edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin millet sisteminin tasfiyesi amacıyla azınlıkların ve bölgesel aktörlerin taleplerinin emperyalist hedefler doğrultusunda yönlendirildiği ve Damat Ferit Paşa hükümetinin masa diplomasisindeki çaresizliği somutlaştırılmıştır. Son tahlilde, konferans diplomasisinin dayattığı ve Türk varlığını yok etmeyi hedefleyen Sevr Antlaşması statükosunun, sahada organize olan Türk Millî Mücadelesi ve Türk-Sovyet yakınlaşması gibi dinamik stratejik hamlelerle hem askeri hem de diplomatik olarak nasıl geçersiz kılındığı; bu sürecin Lozan'a giden yolu açan yeni bir jeopolitik gerçeklik doğurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Konferansın toplanışından Sevr Antlaşması'nın imzalanması ve etkilerine kadar olan iki yıllık dönem kronolojik ve her bölüm kendi içinde tematik olarak düzenlenmiştir. Birinci bölümde, Paris Barış Konferansı'nda etkili olan liderler ve onların temsil ettikleri ülkelerin dış politikaları ile kendi barış yaklaşımlarının farkı ve uyumu analiz edilmiştir. İkinci bölümde, Paris Barış Konferansı'nın örgütlenme biçimi, ilk izlenimler ve dünya barışının sağlanması için atılan ilk adımlar incelenmiştir. Konferansın yeri, zamanı, dili, katılımcıları ve ülkelerin barışa yönelik ilk adımları analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, Türklere yönelik suçlamalar ve bu suçlamalarla elde edilmek istenen emperyalist hedefler incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nin Millet Sistemi'nin tasfiyesi, azınlıkların talepleri ve Türklerin bu gelişmelere diplomatik alandaki tepkilerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, İtilaf Devletleri arasındaki çıkar çatışmaları kaynaklı bölünmeler farklı coğrafi bölgeler bağlamında ele alınmıştır. Anadolu, Akdeniz, Arap Yarımadası ve Afrika'da coğrafyanın tasarımı arkasındaki diplomatik süreç incelenmiştir. Beşinci bölümde, 1920 itibariyle oluşan yeni siyasi ve ekonomik statükonun barış sürecine etkileri, masa diplomasisinden askeri sahaya uzanan barışın geçersizleşme nedenleri, yeni Türk devletinin kurulma dinamikleri ve Lozan Barış Antlaşması'na kadar uzanan konferans sonrası askeri-siyasi süreç analiz edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In the aftermath of the First World War, the victorious powers convened at the 1919 Paris Peace Conference in order to determine the new world order. The aim of this study is to analyze how the states gathered at the Paris Peace Conference transformed the future of the Ottoman Empire and the territories under Turkish sovereignty into a subject of international diplomatic bargaining, to examine the phases of the peace process in Europe, and to evaluate Europe's approach toward the Turks and the peace settlement to be concluded with them. Western powers experienced significant conflicts regarding attempts to establish order in the East and the distribution of the economic resources of the new world, particularly in the case of Türkiye. Disputes over the division of underground resources, ports, railways, agricultural production, and even cultural heritage within territories inhabited and governed by Turks brought the Allied Powers into confrontation throughout the peace process. In light of these findings, the implementation of twentieth-century imperialist policies on a regional basis has been analyzed, and the Eastern Question has been reinterpreted within the framework of the Paris Peace Conference. This study employs qualitative research methods and historical research methodology. While benefiting from a positivist document-based approach, the data have also been subjected to a critical and interpretative analysis. In order to establish the empirical basis of the dissertation, official state archives of Türkiye, Britain, France, and Italy, alongside the digital archival collections of Greece, the United States, and Qatar, were comparatively examined. In addition to official state correspondence and conference records, the personal diaries, memoirs of decision-making actors of the period, and contemporary press publications were analyzed, and the data were subjected to a threefold analysis based on actors, discourse, and documents. The analyses conducted within the scope of the dissertation demonstrate that the Paris Peace Conference served not so much as a platform for establishing global peace, but rather as a means of legitimizing the