ABDÜLGANÎ NÂBLUSÎ VE TASAVVUFÎ EĞİTİM ANLAYIŞI
ʿABD AL-GHANĪ AL-NĀBULUSĪ AND HIS CONCEPTION OF SUFI EDUCATION
- Tez No: 1016367
- Danışmanlar: PROF. DR. NECDET TOSUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada 17. ve 18. yüzyıl Osmanlı Şamı'nın önde gelen âlim ve sûfîlerinden Abdülganî Nâblusî'nin tasavvufî eğitim ve seyr u sülûk anlayışı incelenmiştir. Araştırmada yazma eser katalogları, bibliyografik ve biyografik kaynaklar mukayeseli biçimde değerlendirilmiş; Nâblusî'nin kendi eserleri temel alınmıştır. İnceleme sonucunda Nâblusî'nin farklı ilim dallarındaki yaklaşık 270 eseri içinde 47 telif ve 30 şerh olmak üzere 77 tasavvufî eser tespit edilmiş, aidiyeti kesinleşmeyen on beş metin ayrı değerlendirilmiştir. Doğrudan kayıtlarla doğrulanabilen tarîkat intisaplarının Kâdiriyye ve Nakşibendiyye olduğu, diğer tarîkatlarla münasebetlerinin ise çoğunlukla ziyaret, sohbet ve ilmî irtibat çerçevesinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Kendisine nispet edilen bazı silsileler doğrulanamamış, Ganiyye-i Nâblusiyye'nin müteselsil ve müstakil bir tarîkat kolu sayılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Nâblusî, tasavvufî terbiye anlayışında zâhir ile bâtını, şerîat ile hakîkati ve ilmî bilgi ile mânevî tecrübeyi birbirini tamamlayan unsurlar olarak değerlendirmiştir. Bu anlayışın ayırt edici yönü, Kâdirî ve Nakşibendî terbiye usulleriyle Ekberî mârifet anlayışını çok yönlü ilmî birikimi ve şerʻî ölçüler çerçevesinde telif etmesidir. Tevbe, zikir, halvet, riyâzat ve murâkabe gibi seyr u sülûk usullerinin tatbikinde mürîdin hâl ve istidadının gözetilmesini esas almıştır. Mürşidi tasavvufî terbiyenin vazgeçilmez unsurlarından biri kabul etmekle birlikte tasavvufî eserlerin okunması, okutulması ve şerh edilmesini de irşâdı destekleyen bir vasıta saymıştır. Nâblusî'nin tasavvufî tesiri belirli bir tarîkat ile sınırlı kalmamış; eserleri, dersleri, şerhleri ve mürîdleriyle kurduğu ilişkiler üzerinden devam etmiştir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the understanding of Sufi education and spiritual wayfaring (sayr wa sulūk) of ʿAbd al-Ghanī al-Nābulusī, a leading scholar and Sufi of seventeenth and eighteenth-century Ottoman Damascus. Manuscript catalogues and bibliographical and biographical sources were compared with al-Nābulusī's own works. The study identified 77 Sufi works among his approximately 270 writings: 47 independent works and 30 commentaries. Fifteen texts of uncertain authorship were evaluated separately. Direct evidence confirms his affiliations with the Qādiriyya and Naqshbandiyya, while his contacts with other Sufi orders occurred mainly through visits, companionship, and scholarly exchange. Some initiatic chains attributed to him could not be verified, and the Ghaniyya-Nābulusiyya could not be established as a continuous and independent branch. For al-Nābulusī, the outward and inward dimensions (ẓāhir and bāṭin), the sharīʿa and ḥaqīqa, and scholarly knowledge and spiritual experience complement one another. The distinctive feature of his approach is his synthesis of Qādirī and Naqshbandī methods of training with the Akbarian understanding of spiritual knowledge (maʿrifa), within the framework of his broad scholarly learning and sharīʿa-based criteria. In applying tawba, dhikr, khalwa, riyāḍa, and murāqaba, he considered the spiritual state and aptitude of the murīd. He regarded the murshid as indispensable to Sufi training, while also treating reading, teaching, and commenting on Sufi works as a means of irshād. His influence was not confined to the institutional framework of a particular Sufi order but continued through his writings, lessons, commentaries and relations with his disciples.
Benzer Tezler
- Abdülğanî en-Nablusî'de Sûfîlik temayülünün fıkha yaklaşımına etkisi (el-Hadîkatü'n-Nediyye örneği üzerinden)
The effect of the theme of Sufism trend on the approach of figh in Abdülğani en-Nablusi (On the example of el-Hadikatü'n-Nediyye)
ÜMMÜ GÜLSÜM YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET EFE
- Abdülganî En-Nablusî'nin hadisçiliği ve El-Hadîkatü'n-Nediyye'deki şerh metodu
Abd Al-Ghanî Al-Nablusî as a hadith scholar and his commentary method in Al-Hadîqat An-Nadiyya
ABDURRAHMAN HAN
- Şair Abdulgani en-Nabulsi hayatı ve tasavvufi şiirleri
The life of poet Abdulgani en-Nablusi and its sufi poems
ABDULBARI ALKHAZNAWI
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ASLAN
- Abdulğanî En-Nâblusî'ye ait el-Ukûdü'l-Lü'lüiyye isimli eserin Ârifî Ahmed Dede Tercümesi: Tahkîk ve transkripsiyon
Ârifi Ahmed Dede's Translation of al-Ukudu'l-Lu'luiyye that written by Abdulgani en-Nablusi: Edition and transcription
MUHAMMED TAYYIP DURCEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET HAKKI TURABİ
- Abdülganî en-Nâblusî ve Osmanlı dönemi fıkhî tartışmalara yaklaşımı
Abd al-Ghanī al-Nabulusī and his approach to the legal discussions of the Ottoman period
AYŞE AKTAŞ
Doktora
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KAHRAMAN