imperialist partition plans of the Allied Powers, which had been shaped through secret wartime agreements. It has been determined that the profound conflicts of interest among the major powers occupying decision-making positions at the conference (Britain, France, the United States, and Italy), together with their struggles for influence in the Mediterranean and Middle Eastern regions, structurally obstructed and delayed the peace process with the Turks. Furthermore, it has been demonstrated that the demands of minorities and regional actors were manipulated in accordance with imperialist objectives in order to dismantle the Ottoman millet system, while the helplessness of the Damat Ferit Pasha government in table diplomacy was concretely revealed. Ultimately, the study concludes that the status quo imposed by conference diplomacy and embodied in the Treaty of Sèvres, which aimed at the elimination of the Turkish presence, was invalidated both militarily and diplomatically through dynamic strategic developments such as the organized Turkish National Struggle and the Turkish-Soviet rapprochement. This process, in turn, gave rise to a new geopolitical reality that paved the way for the Treaty of Lausanne. The two-year period extending from the convening of the conference to the signing of the Treaty of Sèvres and its aftermath has been organized chronologically, with each chapter arranged thematically within itself. The first chapter analyzes the leaders who played influential roles at the Paris Peace Conference, together with the foreign policies of the countries they represented, as well as the divergences and convergences in their respective approaches to peace. The second chapter examines the organizational structure of the Paris Peace Conference, the initial impressions it created, and the first steps taken toward the establishment of world peace. In this context, the location, timing, language, participants, and the initial peace initiatives of the participating states are analyzed. The third chapter investigates the accusations directed against the Turks and the imperialist objectives sought through these accusations. It further addresses the liquidation of the Ottoman millet system, the demands of minority groups, and the diplomatic responses of the Turks to these developments. The fourth chapter discusses the divisions among the Allied Powers stemming from conflicts of interest in the context of different geographical regions. The diplomatic processes underlying the reconfiguration of Anatolia, the Mediterranean, the Arabian Peninsula, and Africa are examined. Finally, the fifth chapter analyzes the impact of the new political and economic status quo that emerged by 1920 on the peace process, the reasons for the invalidation of peace extending from table diplomacy to the military sphere, the dynamics behind the establishment of the new Turkish state, and the post-conference military and political developments leading up to the Treaty of Lausanne.
Benzer Tezler
- Ati/İleri gazetesine göre I. Dünya Savaşı'na son veren konferanslar (Ocak 1919-Nisan 1920)
Conferences that ended the First World War according to newspaper Ati/İleri (January 1919–April 1920)
SERAP ŞAKAR
- I. Dünya Savaşı sonrası Türk-Transkafkasya ilişkileri (1918-1921)
Turkish-Transcaucasia relations after the World War I (1918-1921)
ERGUN MAMEDOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerKütahya Dumlupınar ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ADIBELLİ
- İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'de İngiliz propagandası ve Özel Operasyonlar Dairesi (SOE) yapılanması
The British propaganda during Second World War and activities of Special Operations Executive (SOE) in Turkey
TUGAY ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk İnkılap TarihiAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇAĞLA DERYA TAĞMAT
- Hasan Saka'nın hayatı ve siyasi, diplomatik, iktisadi faaliyetleri (1885-1960)
Hasan Saka's life and political, diplomatic, economic activities (1885-1960)
SEVCAN ASLAN ÇETİNDAĞ
Doktora
Türkçe
2025
Türk İnkılap TarihiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAŞİM ERDOĞAN
- 1919'da Amerikan heyetlerinin Doğu Anadolu ve Transkafkasya gezileri ve Ermeni meselesi'ne dair raporları
The American missions to Eastern Anatolia and Transcaucasia in 1919 and their reports on the Armenian question
HASAN DEMİRCİ